Nigeria valt weer in slaap na voetbalverlies

God is rond in Nigeria. Het Afrikaanse land was afgelopen week in de ban van het WK voetbal voor junioren. Maar na de uitschakeling van het gastland sukkelt iedereen weer in slaap.

Ontbijt wordt niet meer geserveerd, omdat de bediening geen zin meer heeft om te werken. De zojuist geïnstalleerde telefooncentrale werkt niet meer, omdat de telefoonmaatschappij eerst geld wil zien. De receptionist slaapt, de kamermeisjes slapen, de portier slaapt, de kiosk heeft alleen nog maar een El Pais van twee weken geleden en de manager komt morgen. Iedereen is reuze vriendelijk in het luxueuze Nike Lake Resort, maar gewerkt wordt er niet meer. Het wereldkampioenschap is voorbij in Enugu, vandaar.

Op het bordes van het hotel liggen foto's van alle prominente gasten die er de afgelopen dagen hebben gelogeerd. De voorzitter van de Nigeriaanse voetbalbond staat op de foto met de juffrouw van de telefoon, de voorzitter van de wereldvoetbalbond staat op de foto met plaatselijke schonen en de Nigeriaanse voetballers hebben zich in het zwembad laten portretteren met kamermeisjes. Naast de foto's ligt een portier te slapen. Niemand is er meer geïnteresseerd in, het wereldkampioenschap voetbal is voorbij, vandaar.

Het gewone leven gaat verder in Enugu. Een hotelgast heeft slaande ruzie met een portier, omdat hij in diens bagage heeft zitten graaien, op zoek naar geld. Een buurman komt schreeuwend de lobby van het hotel binnengerend. Er is een overval gepleegd in een of ander kantoor. Een van de mensen is in zijn benen geschoten. Nee, niet dood. Iedereen is wakker, behalve het meisje in de souvenirwinkel. Die slaapt door. Wie wat stelen wil is welkom.

Nigeria '99, het is een toverwoord in het land waar sinds anderhalve week het wereldkampioenschap voetbal voor spelers tot 20 jaar wordt gehouden. Iedereen die het land binnen wil, mag het land binnen. Controle bij de douane is er even niet meer. Langs de toegangswegen van Lagos, Enugu, Kaduna en al die andere steden waar het kampioenschap werd gehouden, hangen groenwitte vlaggetjes en grote aanplakbiljetten, waarop de gasten hartelijk welkom worden geheten in het land van de zon en van het voetbal, in het paradijs dus. Op de grote wegen van de miljoenenstad Lagos lopen vrouwen met een bezempje te vegen, wat ze vegen is niet duidelijk. Nigeria moet deze dagen een schone indruk achterlaten, elke dag in deze week is een sanitarian day.

Kraaiende meisjes in shirtjes met Nigeria '99 op hun borst vallen buitenlanders om de hals. Ze dragen alles van de gasten wat ze maar willen dragen. Ze vragen alles van de gasten wat ze maar durven vragen. Net als de taxichauffeurs, maar dat is altijd al zo geweest. De kranten staan vol met kansberekeningen over het Nigeriaanse team, zelfs met zeer kritische analyses over het verloop van het toernooi. Zelfs de politieke ontwikkelingen, die sinds de verkiezingen in maart weer interessant zijn, worden voor even verdrongen door het voetbal.

De hele dag wordt op twee tv-zenders voetbal uitgezonden, vooral herhalingen van eerdere WK-wedstrijden. Rechtstreekse uitzendingen zijn soms niet mogelijk, omdat de techniek het voetbal in de steek laat. Jammer voor de miljoenen die niet de grote afstanden kunnen overbruggen naar de stadions, of domweg geen geld hebben om een kaartje te kopen. Een passe-partout voor twee voorrondewedstrijden kost 700 naira, 15 gulden. Veel te veel voor de gemiddelde Nigeriaan. In de kwartfinale van het toernooi kost een kaartje 200 naira, vier gulden, nog veel te veel. De stadions zijn doorgaans goed gevuld, maar vooral met welgestelden en met mensen die een kaartje hebben gekregen van een Europese werkgever.

Veel hebben de Nigeriaanse autoriteiten in het werk gesteld om het wereldkampioenschap een succes te laten worden. Sepp Blatter, de voorzitter van de wereldvoetbalfederatie, laat geen gelegenheid ongebruikt om de Nigerianen te prijzen voor hun inzet. Volgend jaar mag Nigeria samen met Ghana het Afrikaans kampioenschap organiseren, de Africa Cup, en daarom is de Nigerianen er alles aan gelegen dit toernooi goed te laten verlopen. Zo slecht is het trouwens ook weer niet georganiseerd. De stadions beschikken over westerse accommodaties, de velden zijn uitstekend en de organisatoren doen hun uiterste best.

Vaak vliegen de vliegtuigen niet op tijd, vaak helemaal niet. Vaak is er geen eten voor de gasten, vaak doet de telefoon het niet. Bijna alles is aanwezig in Nigeria, mensen en machines zijn er in overvloed, maar niks werkt. Blatter is de laatste die zegt dat de organisatie te wensen overlaat. Hij zweet, maar hij lacht. ,,U ook hier, helemaal uit Europa?'', zegt hij en stelt mij voor aan zijn Afrikaanse relaties. ,,Afrika is het voetballand van de toekomst'', zegt Blatter hardop, zodat niemand van alle toehoorders het kan ontgaan. ,,Je moet hun inzet prijzen, zeggen dat ze het goed doen, dat werkt stimulerend'', mompelt hij vervolgens. ,,U bent het toch met me eens dat de voetbalwereld Afrika nodig heeft, al die fantastische spelers, die spontaniteit en frivoliteit. Zonder Afrikanen zou het voetbal verpauperen'', roept hij, zodat iedereen het kan horen. Wie zou hem durven tegenspreken.

Nigerianen in prachtige gewaden stralen van trots. Wanneer een paar kleine jongens zich bij Blatter melden voor een handtekening, worden ze door bodyguards bijna onthoofd. Maar Blatter grijpt in. ,,No, no, he maybe later a great football player, I wanna shake his hands'', zegt de voorzitter alsof hij de paus is. Sterker: hij is de paus.

Sinds de leider van het militaire regime Abacha vorig jaar aan een hartaanval overleed, hopen de meer dan 100 miljoen Nigerianen op een beter leven. Vol leedvermaak vertellen Nigerianen dat Abacha, die de laatste jaren niet meer het Asorock-paleis in Abuja uit is geweest, dat hij is gestorven tijdens een seksorgie. Zo zouden ze ook wel willen sterven, zeggen ze. Zijn opvolger, generaal Abubakar, heeft hervormingen toegezegd en diens opvolger, na de verkiezingen van maart, Abusanjo, zal na zijn installatie einde mei het land weer op weg helpen. Iedereen hoopt het, maar niemand die erin gelooft. Als er maar gevoetbald wordt, daar gaat het om.

Zolang de cultuur en de mentaliteit van Nigeria niet veranderen, gebeurt er weinig. Het enorme verschil tussen arm en rijk blijft, met corruptie is iedereen opgegroeid. Iedereen, bijna tot in de bush, kent elke voetballer. Wanneer Nigeria wint, is voetbal de enige god. Wanneer Nigeria verliest, valt het geloof uiteen in talloze goden. Wanneer Nigeria verliest, valt iedereen weer in slaap. Geen zin om te werken, te warm om te bewegen. Nigeria en alle Afrikaanse landen zijn gebaat bij voetbalsuccessen, bij goochelaars om het publiek te vermaken. Zonder voetbal hebben ze weinig reden om te leven.