Aardappelstampen

Elk jaar kijk ik verlangend uit naar de eerste nieuwe aardappeltjes van eigen bodem. Na zorgvuldig schrappen kook ik ze en eet ze met verse peultjes, worteltjes en een stukje gesudderd rundvlees. In de jus een lik grove Zaanse mosterd. Steeds weer opnieuw is dit voor mij een culinair hoogtepunt.

Een van de bijdragen die wij als kinderen aan het huishouden leverden was het schrappen van de aardappelen voor het hele weekend. We waren met z'n tienen. Dat was dus een flinke emmer vol. Het was een ritueel dat door twee, drie of vier broers werd uitgevoerd. Voordat met het eigenlijke schrappen begonnen kon worden moesten de aardappelen eerst worden `gestampt'. Dat ging als volgt. Er werd een grote emmer voor tweederde gevuld met aardappelen en daarna tot aan de rand met water. In dit mengsel werd met een oude klomp krachtig op en neer gestampt. Het gaf een prettig dof roffelend geluid en de trillingen die dit met zich mee bracht, verplaatsten zich op aangename wijze door heel je lichaam. Door dit stampen liet een groot deel van de schilletjes al los. Hoe nieuwer de aardappeltjes des te minder hoefde er geschrapt en gepit te worden.

Dit schrappen en pitten werd uitgevoerd op houten keukenstoelen die rond twee emmers waren geplaatst. De een gevuld met schoon water, de ander met de gestampte aardappelen. Het gereedschap bestond uit een eenvoudig aardappelschilmesje.

Van cruciaal belang was de houding die bij het schrappen diende te worden aangenomen. Je hoorde voorovergebogen boven de stampemmer te hangen, de ellebogen op de knieën waarbij de handen een lagere positie moesten innemen dan de ellebogen. Vergat je dit dan liep het stampwater langs de onderkant van je onderarm en om de een of andere reden jeukte dat verschrikkelijk.

Bij het ritueel, dat bij mooi weer in de tuin of op de binnenplaats werd uitgevoerd en als het regende in de schuur, hoorde ook het werpen van de geschrapte aardappelen in de emmer met het schone water. Dit diende zo te gebeuren dat het opspattende water uitsluitend terechtkwam op je medeschrappers. Een vaardigheid die je pas na jaren oefenen onder de knie kreeg.

De zomer is in aantocht. Ik zal maar weer eens uit gaan kijken naar een geschikte klomp.