Wat hebben wij over voor de mensenrechten?

Aan de vooravond van het derde millennium wordt in Europa een volk van bijna twee miljoen mensen verdreven. De gedeporteerden zien hun huizen in vlammen opgaan, zij worden administratief geëlimineerd, van hun laatste marken beroofd en soms verkracht of vermoord. Deze en eerdere barbarijen ontsieren het aanzien van deze eeuw die in andere opzichten zoveel vooruitgang bracht.

Deze eeuw wordt ook ontsierd doordat het Westen dit vertrappen van mensenrechten wel scherp afkeurt, maar niet tot het uiterste wil gaan om dat te stoppen en waar mogelijk te herstellen. Het probleem is dat er enerzijds mensen zijn zoals Milosevic en zijn beulsknechten en anderzijds mensen zoals wij met onze gratuite morele verontwaardiging zonder iets te willen riskeren voor de principes die ons dierbaar heten te zijn.

Wij leven in democratieën, d.w.z. onze regeerders rekenen met onze wensen en luisteren naar de grillige publieke opinie. Onze leiders zijn gevangen tussen hun morele plicht tegen Milosevic op te treden – hoeveel kritiek zouden zij krijgen als zij dat niet deden? – en onze onwil om daar offers voor te brengen. En dus kozen zij voor betrekkelijk risicoloze luchtaanvallen in de thans vergeefs lijkende hoop dat Milosevic daarmee snel op de knieën kon worden gebracht. De NAVO vecht noodgedwongen met één arm – grondtroepen – op de rug en de andere arm – het luchtwapen – wordt maar half gebruikt om onschuldige Servische burgers te ontzien. Maar welke Duitser was onschuldig in Hitler-Duitsland en welke Serviër is onschuldig in Milosevic-Servië? Milosevic verdrijft de Kosovaren toch niet zelf? Zijn volk staat toch als één man achter hem?

Maar nu onze regeringen doen wat zij moeten doen – naar ons luisteren – is laatdunkende afkeuring hun loon; had de NAVO niet kunnen voorzien dat Milosevic niet makkelijk klein te krijgen is en heeft de NAVO in plaats van de Kosovaren te redden hen juist niet versneld geslachtofferd? Bij sommige commentatoren richt de verontwaardiging zich niet op de etnische zuiveraars, maar op de gebrekkige hulp aan de slachtoffers; niet de berekenende misdadiger is schuldig maar de overvraagde hulpverlener. Een voorbeeld: de NAVO weigert om vluchtende Albanezen in Kosovo vanuit de lucht van voedsel te voorzien want de Serviërs kunnen de langzame, laag vliegende transportvliegtuigen makkelijk neerhalen. Oud-minister van Defensie, Bram Stemerdink, reageerde op de televisie verontwaardigd: het gaat om de levens van de vluchtelingen en dus moet een professionele organisatie zoals de NAVO voorraden afwerpen. Zijn afkeuring richt zich niet primair op de Serviërs die de Kosovaren in deze benarde omstandigheden hebben gebracht maar op de NAVO. En dat de bemanningen van die transportvliegtuigen ook een leven te verliezen hebben, laat hij buiten beschouwing.

Ook Marcel van Dam nagelt in de Volkskrant van 8 april de NAVO aan de schandpaal: ,,Natuurlijk was Milosevic van plan het UÇK hard aan te pakken en daarbij zou de burgerbevolking niet buiten schot zijn gebleven. Maar het is onzinnig om te veronderstellen dat de Serviërs zonder de NAVO-aanval zo te keer zouden zijn gegaan als nu het geval is. Niet op deze schaal, in dit tijdsbestek en met deze catastrofale gevolgen.'' Milosevic moet de Albanezen wat langzamer verdrijven en per keer niet meer dan veertig mensen vermoorden zoals hij dat in januari in Racak liet doen onder de ogen van de toen nog aanwezige waarnemers. Het Westen in de rol van werkloos toeschouwer bij zinloos geweld?

Van Dam ,,zou een militaire actie hebben kunnen billijken als aannemelijk was geweest dat als gevolg van die operatie de Albanese Kosovaren beter af zouden zijn geweest''. De operaties van de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog hebben de genocide op de joden ongetwijfeld versneld en hebben het leven in bezet Europa veel ellendiger gemaakt, maar gelukkig was dat voor de geallieerden geen reden om hun operaties te stoppen. Waarom in Kosovo een andere maatstaf aangelegd?

Freek de Jonge en zijn collega's geven voorstellingen en halen daar veel geld mee binnen voor de gedeporteerde Albanezen maar doen dat onder het motto: Staakt het vuren. Maar wat gebeurt er dan? Milosevic slaagt in zijn misdadige opzet en de gedeporteerden zullen nooit terugkeren. Europa moet twee miljoen gedeporteerden opnemen en Kosovo is voorgoed `Albanerrein'. Wil De Jonge die uitkomst werkelijk?

Deze Nederlandse smaakmakers steken liever hun kop in het zand. Als we maar ophouden met die nare bombardementen komt het allemaal op de een of andere mysterieuze wijze goed. En de Russen moeten er weer bij betrokken worden. Maar wat de stuurloze Russische regering die in de greep is van lieden als Zjirinovski en Zjoeganov, aan een oplossing heeft bij te dragen is het ware mysterie in deze visie; de Russen hebben nauwelijks invloed op Milosevic.

Het conflict over Kosovo vergt helaas een lange adem en daar zijn we in het Westen niet goed in. Van Dam cum suis willen de aanvallen op Servië staken; de vermaledijde Amerikanen hebben ons in een oorlog tegen Servië geluisd. Van Dam vergeet gemakshalve dat 145 Kamerleden het NAVO-optreden steun(d?)en.

Wij moeten het vuren niet staken maar verhevigen. Dat vinden anders dan Stemerdink, Van Dam en De Jonge, de gedeporteerde Albanezen die berooid en getraumatiseerd de grens over komen. Voor deze mensen moeten wij iets meer doen dan een nationale geldinzameling houden die een fractie meer oplevert dan wat wij op oudejaarsavond uitgaven voor vuurwerk.

Aan de inzet van grondtroepen is waarschijnlijk niet meer te ontkomen en het zou een goede zaak zijn als wij, het volk, van de NAVO eisen met de voorbereiding te beginnen. Een gevaarlijk alternatief voor onze grondtroepen is het bewapenen van de UÇK-strijders en hen het vuile werk laten doen omdat onze praatjes over mensenrechten voos blijken te zijn.

Ons doel mag niet minder zijn dan de bevrijding van Kosovo, de terugkeer van alle gedeporteerden en de bestraffing van minimaal de kopstukken die de deportatie hebben bevolen en uitgevoerd. Een terugkeer van Kosovo in een staatsverband met Servië is door de Serviërs zelf onmogelijk gemaakt en wanneer Kosovo niet zelfstandig mag zijn, zal het onder toezicht van de VN moeten komen. Dáár hebben de gedeporteerde Albanezen iets aan.

A.J. van Vuren is generaal-majoor b.d.