Meevallers '99

,,NIEMAND KAN OP DIT MOMENT voorspellen hoeveel het gaat kosten, maar niemand moet de kosten onderschatten. We zullen moeten betalen voor vrede op de Balkan.'' Aldus Hans Eichel, de kersverse minister van Financiën van Duitsland, op een informele bijeenkomst van de Europese ministers van Financiën afgelopen weekeinde in Dresden. Kosovo, de oorlog, de opvang en de wederopbouw zullen de lidstaten van de Europese Unie geld gaan kosten. Veel geld.

Tegen deze achtergrond zijn de bedragjes die het Nederlandse kabinet vorige week heeft uitgetrokken voor `Kosovo' mager te noemen. Honderd miljoen extra voor dit jaar en eenzelfde bedrag volgend jaar - gezien de dramatische gang van zaken in de Kosovo-oorlog kan het kabinet op zijn knopen uittellen dat dit te weinig zal zijn nu de militaire en humanitaire inspanningen veel omvangrijker zijn dan was voorzien. Ook wat betreft de Nederlandse deelname.

Blijmoedig heeft het kabinet de financiële gevolgen van de Balkanoorlog voor zich uitgeschoven. De aanpassingen van de begroting voor dit jaar en de ombuigingen voor volgend jaar gaan over de kosten van de wateroverlast, bezuinigingen op het nationale asielbeleid, extra geld voor politie, onderwijs en gezondheidszorg.

VOOR HET EERST in het paarse regeringstijdperk hadden de begrotingsbesprekingen dit voorjaar plaats onder het gesternte van tegenvallers. Dus keerde een huishoudbegrip uit de tijd van de kabinetten-Lubbers terug in het Haagse jargon: ombuigingen. Vergeleken met de jaren tachtig en het begin van de jaren negentig gaat het om klein geld, 1,9 miljard voor dit jaar en 3,1 à 4,8 miljard in 2000. Dat laatste hangt af van de verwachte inflatie in het komende jaar. Valt de inflatie hoger uit dan de extreem lage prognose die het CPB tot nu toe hanteert, dan hoeft minder bezuinigd te worden.

Lastig heeft minister Zalm van Financiën het niet gehad om zijn bezuinigingsvoorstellen aanvaard te krijgen. Met sombere voorspellingen had hij de geesten rijp gemaakt voor ingrepen en vervolgens heeft hij de zaak minder hard gespeeld dan hij had gedreigd. De politieke speeltjes van de coalitiepartners - extra geld voor onderwijs, gezondheidszorg en politie — werden gespaard. Zo bleef de harmonie in de coalitie bewaard. Zalm heeft zijn reputatie als kundig schatkistbewaarder opnieuw bevestigd.

Het kan nog tegenvallen. Afgezien van het schamele bedrag waarmee Nederland zijn bijdrage aan de Balkanoorlog denkt te kunnen financieren, is er voorzover bekend geen voorziening getroffen voor de mogelijke financiële schade van de varkenscrisis in eigen land. Ook die kan in de miljarden lopen. Bovendien is het riskant om bij voorbaat al grote bezuinigingen in te boeken op de omvangrijke overschrijdingen bij de opvang van vluchtelingen. De aanpassingen in het asielbeleid moeten nog worden doorgevoerd en daarna moeten ze ook nog het gehoopte effect sorteren. Het blijft verder een gemakkelijke oplossing om ombuigingen in te boeken als `efficiency-verbeteringen' bij de departementen en om verkeersboetes met vijf procent te verhogen.

DE NEDERLANDSE begroting ziet er in Europees verband gezond uit. Het begrotingstekort bevindt zich ruim onder het Europese plafond, de overheidsschuld beweegt zich in de richting van de grens die voor euroland is toegestaan. Het moment om burgers en bedrijven van die gezonde overheidsfinanciën te laten meeprofiteren, is aangebroken. Maar lastenverlichting is pas in 2001 aan de orde. Echt moeilijk heeft het kabinet het zichzelf dus niet gemaakt.