Danseres grijpt regelmatig naar het eigen hart

De jaren zestig zijn weer terug. Niet alleen lopen jongeren weer in de hippiejurken van hun ouders, ook in de danskunst lijken jonge choreografen terug te grijpen op de tijdgeest van toen. Na het danstheater van de jaren tachtig doen de jonge choreografen weer aan conceptuele kunst. Een belangrijk element ontbreekt echter aan hun concepten: ze schoppen nergens tegenaan, plegen geen verzet. Met de maatschappij is het blijkbaar goed gekomen en net als bij de hippiejurken heeft de vorm zijn oorspronkelijke inhoud verloren.

De Fransman Boris Charmatz (24) had met herses (une lente introduction) uit 1997 dertig jaar geleden ongetwijfeld een schandaal veroorzaakt. Vijf naakte mannen en vrouwen die op een `catwalk' bewegende sculpturen vormen en af en toe in elkaar verstrengeld rollebollen op de vloer; anno 1999 vecht menigeen tegen de slaap en lopen sommigen weg. Niet uit protest maar uit verveling. Charmatz laat de vijf bewegers (niet allen zijn dansers) een uur lang twijfelen tussen navelstaren en contact maken maar veel levert het niet op.

Duitser Tom Plishke grijpt in de solo L'homme a sortir avec son corps uit 1998 terug op de Franse surrealist Antonin Artaud (1896-1948), wiens werk in de jaren zestig ongekend populair was. In werk en leven verkende Artaud de grenzen van het bestaan door overmatig drugsgebruik, uiteraard ten koste van een gezond lichaam. Plishke lijkt het gekwelde lichaam van Artaud te willen verbeelden door eindeloos hard op een tafel te slaan, met z'n hoofd te schudden en armen te pompen. De vervreemding zo leesbaar in het werk van Artaud, blijft in Plishkes solo achterwege.

Nanine Linning (21) wordt wel Neerlands hoop in bange dansdagen genoemd. Zojuist afgestudeerd als choreografe aan de Rotterdamse Dansacademie, heeft ze al een opdracht voor het Scapino Rotterdam in september 2000 binnen. Ze liep stage bij William Forsythe en dat is in Cardiac Motion duidelijk te zien. Diens virtuoze ontleding van de klassieke danstechniek vertaalt zich in Linnings damesduet eveneens in een opeenvolging van posities en standen. Maar naast deze pure, klassiek moderne dans, zoekt Linning het in Martha Graham-achtig drama. Cardiac Motion betekent voor Linning dat er regelmatig naar het hart gegrepen moet worden. Aan het eind krijgt de danseres Linning zelfs een hartaanval en probeert ze met massage haar hart weer tot leven te brengen. Ondersteund door het live slagwerk van Cees Walburgh-Schmidt en Egbert de Ruiter. Clichématiger kan het niet en dit soort dramatische dansexpressie detoneert in de verder abstracte choreografie. Talent heeft ze absoluut, nu nog een eigen stijl.

Ook jong maar absoluut al een eigen stijl heeft de Belgische P.A.R.T.S.–studente Charlotte Vanden Eynde (24). Samen met Sharon Zuckerman vormt ze een duet in Zij Ogen. Twee meiden doen pogingen op twee tafels in te slapen, slagen daar ondanks al het dansante woelen en verliggen niet in en springen dan maar wat door de ruimte, al gekscherend hun tong uitstekend. De overtuiging waarmee zij zich vervelen is humoristisch en ontroerend. Er valt nog van alles op af te dingen (als gebrek aan scherpte), maar de beelden die Vanden Eynde oproept beklijven.

Niet alleen de jongeren krijgen een kans bij Springdance. Maria Voortman (35) en Roberto de Jonge (37) mochten voor de derde maal iets maken voor het festival. Heartgrenade vertelt het oude verhaal van twee paar geliefden. Zoals dat gaat in de liefde wisselen emoties als kwaadheid, verdriet, blijheid en de lust elkaar regelmatig af. Voortman en De Jonge kozen voor de Amerikaanse componist David Shea om het emotionele slagveld muzikaal vorm te geven. Net als in de choreografie, wisselt Shea klassieke vioolklanken af met hippe dancebeats. Voortman en De Jonge vlochten scènes van uiteenlopend van klassieke solo's tot extatische groepsdiscodans in elkaar. Bij vlagen ijzersterk maar vaak ook een brij van vondsten, stijlen, belichting, ijdele dia's van Voortman, muziek en beweging. Het is de overdaad die Heartgrenade schaadt, het is de tijd (een dik uur) die de voorstelling nekt. Minder is meer. En dat wisten ze in de jaren zestig ook al.

Springdance. Voorstellingen: herses (une lente introduction), choreografie Boris Charmatz; Zij ogen, choreografie Charlotte Vanden Eynde i.s.m. Sharon Zuckerman; Cardiac Motion, choreografie Nanine Linning; L'homme a sortir avec son corps, choreografie Tom Plishke, Gezien op 17 april. Heartgrenade van Maria Voortman, Roberto de Jonge. Gezien op 19 april. Utrecht. Inl. (030) 233 20 32.