Vertrek Séguin biedt president Chirac kansen

Voor Philippe Séguin is zijn vertrek als RPR-voorzitter een tragedie. Maar president Chirac heeft nu tijd om zijn echte concurrenten het hoofd te bieden.

De politieke harakiri van Philippe Séguin is een succesje voor Jacques Chirac. Rechts Frankrijk blijft verdeeld, maar heeft aan helderheid gewonnen: de gematigd pro-Europese lijn van de president wint en de kandidaat voor zijn opvolging in 2002 heet bij leven en welzijn J. Chirac.

Voor Philippe Séguin, de Pavarotti van het neogaullisme, is zijn vrijdag onverwachts aangekondigde, zelfgekozen aftreden als voorzitter en lijsttrekker van de neogaullistische RPR, een tragedie. Met zijn melancholische wenkbrauwen drukte hij altijd heimwee uit naar een toekomst waarin Frankrijk groot, sociaal en door hem geregeerd zou zijn. Hij dacht alles te zijn voor zijn vaderland, hij eindigt in het niets.

Philippe Séguin werd 56 jaar geleden geboren in Tunis. Zijn Tunesisch-Franse vader stierf, 22 jaar oud, bij de laatste schermutselingen voor de bevrijding van de Franche-Comté. Twaalf jaar later emigreerde Philippe met zijn moeder naar het vasteland. De dood van zijn vader, in en voor het Franse vaderland, zou zijn politieke visie bepalen. Als die dood ergens goed voor was geweest, was het niet om Frankrijk te zien opgaan in een oeverloos Europa. Vandaar Séguins strijd bij het referendum van 1992 tegen het Verdrag van Maastricht.

Des te bitterder dat Frankrijk hem niet meer nodig heeft. Zoals Jacques Chirac hem na diens overwinning bij de presidentsverkiezingen in '95 niet meer nodig had en zijn rivaal Alain Juppé tot premier benoemde. Séguin bleef opgesloten in het voorzitterschap van de Assemblée Nationale. Af en toe goot hij een lepel van verontwaardiging kokende kritiek uit zijn burcht.

Tijdens de vervroegde verkiezingen van '97 beloofde Chirac de sociaal geprofileerde Séguin te elfder ure het premierschap, maar de nederlaag was verpletterend. Jospin vormde zijn breed-linkse regering, Séguin kon de ravage binnen de RPR overnemen van Juppé. 21 maanden worstelde Séguin met zijn oude overtuiging en zijn nieuwe rol. Een poging de partij een nieuwe naam en zijn eigen stempel op te leggen faalde jammerlijk: het congres van januari '98 applaudisseerde twaalf minuten voor de afwezige Chirac.

Steeds waren de echte vrienden van de president in de weer een nieuwe coalitie te smeden om Chirac in 2002, of zoveel eerder als hem gunstig voorkomt, naar een verlengd contract op het Elysée te dragen. Séguins cholerische telefoontjes met de president waren zo frequent dat Chirac donderdag, naar verluidt, nauwelijks opkeek toen Séguin hem weer eens onvoorwaardelijke steun vroeg bij de Europese verkiezingscampagne. Met een ultimatum.

In '93 en '97 stond Chirac zwak, en had hij Séguin nodig. Nu, na drie weken opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten te zijn geweest, en dagelijks met Bill, Tony en Gerhard te hebben gebeld, voelt Chirac zich sterk genoeg via een crisisje in eigen kring, de lastigste van zijn politieke vrienden te laten vallen.

Dat maakt tijd vrij om de echte concurrenten het hoofd te bieden. Charles Millon, met zijn poging een nieuw, rechtser rechts te bundelen is zo goed als mislukt. Charles Pasqua jaagt onder de nationalistisch-rechtse kiezers, die vorige keer misschien Le Pen stemden. Resteert François Bayrou, die met zijn afgeslankte centrumformatie UDF de meest pertinente kritiek heeft op Chiracs Europa-overtuiging, en de langste adem om in 2009 Chirac op te volgen. Of Jospin. Want of Chirac de pragmatisch-linkse kandidaat over drie jaar verslaat is een open vraag.