Congrespartij India aan zet na verlies Vaypajee

De Congrespartij van Sonia Gandhi, weduwe van de vermoorde oud-premier van India, Rajiv Gandhi, doet vandaag een poging een nieuwe Indiase regering te vormen na de dramatische val van het kabinet van premier Atal Behari Vajpayee. De 13 maanden oude coalitieregering van Vajpayee verloor zaterdag in het parlement een motie van vertrouwen met één stem verschil. Met de val van de regering, gedomineerd door de nationalistische hindoepartij BJP, sneuvelde het vijfde Indiase kabinet sinds 1996. In dat jaar hield een eerdere regering van Vajpayee slechts 13 dagen stand.

Niet onverwachts sneuvelde de BJP-regering door toedoen van de AIADMK, een partij uit de zuidelijke deelstaat Tamil Nadu en één van de grotere coalitiegenoten in de regering. De politieke leidster van deze partij, de excentrieke en onvoorspelbare oud-filmster Jayaram Jayalalitha, dreigde bijna maandelijks haar steun aan de regering op te zeggen, vooral om allerlei regionaal-politieke redenen. Aanleiding voor de laatste crisis was het ontslag, eind vorig jaar, van de bevelhebber van de Indiase marine, admiraal Bhagwat. De exacte reden voor dat ontslag werd nooit openbaar gemaakt, maar de regering van Vajpayee stelde dat Bhagwat de civiele autoriteiten had ondermijnd. Jayalalitha eiste vorige maand het aftreden van de minister van Defensie en herbenoeming van admiraal Bhagwat.

Als Sonia Gandhi, Italiaanse van geboorte, geen meerderheid in het parlement achter zich krijgt moeten de ruim 600 miljoen Indiase kiesgerechtigden hoogstwaarschijnlijk nog dit jaar voor de derde keer sinds 1996 naar de stembus. De Congrespartij komt 127 zetels tekort om een meerderheid te krijgen in het Lagerhuis, waar 545 zetels te verdelen zijn. Sinds de onafhankelijkheid van India in 1947 was de Congrespartij 45 jaar aan de macht, onder meer onder de eerste premier, Jawaharlal Nehru, diens dochter Indira Gandhi en diens kleinzoon Rajiv Gandhi.

Om opnieuw te kunnen regeren, zou de partij voor het eerst een coalitie moeten vormen. De Congrespartij moet haar partners zoeken in een breed spectrum van gematigde, seculiere partijen, maar ook communistische partijen die in sommige delen van India nog uiterst machtig zijn. Gezien de verwachte instabiliteit van zo'n regering lijkt de kans reëler dat president K.R. Narayanan opnieuw verkiezingen moet uitschrijven.