Knokken op de televisiemarkt

De strijd tussen de zenders om de beste programma's verhardt zich. Zo bleek weer eens op de televisiebeurs van Cannes, afgelopen week. Net5 sleepte een begeerde serie in de wacht. En de publieken sloten een deal met de BBC.

Als hij snel is, kan SBS-baas Fons van Westerloo zijn inkoper Bart Soepnel nog net voordragen voor een lintje met Koninginnedag. Het zou bijna tijd worden. Soepnel heeft de laatste tijd voor Net5 en SBS6 een aantal belangrijke programma's binnengehaald.

Zo sloot hij onlangs grote deals met o.a. Polygram, Columbia en Paramount over films als Arlington Road, What Dreams may come, A Life less ordinary, Amistad, Sense & Sensibility, en Boogie Nights, waarmee hij de commerciële concurrentie van de Holland Media Groep (RTL4, 5 en Veronica) teleurgesteld achterliet.

Maar ook de publieke omroep moet oppassen voor Soepnel, zo heeft hij bewezen. Op de televisiebeurs van Cannes kaapte hij de dramaserie Joan of Arc voor de neus van de KRO weg en gaf hij al eerder de NOS het nakijken met de aankoop van het wereldkampioenschap darts, de benefietwedstrijden rond Johan Cruijff en het tennis van Wimbledon.

En oh ja, Ally McBeal. Was het niet jammer, zo spijtte zich in Cannes een programmascout tegen de hoogste NOS-programmabaas Hans van Beers – dat die verfrissende comedy niet bij de VARA te zien is, maar bij Net5?

,,De publieke omroep verliest de laatste jaren te veel programma-deals aan de concurrent'', zo vindt directeur internationale distributie van Endemol Entertainment Pim van Collem. Hij is dagelijks betrokken bij de onderhandelingen over de uitzendrechten van films en series en is somber over de kansen van de publieke omroep op de programmamarkt. Geld is het probleem niet, zo zegt hij. Maar ze kunnen niet onderhandelen.

,,De publieke omroepen zijn door hun zelf gekozen pluriformiteit te verdeeld. Onderling wordt er constant geknokt. Daardoor kunnen ze niet slagvaardig optreden. Tegen de tijd dat ze het eens zijn, heeft de HMG of SBS al toegehapt. Zo lopen ze continu dingen mis. Het is echt een hele trieste ontwikkeling.''

Het is niet het hele verhaal, vindt SBS-inkoper Bart Soepnel. Natuurlijk moet je in de huidige markt assertief zijn, hij doet niet anders. En ja, soms is hij de concurrentie dan te slim af, maar het grootste probleem voor de publieke omroep is dat programma's in steeds omvangrijker pakketten worden aangeboden. Wil een zender een programma kopen, moet daarbij steeds vaker verplichte rotzooi op de koop toe worden genomen. Zo kwam het Franse publieke kanaal TF1 in Cannes met de aankoop van Joan of Arc in het dubieuze bezit van de Nederlandse politieserie Baantjer. Zat in hetzelfde pakket.

Voor SBS en de Holland Media Groep is dat nog niet zo'n probleem, zo legt SBS-directeur Fons van Westerloo uit. ,,Als er wat aftandse comedies bijzitten, zenden we ze wel ergens overdag uit. Maar de publieke omroep heeft die ruimte natuurlijk niet.''

Mignon Huisman, hoofd aankoop van de KRO, is zich bewust van de bedreigingen op de internationale programmamarkt, maar ze schrikt er niet van, integendeel. ,,Het betekent gewoon dat we meer en beter moeten samenwerken.'' Onderlinge concurrentie kan niet meer, zo zegt ook John van der Klauw, inkoper bij de AVRO. ,,Ik ben in principe geen vriend van de VARA maar we zijn op elkaar aangewezen. We moeten wel.''

Als voorbeeld van de hernieuwde samenwerking noemt Huisman de `first option deal' die ze in Cannes heeft afgesloten met de BBC. Twee jaar lang krijgt de gehele Nederlandse publieke omroep het eerste recht om programma's van de BBC te bekijken. Pas daarna mag een andere partij bieden. ,,Joan of Arc is natuurlijk maar een incident, vier uur televisie die ik had willen hebben. Maar deze overeenkomst gaat over vele uren zendtijd en is daarmee heel belangrijk voor ons. In deze markt moet je steeds weer wat nieuws bedenken.''

In dat kader wil ze best een revolutionair plan lanceren: samenwerken met de commerciëlen bij het binnenhalen van programmadeals. ,,Ik zie dat eerder gebeuren dan dat publieke omroepen internationaal gaan samenwerken. Daarvan zie je toch dat de verschillen in smaak van land tot land te groot zijn. Binnen een land is dat minder het geval. Je moet dan natuurlijk goede afspraken maken. Maar de commerciële en publieke belangen in een programmapakket zijn vaak zo verschillend, dat dat misschien wel zou kunnen werken.''

Bovendien, zo verwacht Huisman, is een groot deel van de huidige problemen van tijdelijke aard. ,,Momenteel heeft Net5 nog helemaal niets op de plank liggen en moet alles nog aankopen. Daardoor wordt de markt opgeschud. Maar als ze over een tijdje gesetteld zijn, stabiliseert de toestand zich waarschijnlijk weer.''

In juni zal dat nog niet zijn. Maar dan is er wél weer een televisiebeurs. En begint het circus opnieuw.