Haviksoog

Lang niet iedereen weet het, maar vorige maand kregen de schakers een nieuwe wereldkampioen en zijn naam is Roland Schmaltz. Niet alle wereldkampioenschappen zijn even belangrijk. Zo ben ik zelf oud-wereldkampioen in de categorie `hardlopen voor leerlingen van klas 2b van de Erasmusschool' en ik ben lang niet de enige, want dit wereldkampioenschap werd iedere dag gehouden. Andy Warhol met zijn `15 minuten wereldroem voor iedereen' waren wij ver vooruit.

Het wereldkampioenschap van Schmaltz, een Duitse meester, was in de categorie die door de liefhebbers `bullet' wordt genoemd. Schaken met een minuut bedenktijd voor de hele partij.

Is het mogelijk om in een minuut tientallen zetten niet alleen te bedenken maar ook uit te voeren? Op een computerscherm gaat het makkelijker dan aan een gewoon schaakbord. De klok hoeft niet te worden ingedrukt, want de tijd wordt automatisch bijgehouden. Zetten doen met de muis kan heel vlug. En dan is er nog een speciaal trucje waar de experts gebruik van maken: nog voor de tegenstander gezet heeft voeren ze al hun eigen volgende zet uit op het bord en alleen de laatste muisklik die de zet officieel maakt, wordt gedaan als de tegenzet binnen is. Je moet er wel mee oppassen. Een van de partijen uit de finale begon zo: 1. e4 c5 2. Pc3 Pc6 3. Pf3 e5! Zwart anticipeert op de anticipatie van wit. En inderdaad, wit speelde 4. d4, een zet die hij natuurlijk al half had uitgevoerd voordat zwarts derde zet hem bekend was. Na 4...cxd4 stond zwart gewonnen, al werd het nog spannend.

Het kampioenschap werd gespeeld op de internetschaakclubs ICC en FICS, twee concurrerende verenigingen die voor deze gelegenheid de handen ineengeslagen hadden. Er waren honderd deelnemers, onder wie Loek van Wely, altijd in voor een geintje. In de finale moest Schmaltz, die onder het welgekozen pseudoniem Hawkeye speelde, tegen de Amerikaanse grootmeester Maxim Dlugy. Die had daarvoor Van Wely uitgeschakeld met 6-0, wat een geweldige prestatie genoemd mag worden, want Van Wely is zeer bedreven in dit spel. Schmaltz won de finale met 10,5-7,5.

Is dit nog wel schaken? Het is zeker niet wat wij gewend zijn `denken' te noemen. Maar zonder denken, vertrouwend op hun bliksemsnelle reflexen, spelen ze toch partijen die er verbazingwekkend normaal uitzien. Voer de zetten van de volgende partij in uw schaakcomputer in en laat ze vervolgens op de hoogste snelheid automatisch afspelen, dan krijgt u een indruk hoe het toegaat. Alles binnen twee minuten, het is een wonder.

Wit Dlugy-zwart Schmaltz (Hawkeye)

1. d4 d6 2. c4 Pf6 3. Pc3 g6 4. e4 Lg7 5. f4 0-0 6. Pf3 Pa6 7. Ld3 e5 8. fxe5 dxe5 9. d5 c5 10. 0-0 Pe8 11. Dc2 f6 12. a3 Pd6 13. Le3 b6 14. Pd2 Ld7 15. Tf2 Tc8 16. Taf1 De7 17. Db1 Pc7 18. h3 Pce8 19. g4 Pf7 20. b4 Ped6 21. bxc5 bxc5 22. Pb5 Lxb5 23. cxb5 c4 24. Le2 c3 25. Pb3 c2 26. Db2 Pxe4 27. Tg2 Pfg5 28. Lxg5 Pxg5 29. h4 Ph3+ 30. Kh2 Pf4 31. Tgf2 f5 32. g5 e4 33. Dc1 Pxd5 34. Kh1 De5 35. Pd2 e3 36. Pf3 Dg3 37. Tg2 Dd6 38. Pe1 Tfe8 39. Pxc2 Pf4 40. Th2 Pxe2 41. Txe2 f4 42. Dd1 De6 43. Pd4 De4+ 44. Pf3 Tcd8 45. Db3+ Kh8 46. Kg2 Td2 47. Txd2 exd2 48. Dd1 Td8 49. Tf2 Lc3 50. Te2 Dxe2+ 51. Dxe2 d1D 52. Dxd1 Txd1 53. a4 Ta1 54. h5 Txa4 55. hxg6 hxg6 56. Ph4 Kg7 57. Kf3 Tb4 58. Pg2 Ld2 59. Pxf4 Lxf4 60. Ke2 Lxg5 61. Kd3 Txb5 62. Kc4 Tf5 63. Kd4 a5 64. Ke4 Lf6 65. Kd3 a4 66. Kc2 a3 67. Kb1 Tf3 68. Ka2 g5 69. Kb1 Le7 70. Ka2 g4 71. Ka1 g3 72. Ka2 g2 73. Kb1 g1D+ 74. Ka2 Dg2+ 75. Ka1 Tf1 Mat Goed dat we Hawkeye hebben, want met het echte wereldkampioenschap vlot het nog niet. Wie wil er nog een match tussen Kasparov en Anand organiseren na Anands optreden in Dos Hermanas? De hele tijd bungelde hij dicht bij de laatste plaats en het had nog erger kunnen zijn. Peter Svidler deed tegen Anand iets dat hem nog lang in zijn dromen zal vervolgen. In gewonnen stelling nam hij remise aan, een bizar slot van een partij waar Svidler anders trots op had kunnen zijn.

Wit Svidler-zwart Anand

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Pf6xe4 6. d2-d4 b7-b5 7. La4-b3 d7-d5 8. d4xe5 Lc8-e6 9. Pb1-d2 Pe4-c5 10. c2-c3 d5-d4 11. Pf3-g5 Deze spectaculaire zet werd voor het eerst in de match Karpov-Kortchnoi, Baguio 1978, gespeeld. Na 11...Dxg5 speelt wit 12. Df3 11...Le6-d5 In hun match van 1995 werd Anand door Kasparov fraai verslagen na 11...dxc3 12. Pxe6 fxe6 13. bxc3 Dd3 14. Lc2 Dd3 15. Pb3!, een thuis voorbereid torenoffer. 12. Pg5xf7 Dit stukoffer is vaker voorgekomen. 12...Ke8xf7 13. Dd1-f3+ Kf7-e6 14. Df3-g4+ Ke6-e7 15. e5-e6

Maar dit is een nieuwe manier om de aanval te voeren. Wit krijgt voor zijn stuk zware druk langs de open e-lijn. 15...Ld5xe6 16. Tf1-e1 Dd8-d7 17. Lb3xe6 Pc5xe6 18. Pd2-f3 Ta8-e8 19. Pf3-g5 Pc6-d8 20. Lc1-d2 h7-h6 21. Pg5-f3 Dd7-d5 22. Te1-e5 Dd5-d6 23. c3xd4 h6-h5 24. Dg4-e4 Ke7-f7 25. d4-d5 Kf7-g8 Wit heeft zijn stuk teruggewonnen en je zou verwachten dat zwart het niet lang meer uithoudt. 26. De4-g6 Te8-e7 27. Ta1-e1 Pe6-d4 28. Dg6xd6 Pd4xf3+ 29. g2xf3 c7xd6 30. Te5xe7 Lf8xe7 31. Te1xe7 Pd8-f7 Het mag een succes voor Anand genoemd worden dat hij nog een eindspel bereikt heeft, maar dat eindspel is wel totaal verloren. 32. Te7-a7 h5-h4 33. Ta7-a8+ Kg8-h7 34. Ta8xa6 Kh7-g6 35. Ta6-b6 Th8-c8 36. Tb6xb5 Tc8-c2 37. Ld2-c3 h4-h3 38. Kg1-f1 Pf7-g5 39. Tb5-b7 Pg5xf3 40. Tb7xg7+ Kg6-f5 41. Tg7-g3 Kf5-e4 42. Tg3xh3 Tc2-c1+ 43. Kf1-e2 Tc1xc3 44. b2xc3 Pf3-g1+ 45. Ke2-f1 Pg1xh3 Wit heeft het zichzelf erg moeilijk gemaakt. 46. a2-a4 Ke4xd5 47. Kf1-g2 Ph3-g5 48. h2-h4 Pg5-e4 49. h4-h5 Kd5-e6 50. c3-c4 Pe4-d2 51. a4-a5 Pd2xc4 52. a5-a6 Pc4-b6 53. a6-a7 Ke6-f5 54. f2-f4 Pb6-a8 55. Kg2-f3 d6-d5 56. Kf3-e3 Pa8-c7 57. Ke3-d2 Kf5-f6 58. Kd2-c2 Kf6-f5 59. Kc2-b3 d5-d4 60. Kb3-c4 Kf5-f6 61. Kc4-d3 Kf6-f5 62. Kd3-e2 Kf5-f6 63. Ke2-f2 Kf6-f5 64. Kf2-f3 Pc7-a8 65. Kf3-e2 Pa8-c7 66. Ke2-d3 Kf5-f6 67. Kd3-e4 Kf6-f7 68. f4-f5 Kf7-f6 69. h5-h6 Kf6-f7

En nu, net op het moment dat hij duidelijk gewonnen staat, geeft wit de partij remise. De winst is simpel: 70. Kxd4 Pb5+ 71. Kc5 Pxa7 72. Kb6 Pc8+ 73. Kc7 Pe7 (of 73...Pa7 74. Kd7! Pb5 75. h7 Kg7 76. f6+ en een van de witte pionnen haalt dame) 74. h7 Kg7 (74...Pd5+ 75. Kd6 helpt ook niet) 75. f6+ en wit haalt dame. Was Svidler soms in tijdnood? Nee, in dat geval had hij zeker 70. Kxd4 gedaan. Alleen wie tijd heeft om na te denken, kan deze gewonnen stelling remise geven.