Gederfd geluk maakt polis duur

Autoverzekeringen worden dit jaar duurder. Niet de blikschade is het probleem, maar de `verdiencapaciteit' van bij het ongeluk betrokken slachtoffers.

Twee op elkaar geklapte auto's met veel ingedeukt blik. Dat lijkt veel schade, maar het gaat om die 17-jarige scholier die ook is aangereden. Blikschade kost een paar duizend gulden per auto, letselschade kan oplopen tot een paar ton per persoon. Want niet alleen de medische kosten worden vergoed, maar ook inkomensderving. Wat is de `verdiencapaciteit' van die jongen, op welk schooltype zit hij, wat voor baan kon hij verwachten?

,,Bijna alle slachtoffers nemen een advocaat of een andere belangenbehartiger in de arm'', zegt Freek Wansink, lid van de directie van Nationale-Nederlanden. ,,De Nederlander vindt tegenwoordig dat hij recht heeft op schadevergoeding als hem iets overkomt. Hij kijkt om zich heen en vraagt: wie gaat dat betalen? Terwijl ons rechtsstelsel er op is gebaseerd dat iedereen zelf zijn schade betaalt.''

Een vergoeding van een paar ton per geval is heel gewoon, zegt Wansink. En een bedrag van 4 miljoen gulden is heel wel denkbaar, zegt Jacqueline Meyst-Michels, advocate bij Houthoff en gespecialiseerd in letselschade. ,,De meeste zaken worden buiten de rechtbank om geschikt'', vertelt ze. ,,Het is niet in het belang van verzekeraars als de records bekend worden.''

Hoge kostenposten voor verzekeraars zijn inkomensderving, huishoudelijke hulp, smartengeld en juridische bijstand. Bij gederfd toekomstig inkomen is het dan van belang wat voor toekomstverwachting het slachtoffer had. Een Engelse rechter keerde in december aan een op zijn 22ste verlamd geraakte Nederlandse man 30 miljoen gulden uit, waarvan 12 miljoen als inkomensderving. Hij was een veelbelovende accountant en voorbestemd voor een topsalaris.

In Nederland blijven de maximale bedragen veel beperkter. ,,De bedragen voor smartengeld zijn de afgelopen vijf jaar met hooguit 10 procent gestegen'', zegt Meyst-Michels. Het record van 300.000 gulden uit een befaamde zaak uit 1992 is nog niet overtroffen. De gebruikelijke vergoeding voor een kind dat getroffen wordt door een dwarslaesie ligt rond de 250.000 gulden. ,,We hoeven hier geen Amerikaanse toestanden'', zegt een jurist. ,,Maar dat bedrag mag best wat hoger.''

De kosten voor juridische bijstand – die een verzekeraar verplicht is te betalen als hij aansprakelijk is – kan per zaak oplopen tot meer dan een ton. ,,We hebben met de andere verzekeraars het personenschade-instituut opgericht om te voorkomen dat de advocatuur zich klem verdient aan deze problematiek'', zegt Wansink. Volgens cijfers van het Verbond van Verzekeraars zijn de vergoedingen voor letselschade bij verkeersongelukken opgelopen van 750 miljoen gulden in 1991 tot 1.050 miljoen gulden in 1997.

Nationale Nederlanden maakte deze week bekend dat dit jaar de premies van autoverzekeringen omhoog gaan, al is nog niet bekend wanneer en met hoeveel. De verhoging is nodig omdat de kosten fors zijn gestegen – en de winst van de divisie `motorrijtuigen' is gedaald van 54 tot 14 miljoen gulden.

De letselschade is overigens niet de enige oorzaak van de kostenstijging. Ook het weer speelt een rol. De sneeuw in februari dit jaar – met de recordfile van 1.000 kilometer – heeft heel wat ongelukken veroorzaakt. Verder staat de branche dit jaar een `regres' te wachten, wat betekent dat ook voor oude gevallen van arbeidsongeschiktheid de schade verhaald zal worden op de veroorzaker, wat volgens het Verbond een tot premieverhoging van acht procent kan leiden.