Compensatie voor reductie van varkens

De gedwongen inkrimping van de varkenssector gaat niet door. Minister Apotheker (Landbouw) houdt weliswaar vast aan reductie van het aantal varkens met 25 procent, maar zal boeren hiervoor compenseren.

In de Wet Herstructurering Varkenshouderij (WHV), waarin de inkrimping van de varkensstapel is vastgelegd, was van compensatie nog geen sprake. Door een rechterlijke uitspraak werd deze wet in februari deels buiten werking gesteld.

In zijn nieuwe voorstel breidt Apotheker onder meer de regelingen uit voor het opkopen en `afromen' van varkensrechten (vergunningen om varkens te mogen houden). Ook hoopt de minister een beoogde reductie van fosfaat uit varkensmest te bereiken via grotere nadruk op het gebruik van milieuvriendelijker varkensvoer.

Het kabinet zou vandaag nog geen besluit nemen over het nieuwe voorstel van Apotheker, zo werd aan het begin van de middag verwacht. Wel staat vast dat Apotheker ruim 200 miljoen gulden extra krijgt om de problemen in de varkenssector op te lossen. Daarmee komt het beschikbare budget hiervoor op 695 miljoen gulden.

Verwacht wordt dat het kabinet niet zonder slag of stoot akkoord zal gaan met de voorstellen van D66'er Apotheker. Vooral bij de VVD-bewindslieden zou grote scepsis heersen tegen het nieuwe voorstel. Het zou gezichtsverlies kunnen betekenen voor Apothekers voorganger Van Aartsen (VVD), nu minister van Buitenlandse Zaken, onder wiens leiding de varkenswet tot stand is gekomen.

Een deel van het kabinet, onder wie premier Kok, vindt dat Apotheker eerst de juridische procedures tegen de wet moet afwachten voordat hij een alternatief presenteert, zo melden ingewijden. Apotheker verzet zich hiertegen omdat dit zou zorgen voor jarenlange onzekerheid in de varkenssector.

In het aanvankelijke plan zouden boeren hun varkensstapel met tweemaal tien procent moeten inkrimpen zonder dat zij hiervoor compensatie van het rijk zouden krijgen. In zijn nieuwe voorstel biedt de minister via een opkoopregeling nu wel compensatie voor de eerste tien procent krimp. Eenzelfde besluit had hij al eerder genomen voor het tweede deel van de opgelegde korting. Daarnaast wil de minister de varkensstapel beperken via een zogenoemde afroom-regeling, waarbij boeren vier `varkensrechten' moeten inleveren bij iedere tien die ze onderling verhandelen.

De omstreden varkenswet heeft als doel het aantal kilo's fosfaat uit varkensmest met 14 miljoen kilogram te verminderen. Het aantal kilo's fosfaat moet in 2002 met een kwart zijn afgenomen. De varkensstapel moet daartoe met eenzelfde percentage krimpen. Dit jaar zijn er ongeveer elf miljoen varkens in Nederland. Pas in 2002, een jaar later dan in de oorspronkelijke wet stond, moeten er maximaal nog 8,25 miljoen varkens over zijn.

Via milieuvriendelijker veevoer wil de minister geen vijf, zoals in de oorspronkelijke varkenswet stond, maar acht procent van de fosfaatreductie uit varkensmest bereiken.

Apotheker heeft ook een oplossing gevonden voor de zogenoemde `latente rechten'. Latente rechten zijn varkensrechten die een boer al wel in bezit had maar waarvoor hij nog niet daadwerkelijk varkens in de stallen had staan. Boeren hadden gemiddeld elf procent ruimte over om nog varkens voor te kopen. Volgens het oude voorstel zouden zij ook die moeten inleveren zonder daarvoor een vergoeding in de plaats te krijgen. De minister heeft vandaag voorgesteld dat als de sector erin slaagt de inkrimping in 2002 volledig rond te krijgen, boeren de eerder afgenomen latente ruimte alsnog terugkrijgen.

Als de gereserveerde 695 miljoen gulden uiteindelijk toch te weinig blijkt, bijvoorbeeld omdat de varkensprijs stijgt of de fosfaatreductie via het veevoer tegenvalt, dan zal Apotheker bij de sector aankloppen voor extra geld. De minister wil nu al wettelijk laten vastleggen dat er in dat geval één heffing per bedrijf wordt opgelegd.

Landbouworganisatie LTO-Nederland is verheugd over de nog niet publieke voorstellen van Apotheker. ,,Het plan van Apotheker zoals wij dat kennen komt heel dicht in de buurt bij de visie die de sector als alternatief voor de wet anderhalf jaar geleden al heeft gepubliceerd'', aldus een woorvoerder. Volgens LTO is de gereserveerde 695 miljoen gulden voldoende. ,,Er moet nu grootschalig opgekocht worden en als het geld op is en het doel niet bereikt, dan moeten we dan maar eens praten.''