Zwijgen

De Lohrbergstrasse in Keulen-Klettenberg, waar Truusje Roegholt in de jaren dertig opgroeide, ligt er nog even vredig bij als toen, met zijn bomen, tuinen en vogelgeluiden. Zij woonde op nummer 1, op de hoek woonden haar vriendinnetjes Anna en Lotte Braun in een huis vol portretten van nazi-leiders en een hakenkruisvlag met vlekken van echt mensenbloed. ,,Die Braun was een beest van een man, die lag zelfs met een hakenkruisarmband op zijn sterfbed. Maar wat wisten we verder, en wat niet? Er werd gewoon niet gepraat. Het Derde Rijk was een dictatuur die in sterke mate was gebaseerd op zwijgen. En zo kon je ook alle verantwoordelijkheid afschuiven.''

Ze vertelt over het grote meisjesgeheim in het Derde Rijk, de campagne om de Führer een kind te schenken. ,,Er werden hele zonnewendefeesten georganiseerd met geselecteerde blonde meisjes en jongens om zo'n kind te fokken. Een fanatieke vriendin wilde ons erbij halen, wij vonden het om te kotsen. Dat wordt nu ontkend, iedereen zweeg er over, maar die campagnes hebben bestaan.''

Na de Kristallnacht in 1938 werd op school een gedrukt papier voorgelezen – alles was voorgekookt – waarin stond dat de joodse leerlingen de klas moesten verlaten. Ze ging met hen mee. Ze zag hoe in de Luxemburger Strasse de joodse winkels geplunderd waren. ,,Een jood had zich in een kast verstopt, hij was met kast en al van driehoog naar beneden gesmeten en doodgeslagen. Het was onvatbaar in dit vredige land. Een paar mensen stonden te kijken, een vrouw zei: `Die arme joden', een ander legde haar direct de hand voor de mond. Zwijgen.''