Hessels haalt zijn strategisch gelijk

Glanzende cijfers bij Vendex KBB, eigenaar van winkelformules als V&D, de Hema, Bijenkorf, Praxis en M&S Mode. Maar wat biedt de toekomst?

Na twee jaar opsplitsen en oppoetsen lijkt Vendex nu de ideale overnamekandidaat voor een grote buitenlandse partij. ,,Ach'', zei topman Jan Michiel Hessels. ,,Dan halen we toch gewoon de prefs uit de kast.'' Om er snel aan toe te voegen: ,,Grapje.''

Hessels' balorigheid over de beschermende preferente aandelen tekende de ontspannenheid waarmee hij gisteren de jaarcijfers van Vendex en de nieuwe dochter KBB (Bijenkorf Beheer) presenteerde. Het concern zag het bedrijfsresultaat (autonoom) met meer dan de helft stijgen tot 285 miljoen gulden.

De strategie die Hessels begin jaren '90 voor Vendex ontwikkelde is uitgevoerd en bleek succesvol. Vendex was volgens Hessels een ,,conglomeraat van niet samenhangende activiteiten''. Na de beursgang van uitzendketen Vedior, afsplitsing van de supermarkten en overname van het Bijenkorf-concern is nu sprake van drie `specialisten', die de ,,groeikansen op hun eigen markten veel beter kunnen benutten''.

Hessels had zijn toelichting uitgetikt en rondgedeeld. Aanleiding voor zijn terugblik was een kranteninterview met een hoogleraar die de splitsing van Vendex ,,armoedig beleid'' had gevonden. ,,Hier wordt een klassieke denkfout gemaakt'', doceerde Hessels: het gaat niet om de omvang van bedrijven, maar om kwaliteit, rendement en groeipotentieel.

Bovendien is de focus bij het afgeslankte Vendex veel scherper. Voor Arie Maas van KBB aanleiding in te stemmen met de overname: in een concern met schoonmaakdiensten en supermarkten wilde hij zijn vlaggenschip de Bijenkorf niet onderbrengen.

De overname van KBB door Vendex is vrijwel afgerond. Eind mei moet de prijs zijn vastgesteld van een aantal uitstaande preferente aandelen KBB. Vendex heeft inmiddels 93 procent van KBB. Het restant is grotendeels in handen van Jaap Blokker (van de Blokker-winkels) en zal te zijner tijd worden omgezet in een belang in Vendex KBB.

Ook de rechtszaak van een aantal belangenorganisaties van kleine winkeliers, die protesteren tegen de goedkering van de fusie KBB-Vendex door de Nederlandse mededingingsautoriteit, zal volgens Hessels geen roet meer in het eten gooien. ,,Maar dat kan al met al nog wel anderhalf jaar duren.''

Het komende jaar zal Hessels zijn aandacht moeten verschuiven van de brede strategische discussie naar het operationele handwerk. Fusie met KBB betekent integratie van twee culturen, inpassen en aanpassen van formules, kosten besparen en marges opkrikken. Bij de warenhuizen moet de winstmarge van 2 à 3 procent nu naar 5 procent, bij de `speciaalzaken' van de huidige 6 naar 7 à 8 procent.

Zulke interne verbeteringen realiseren lijkt op het lijf geschreven van zijn rechterhand Peter Hamming. En Hessels zelf? ,,Er is nog een hoop leuk werk te doen.'' Gelukkig is hij net benoemd als commissaris bij Philips, waar miljarden beschikbaar zijn voor overnames en strategische manoeuvres.

Voor mega-overnames als die van KBB heeft Vendex nu de energie en de centen niet. Tegenover een balanstotaal van 3,5 miljard gulden staat een eigen vermogen van 883 miljoen en met zo'n solvabiliteit (25 procent) kan je geen gekke dingen meer doen. De komende tijd wordt dus pas op de plaats gemaakt, stelde Hessels, en zullen alleen wat kleine, niet-strategische activiteiten van de hand worden gedaan. Dat moet zo'n 800 miljoen gulden opleveren. Vendex heeft onder meer nog Braziliaanse winkelcentra in de boeken staan.

Verder kunnen probleemkinderen als de modeketen Amici (verliesgevend) en de Amerikaanse speelgoedzaken FAO Schwarz (tegenvallende winst) op frequent bezoek van het hoogste management rekenen. Directe verkoopplannen zei Hessels niet te hebben. ,,Als het niet goed gaat, is dat niet het moment om iets van de hand te doen.''

De pas op de plaats op overnamegebied moet leiden tot versterking van de balans. Op termijn kan dan in het buitenland worden rondgekeken voor expansie. Ketens als Praxis en Hans Anders kunnen ook over de grens actief worden. ,,We wagen ons niet te ver van huis, zodat we niet voor onaangename verrassingen komen te staan. Als we plannen gaan ontwikkelen in exotische landen, zullen we de aandeelhouders van tevoren waarschuwen.''

Hessels onderstreepte nog maar eens dat detailhandel een moeilijk vak is. Zelfs in deze extreem gunstige tijden zijn gerenommeerde winkelketens als Marks & Spencer, Toys R Us (beide fors gereorganiseerd) en Kijkshop-concurrent Argos (mislukt in Nederland) in problemen gekomen. Wat betekent dat niet als de economie omslaat? ,,Wanneer collega's in problemen komen, biedt dat ons weer mogelijkheden voor overnames. Sommige Duitse bouwmarkten doen het in ons land bijvoorbeeld niet zo goed.'' De ook aanwezige KBB-interim-bestuurder W. Feyaerts weet dat het dan snel kan gaan met de zelfstandigheid.