Fact geeft jong talent de ruimte

Drie voorstellingen op één avond biedt Kortom Fact-avonden '99: voor ons Hollanders, altijd tuk op voordeelaanbiedingen, klinkt dat als een buitenkansje dat je niet moet laten schieten. Bovendien is er de mogelijkheid werk van drie jonge regisseurs te zien die voor velen nog onbekend zullen zijn. Theatergroep Fact in Rotterdam, een productiehuis dat aankomende theatermakers begeleidt en stimuleert, vroeg Ola Mafalaani, Marije Gubbels en Alexandra Koch in korte tijd een voorstelling van beperkte duur te maken met één of twee acteurs en over een zelfgekozen onderwerp.

De avond, sterk wisselend van toon en karakter, begint luchtig, met Een stukje time-out van Marije Gubbels, twee jaar geleden afgestudeerd aan de regie-opleiding in Amsterdam. Ze schreef een tekst voor de actrices Esther Scheldwacht en Tjitske Reidinga die twee collega's op vakantie verbeelden. De fietsweek in Frankrijk zorgt al gauw voor de nodige spanningen en noopt de vriendinnen hun beeld van de ander te herzien.

Een stukje time-out is een ludieke voorstelling, in stijl vormgegeven op een lullig lapje kunstgras waar de vrouwen hun tent provisorisch met één stok overeind proberen te houden. Met haar enscenering, waarin klein menselijk leed en ongemak worden uitvergroot, toont Gubbels oog te hebben voor slapstickachtige situaties, maar meligheid ligt op de loer en het resultaat doet hier en daar wat schools aan.

De Syrische regisseuse Ola Mafaalani die de tweede voorstelling van deze avond voor haar rekening nam, is geen onbekende van Fact. Ze regisseerde er een half jaar geleden Westkaai vam Koltès, een krachtige theatrale voorstelling. Ook de nu gepresenteerde The Sorry Saint heeft die kwaliteit, al is de enscenering ditmaal veel statischer.

De voorstelling is geïnspireerd op de bizarre nalatenschap van Henry Darger, een man die in 1972 in Chicago overleed en een huis achterliet tot de nok gevuld met tekeningen, verhalen en een 17.000 bladzijden tellende roman van zijn hand die getuigden van zijn gewelddadige obsessies. We zien een krom getrokken broze man, gespeeld door Mil Seghers, op een tot op de draad versleten stoel ineengedoken luisterend naar zijn eigen stem. De televisieschermen achter hem tonen videobeelden, onder andere van hemzelf en nieuwslezeres Noraly Beyer die passages voorleest uit Dargers roman. De oorlogen en deportaties die Darger beschrijft zijn fictief maar de actualiteit in Kosovo dringt zich ogenblikkelijk op, een gevoel dat versterkt wordt door de tune van actualiteitenrubriek Netwerk die door de ruimte schalt. Er is sprake van veel wreedheid en sadistische wellust tegen kinderen die des te harder aankomen door de ingetogen zachte stem van Mil Seghers.

De meest literaire bijdrage is van de uit Duitsland afkomstige Alexandra Koch. Zij gebruikte voor haar monoloog Als iemand... het boek Het dertigste jaar van Ingeborg Bachmann. Koch (1970) liet zich leiden door het uitgangspunt dat de wereld na je dertigste verandert. Hoe jong je ook nog mag lijken, de dertigste verjaardag betekent een keerpunt. Mogelijkheden die openlagen verdwijnen of worden nooit vervulde dromen. Daarover gaat de enigszins zwaarmoedige monoloog die Jan van den Berg op en naast een duikplank uitspreekt. De springplank wordt feestelijk gedekt waarna Van den Berg balancerend tussen de borden en glazen het leven overziet. Het is een mooi symbolisch beeld dat blijft hangen.

Voorstelling: Kortom...Fact-avonden '99. Drie voorstellingen op één avond. Een stukje time-out; tekst en regie: Marije Gubbels; spel: Esther Scheldwacht, Tjitske Reidinga; The Sorry Saint: regie en samenstelling: Ola Mafaalani; spel: Mil Seghers; Als iemand...van Ingeborg Bachmann; regie: Alexandra Koch; spel: Jan van den Berg. Gezien: 8/4 Rotterdamse Schouwburg. Elders t/m 29/4. Inl: (010) 436 79 97.