Woningcorporaties in slag om `woonconsument'

Het kopen van een huis is populairder dan ooit en wordt voor steeds meer mensen bereikbaar. Huizenprijzen zijn opnieuw fors gestegen. Intussen doen woningcorporaties verwoede pogingen huren aantrekkelijker te maken.

Been gebroken? Bel de woningbouwvereniging. Die zorgt ervoor dat de ziektekostenverzekeraar op de hoogte wordt gesteld en er boodschappen worden gedaan. Indien gewenst kan de woningcorporatie ook nog regelen dat er 's avonds een pizza wordt gebracht, dat de overhemden worden gestreken en de tuin wordt bijgehouden.

Diverse woningbouwverenigingen in het land experimenteren met Huren Plus, een nieuw `huurproduct', waarbij mensen via hun huurcontract gebruik kunnen maken van allerlei diensten. Woningbouwvereniging Woonbron in Rotterdam levert dergelijke dienstenpakketten al voor ouderen en wil ze binnen vijf jaar aan alle klanten aanbieden.

Huren Plus maakt deel uit van het `Nieuwe Huren', een verzameling initiatieven van woningbouwverenigingen om huren aantrekkelijker te maken. Steeds meer mensen kopen een huis; dit jaar zijn er voor het eerst meer woningbezitters dan huurders. Wie tegenwoordig nog huurt, wordt beschouwd als een dief van eigen portemonnee – of zelfs als een sukkel. Vooral nu de huizenprijzen blijven stijgen, de hypotheekrente laag is, de inkomens stijgen en de overheid woningbezit ook voor mensen met lage inkomens stimuleert. Almere-Haven, de laatste wijk in Almere met betaalbare huurwoningen, wordt al als de kneuzenbuurt aangeduid, weet R. van Genugten van de Woonbond, de belangenvereniging voor huurders.

Huren moet uit die `verliezershoek' gehaald worden, vinden de woningbouwverenigingen. Sinds hun verzelfstandiging zoeken ze naarstig naar de manier waarop ze hun `sociaal-ondernemerschap' moeten invullen. Nutsbedrijven zijn ze niet, maar ook geen commerciële ondernemingen. In elk geval is hun duidelijk dat ze zich moeten richten op klantenbinding – en dus op de behoeften van de klant. Al moet die klant wel eerst met de neus op het gemak van huren worden gedrukt.

Maar voor ouderen, mensen die mobiel zijn op de arbeidsmarkt en comfortzoekers die geen zin hebben om zelf onderhoud te regelen, is huren gewoon aantrekkelijker dan kopen, zegt R. Scherpenisse van de Rotterdamse woningcorporatie Woonbron. Bovendien zit aan kopen altijd het risico vast dat je huis minder waard wordt, aldus B. de Jong van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV). ,,Mensen moeten gaan inzien dat je óók spekkoper bent als je zorgeloos huurt. Het lijkt me aardig als huurders over een aantal jaren een lange neus trekken naar kopers wier huis dan in waarde is gedaald.'' De SEV, die de plannen rondom het Nieuwe Huren samen met de corporaties ontwikkelt, wordt grotendeels door het ministerie van Volkshuisvesting gefinancierd, maar gaat naar eigen zeggen onafhankelijk te werk.

Volgens W. van Leeuwen, directeur van de landelijke vereniging van woningcorporaties Aedes neemt het aantal nieuwe `huurproducten' en het aantal woningcorporaties dat die aanbiedt elke maand toe. Diverse corporaties bieden het `product' Huurvast aan, waarbij mensen de jaarlijkse huurverhoging voor tien jaar afkopen, of hun huur voor vijf jaar vast zetten. Ook de `Doe-het-zelf-woning' komt al in allerlei varianten voor. Huurders hoeven dan bij vertrek hun huis niet in `oorspronkelijke staat' op te leveren, maar mogen naar hartelust timmeren. Sommige corporaties hebben showrooms waar hun huurders naar eigen smaak een keuken of badkamer kunnen kopen.

De woningcorporaties SCW in Amersfoort en Het Oosten in Amsterdam ontwikkelen momenteel een Wooncard, waarop huurders punten sparen voor de tijd dat ze bij de corporatie huren of voor elke maand dat ze op tijd betalen. Waar die punten voor ingewisseld kunnen worden is nog niet besloten - ,,je kunt het zo gek maken als je zelf wilt'' - maar toegang tot het Internet, goedkopere energie, of boodschappendiensten staan op het lijstje van mogelijkheden.

De Woonbond volgt alle ontwikkelingen kritisch. ,,Er is een soort gekte in het maar bedenken en doen van allemaal dingen'', aldus beleidsmedewerker Van Genugten. Tussen het koren zit ook een hoop kaf, vindt hij. ,,Bij die modieuze Huurvast-plannetjes moet de huurder wel heel fors betalen voor het afkopen van risico's. Dat het goedkoper is voor huurders hebben ze naar ons toe nooit aangetoond.'' Wat betreft de Huren Plus-pakketten is de Woonbond bang dat het in de praktijk om een koppelverkoop zal gaan. De Doe-het-zelfwoning wordt enthousiaster onthaald, zij het dat de Woonbond vindt dat het al jaren het geval had moeten zijn ,,dat de huurder op tweede paasdag ook in de Praxis kan rondlopen''. Ondanks de kritiek is de Woonbond geen voorstander van een keurmerk voor de nieuwe faciliteiten. ,,Het aantal keurmerken neemt ook hand over hand toe. Dat maakt het niet doorzichtiger.''

Overigens onderstrepen de corporaties dat ze het `imago' van huren niet willen verbeteren omdat ze anders straks zonder inkomsten zitten. Als niemand meer zou willen huren, kunnen corporaties altijd nog hun woningen aan de huurders verkopen, aldus Van Leeuwen van Aedes. Voor een deel doen ze dat ook al. Daarnaast worden tal van tussenvormen tussen kopen en huren bedacht, waarbij mensen bijvoorbeeld de binnenkant van hun huis kopen en de buitenkant huren. Ook de SEV onderstreept: ,,Wij zijn er niet om de corporaties aan het werk te houden.''