Socialistisch meisje I

`Jij socialistisch meisje/ Je bent als een radijsje/ Van buiten rood, van binnen blank...' We lezen de dichter Jacques van Hattem, rond 1934.

,,Dat was ik dus'', zegt Betsie Spanjer (83), nog altijd even levendig. Ze woont nu in een flat in Amsterdam-West, op een steenworp afstand van het Henk Sneevliet-viaduct, de trotskistische voorman voor wie ze jarenlang werkte. ,,De publieke discussie over Hitler werd hier alleen maar bij links gevoerd. Nederland was een vreemd, geïsoleerd land in die tijd. Ik zag bijvoorbeeld de eerste Duitse vluchtelingen in 1933 bij ons binnenkomen, maar de rest van Nederland reisde nog vrolijk langs de Rijn.'' Ze hoorde bij die handvol jongeren die nacht na nacht plakte en kalkte tegen Colijn, Hitler, de werkloosheid en wat er maar verder niet deugde. ,,Marinus van der Lubbe was er ook zo eentje. Die is toen op de fiets naar Duitsland gegaan. Ik weet nog dat op een meeting in de Beurs het bericht binnenkwam dat de Rijksdag in brand stond. Die hele zaal juichte: Hitler brandt!''

Na de machtsovername besloten ze in Laren een – illegale – internationale jongerenconferentie te organiseren. ,,Het was net een schoolreisje. Daar zag ik Willy Brandt voor het eerst, hij had een fluwelen pull-over, wat een mooie jongen was dat! Maar nauwelijks waren we begonnen, of de politie stond al voor de deur. De vier Duitse jongens zijn door de Nederlandse politie over de grens gezet en aan de Gestapo overgeleverd. Willy Brandt hebben ze teruggestuurd naar Noorwegen, waar hij asiel had. Dat was zijn geluk, anders zou hij ook voorgoed zijn verdwenen.''