`De Commissie speelt dit heel slim'

Euroambtenaar Paul Van Buitenen is zijn baan als intern controleur bij de Europese Commissie kwijt. Gisteren kreeg hij te horen dat hij een loyaal ambtenaar moet worden.

Het was een zakelijk gesprek, gisteren in de werkkamer van directeur-generaal S. Smidt van personeelszaken van de Europese Commissie. Aan de ene kant van de conferentietafel zat Smidt zelf, aan de andere kant de geschorste euroambtenaar Paul van Buitenen. Zonder emoties of overbodige zinnen, droog maar correct, en toch niet vriendelijk. Na een kwartier stond Van Buitenen weer op de stoep, zijn baan als intern controleur bij de commissie kwijt en verplaatst naar een nog onduidelijke baan als assistent bij de dienst gebouwenbeheer.

,,Het goede nieuws vertelde Smidt eerst", vertelt Van Buitenen. ,,Mijn schorsing is per 16 april opgeheven. Daarna volgde het slechte nieuws. In het belang van de dienst ben ik overgeplaatst naar een andere afdeling.'' De euroambtenaar moet vrijdag weer aan het werk, als een van de medewerkers van de Nederlander S. Brouwer. Hij is als directeur verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud en de inrichting van gebouwen en voor huishoudelijk zaken als postbezorging, verhuizingen en transport.

Van Smidt kreeg hij drie brieven: het besluit tot overplaatsing, het besluit tot opheffing van de schorsing en een brief met álle richtlijnen die hij voortaan dient na te leven. Van Buitenen: ,,Ik word in de brieven ook herinnerd aan de richtlijnen die ik geschonden zou hebben. Smidt voegde er mondeling aan toe dat hij verwacht dat ik mij voortaan als loyaal ambtenaar gedraag.''

Van Buitenen opperde in het gesprek dat hij vond dat hij op morele en juridische gronden niet fout handelde toen hij eind vorig jaar een zwartboek over fraude en vriendjespolitiek binnen de Europese Commissie naar de Europese Rekenkamer en het Europees Parlement zond. ,,Mijn overplaatsing was desalniettemin nodig, vond Smidt, omdat de werkverhouding tussen mij en mijn superieuren dusdanig verstoord zou zijn dat ik op de afdeling interne financiële controle niet meer kan werken. Ik heb hem toen gezegd dat mijn directe superieuren tot nu toe helemaal niet naar hun mening gevraagd is. Toen keek Smidt verbaasd.''

Het wordt een boekhoudkundige baan, bij zijn landgenoot Brouwer. Een nieuwe functie waarvan de inhoud nog niet duidelijk is, volgens Van Buitenen. Juridische raadgevers hebben hem echter verteld dat hij de gedwongen overplaatsing niet kan weigeren. Anders zou hij de Commissie nieuwe argumenten geven om hem aan te pakken. Van Buitenen: ,,Vrijdag om negen uur meld ik me bij Brouwer. En ik zal niet de gefrustreerde peer uithangen. Ook dat werk zal ik toegewijd uitvoeren, al blijf ik eisen dat ik mijn baan terug krijg.''

Paul van Buitenen werd 16 december vorig jaar geschorst. Van Buitenen: ,,Het verwijt aan mijn adres was, en is, dat ik twee artikelen van het ambtenarenreglement heb overtreden, artikel 12 en artikel 17. Ik zou door mijn handelwijze schade hebben toegebracht aan de waardigheid van het ambt en ik zou vertrouwelijke informatie hebben doorgesluisd naar onbevoegden. Die onbevoegden waren de Europese Rekenkamer en het Europees Parlement! Absurd, juist die twee instanties zijn bevoegd om de Commissie te controleren.''

De schorsing betekende dat hij afgelopen vier maanden eenderde van zijn netto maandinkomen kwijtraakte. Dat geld wordt nu, na het opheffen van zijn schorsing, alsnog uitbetaald. Sinds 18 december zit hij thuis en is hij druk met het te woord staan van de wereldpers en is hij in voorbereiding van zijn naderende tuchtzaak.

,,De Commissie speelt dit heel slim'', vindt Van Buitenen. ,,Ik word terzijde geschoven. Ik heb bovendien geen tijd meer voor verzet en het te woord staan van de media. Want ik moet weer aan het werk, wat dat ook moge voorstellen. Voor het oog ben ik weer geïntegreerd, maar ik ben wel onschadelijk.''

Van Buitenen realiseert zich dat affaire nog niet is afgelopen. De tuchtzaak loopt nog, het verwijt blijft en er hangt hem een oordeel boven het hoofd. De lichtste straf is een aantekening in zijn dossier. Het kan ook vervelender worden: degradatie of zelfs ontslag met ontneming van pensioenrechten. Uiteindelijk komt Van Buitenen, als hij zich tegen die straf van het tuchtcollege verzet, bij het tribunaal van eerste aanleg van het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Een procedure die jaren duurt.

,,Ik vind dit onrechtvaardig'', zegt Van Buitenen, die zich in de steek gelaten voelt door het Europees Parlement. ,,Afgezien van enkele kleine partijen en enkele individuen heb ik weinig steun ondervonden.''

Van Buitenen is inmiddels vanuit Nederland gepolst door een nieuwe politieke partij die hem lijsttrekker wil maken voor de Europese verkiezingen in juni. Daar begint hij maar niet aan. Van Buitenen: ,,Hoewel ik af en toe ook denk dat het best eens goed zou zijn als ik als europarlementariër daar de zaak eens op zijn kop zou kunnen zetten.''