Beatrix aangenaam verrast

Koningin Beatrix, prins Claus en kroonprins Willem-Alexander stonden vanmorgen in Peking kort de Nederlandse pers te woord over hun eerste indrukken van China.

Koningin Beatrix vindt China de laatste jaren in zeer veel opzichten ten goede veranderd – in ieder geval sinds 1977, toen zij hier voor het laatst was. Ze heeft meer begrip gekregen voor Chinese standpunten, zoals die over de rechten van de mens. Het feit dat gisteravond tijdens het staatsbanket president Jiang Zemin zelf over de situatie van de rechten van de mens in zijn land begon, beschouwt het Nederlandse staatshoofd als een van die positieve veranderingen.

Beatrix zei dit vanmiddag tijdens haar traditionele onderhoud met de pers. Of ze verrast, dan wel opgelucht was dat de Chinese president bij het staatsbanket zelf over het beladen onderwerp van de schendingen van burgerlijke en politieke vrijheden was begonnen, wilde ze niet zeggen. Wel maakte ze duidelijk dat ze zelf een lange lijst van vele gesprekspunten had gemaakt, waarvan de eerbiediging van de rechten van de mens er maar één was, zo beklemtoonde ze. Ze hield afstand van het standpunt van Chinese dissidenten, die hadden gehoopt dat ze schendingen van de vrijheden zelf aan de orde zou stellen. Zij hebben hun mening, wij onze verantwoordelijkheid, zei Beatrix.

Het staatshoofd toonde zich aangenaam verrast dat Jiang Zemin de Engelse en Franse taal machtig was. Hoe ze tijdens het staatsbanket precies op de ouverture van het Chinese staatshoofd over de rechten van de mens had gereageerd, wilde ze niet zeggen. Wel zei ze het lekker rustig te vinden dat er gisteravond niet hoefde te worden gespeecht.

Beatrix' loftuitingen op China werden één keer onderbroken door haar echtgenoot, prins Claus. De prins bromde dat hij nog steeds niet mag fietsen in de straten van Peking, iets wat hij nu graag met zijn oudste zoon was gaan doen. In 1977 was hem dat ook al verboden.

De opzet van het persgesprek vandaag was strakker geregisseerd dan tijdens andere staatsbezoeken zoals aan Indonesië en aan Zuid-Afrika. Toen verdeelde de pers zich over de drie leden van de koninklijke familie voor een zo informeel mogelijke ontmoeting. Nu stonden koningin Beatrix, prins Claus en Willem-Alexander zij aan zij, met daarnaast de hoofddirecteur van de Rijksvoorlichtingsdienst, E. Brouwers. Op politiek getinte vragen keek Beatrix een paar keer vragend naar Brouwers, die dan meteen het woord nam.

Minister Herfkens (0ntwikkelingssamenwerking) die in plaats van minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) was meegereisd, ontbrak en sprak op dat moment met Nederlandse genodigden. Herfkens is als plaatsvervanger van Van Aartsen aanspreekbaar op de uitspraken van de koningin. Volgens haar woordvoerder was er geen speciale reden voor haar afwezigheid bij het gesprek.

Een ontmoeting van de koningin met de pers is gebonden aan strenge regels. De uitspraken van Beatrix mogen niet direct worden geciteerd, zodat ze er ook niet rechtstreeks op aanspreekbaar is. Ook mogen journalisten niet met een kladblok voor haar gaan staan, maar moeten zij later uit het geheugen een verslag maken. Toen een van de journalisten dat toch deed, protesteerde de koningin.

Op één van de vragen of ze niet veel liever privé, dat wil zeggen zonder pers en politici door China zou reizen, antwoordde ze met een gretig ja. Toen haar werd voorgehouden dat dit wellicht betekende dat ze hiervoor afstand zou moeten doen van de troon, greep Willem-Alexander in. Dit om, naar hij zei, gekke voorstellen te voorkomen.

De Chinese pers heeft vanmorgen betrekkelijk lauw op de eerste dag van het staatsbezoek gereageerd. Voor het Volksdagblad, veruit de grootste ochtendkrant, was het bezoek van de kersverse Nigeriaanse president Olusegun Obasanjo belangrijker dan dat van Beatrix, hoewel beiden met foto en tekst een plaats op de voorpagina kregen. De Engelstalige China Daily opende wel met het Nederlandse staatsbezoek, maar deze krant is geschreven voor Westerlingen.

Vanmorgen begon de tweede dag van het staatsbezoek met een Chinees-Nederlands waterseminar, waar prins Willem-Alexander een toespraak hield. Na de ontmoeting vanmiddag met de Nederlandse gemeenschap ontving de koningin leden van de meereizende handelsdelegatie en bezocht ze de tentoonstelling van M.C. Escher.

Koningin en prins sloten de dag af met een bezoek aan het Chinees Nationaal Ballet. Morgen verlaat het gezelschap Peking, brengt Willem-Alexander een bezoek aan de Chinese muur, terwijl koningin en prins naar Qufu, de geboorteplaats van Confucius, reizen.

ZAKENDOEN pagina 15