Zweeftram van Wuppertal geldt als bijzonder veilig

Spektaculair was de val, in 1950, van de jonge olifant Tuffi uit de Schwebebahn in Wuppertal. Het beest, dat de 13,3 km lange tocht met de zweeftram maakte om reclame te maken voor een circus, kwam twaalf meter lager in het riviertje de Wupper terecht en had slechts enkele kneuzingen.

De monorail van Wuppertal, die vanmorgen na een fataal ongeluk aan zeker vier mensen het leven kostte, geldt als een van de veiligste vervoersmiddelen ter wereld. Jaarlijks worden inmiddels een kleine 25 miljoen mensen vervoerd, maar nooit eerder vielen er doden. Bij een ongeluk in 1998, waarbij twee wagons op elkaar botsten, raakten alleen enkele mensen gewond.

Die botsing gaf nog eens de noodzaak aan van de renovatie waartoe de stad in dezelfde tijd had besloten. De maximale capaciteit van het bijna honderd jaar oude monorailsysteem is bereikt. De vervoerssituatie in Wuppertal – een conglomeraat van de zes steden Barmen, Elberfeld, Beyenburg, Cronenberg, Ronsdorf en Vohwinkel in het dal van de Wupper, 50 km ten oosten van Keulen – vraagt om uitbreiding van het systeem. In de toekomst moet de zweefbaan 100.000 passagiers per dag kunnen vervoeren.

Wuppertals zweeftram is enig in zijn soort. Het idee stamt van de Keulse ingenieur en fabrikant Carl Eugen Langen. Hij bedacht aan het eind van de vorige eeuw dat het door hemzelf ontwikkelde railsysteem om in zijn fabriek zakken met suiker te vervoeren ook heel geschikt zou kunnen zijn voor personenvervoer. Berlijn en München voelden niets voor Langens plannen, maar de steden Elberfeld en Barmen, later het hart van Wuppertal, waagden zich aan het systeem. Toen al dreigden er verkeersproblemen in dit industriële gebied, vooral door de ligging: een lang smal lint in het dal van het riviertje de Wupper. Verrassend was het besluit om de ruim 13 km lange rail voor het grootste deel aan te leggen boven de rivier – alleen in Vohwinkel gaat de rail over land. De passagiers zweven met een gemiddelde snelheid van 26 km/u, zo'n twaalf meter boven het water. Ze halen maximaal 60 km/u.

De zweefbaan is, net als de Eiffeltoren, een typisch voorbeeld van de staalconstructies die rond de vorige eeuwwisseling populair waren. De rail oogt door de slimme techniek heel slank. Het geheel bestaat uit 468 tussen de 20 en 30 meter lange `bruggen' die met schuine steunberen in de lucht worden gehouden. Dat biedt de wagons de mogelijkheid om schuin te hangen als ze door de bocht gaan. Maximaal kunnen ze 15° uit het lood hangen, maar met passagiers erin mag het niet meer zijn dan 8°.

De bedoeling van de huidige renovatie is om het uiterlijk van de monorail zo veel mogelijk in stand te houden. De zweeftram van Wuppertal is behalve een in het gebied noodzakelijk vervoersmiddel ook vrijwel de enige toeristische attractie van Wuppertal. Alle zwakke delen van het systeem worden de komende jaren verwijderd en vervangen door exacte kopieën. Alleen de stations worden aangepast. De autoriteiten zijn het echter nog niet geheel eens over de vraag of die hun uiterlijk zoveel mogelijk moeten behouden. Ook als de renovatie is voltooid, kan nog steeds een tocht worden gemaakt met de keizerswagon, waarin Wilhelm II in 1901 voor het eerst over de Wupper zweefde.