Peper wil wetswijziging voor preventieve arrestatie

Burgemeesters moeten ruimere bevoegdheden krijgen voor `preventieve' arrestaties. Het voorstel is bedoeld voor hooligans, maar ook bruikbaar bij demonstraties.

Minister Peper (Binnenlandse Zaken) wil burgemeesters ruimere bevoegdheden geven om ordeverstoring te voorkomen. Door een wijziging van de Gemeentewet moet het mogelijk worden potentiële relschoppers te laten arresteren voordat zij een strafbaar feit hebben begaan.

Met name het voorkomen van mogelijke rellen tijdens het EK voetbal dat volgend jaar in Nederland en België wordt gehouden, maakt een wetswijziging volgens Peper noodzakelijk. Maar de behoefte sneller te kunnen arresteren bestaat al langer. Voor preventieve aanhoudingen bestaat vooralsnog geen ondubbelzinnige juridische basis.

Dat werd duidelijk toen in 1997 kort voor de aanvang van de Eurotop in Amsterdam 371 personen werden gearresteerd op basis van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht (lidmaatschap van een criminele organisatie). Doel was toen eveneens het voorkomen van ordeverstoringen. Het Amsterdamse openbaar ministerie zag af van vervolging en zowel de rechter als de Nationale Ombudsman oordeelden dat de arrestaties onrechtmatig waren. Toenmalig minister van Justitie Sorgdrager kondigde destijds al aan te onderzoeken of grootschalige ordeverstoringen met een wetswijziging beter kunnen worden aangepakt.

Tot nu toe biedt alleen een noodverordening de mogelijkheid tot preventieve arrestaties. Een noodverordening geeft een burgemeester de bevoegdheid om bij ernstige wanordelijkheden van de wet af te wijken. In 1993 liet toenmalig burgemeester Peper van Rotterdam al circa duizend Britse voetbalsupporters preventief arresteren en opsluiten in een kazerne. Tijdens de Eurotop werden naast de `artikel 140-arrestanten' ook ook enkele honderden personen op basis van een noodverordening gearresteerd.

Critici menen dat de noodverordening burgemeesters te ruime bevoegdheden geeft die niet voldoende expliciet omschreven zijn. Het nieuwe wetsvoorstel moet ook voorkomen dat te vaak naar het middel van de noodverordening wordt gegrepen. Tegelijkertijd verruimt het de mogelijkheid tot het arresteren van personen die nog niets strafbaars hebben gedaan. De wet geldt niet alleen voor voetbalwedstrijden en hooligans; ook lastige demonstranten zouden bijvoorbeeld kunnen worden opgepakt.

De Raad van Hoofdcommissarissen heeft volgens een woordvoerder al ,,onverdeeld positief'' gereageerd op het wetsvoorstel.

,,Ruim tevoren gepland'' was volgens een politiewoordvoerder de `preventieve' arrestatie van 134 voetbalsupporters in Arnhem. Hier was het juridisch argument ,,weigering van een ambtsbevel'', dat aan alle arrestanten ten laste gelegd.

Van grootschalige ordeverstoring was op het moment van aanhouding nog geen sprake. De Arnhemse oplossing, bij gebrek aan een gewijzigde Gemeentewet, biedt maar kort uitkomst: arrestanten kunnen hiermee maximaal zes uur worden vastgehouden.