Ouder en rustiger, maar met een R&R-missie

Voor het eerst in elf jaar staan Bruce Springsteen en zijn E Street Band weer samen op het podium. Hun tournee, die begon in Barcelona, voert hen na vele Europese optredens, van midden juli tot eind september door Amerika. Oude tijden herleven voor een jong publiek.

`Bona nit, com estan?' Bruce Springsteen sprak zijn razend enthousiaste en 21.000 man sterke publiek toe in het Catalaans, op de openingsavond van zijn nieuwe wereldtournee in Barcelona. Elf jaar geleden stuurde The Boss zijn E Street Band naar huis voor een lange vakantie. Vrijdag in het Olympische Sant Jordi-stadion pakte de oorspronkelijke bezetting de draad weer op, inclusief tweede gitarist Nils Lofgren naast `Miami' Steve van Zandt en achtergrondzangeres Patti Scialfa die zich inmiddels mevrouw Springsteen mag noemen. Na een enerverende marathonvoorstelling van ruim tweeëneenhalf uur dankte een doorweekte Springsteen zijn Catalaanse publiek voor hun luidruchtige aanwezigheid bij ,,de wedergeboorte van onze band.''

Directe aanleiding voor de nieuwe tournee, die op 19 juni het Arnhemse Gelredome-stadion aandoet, is de eind vorig jaar verschenen cd-box-Tracks waarop een schat aan oud en niet eerder uitgebracht materiaal van Bruce Springsteen met of zonder E Street Band werd verzameld. Op een enkele cd verschijnt deze week de compilatie 18 Tracks, met onder meer de op de box ontbrekende sleutelnummers The Fever en The Promise.

Voor verstokte Bruce-watchers biedt de Tracks-tournee de belofte dat er veel onbekende nummers uit de hoogtijdagen van de E Street Band gespeeld zullen worden. In Barcelona begon het veelbelovend met My love will not let you down, een emotionele popsong die niet onderdoet voor Springsteen-klassiekers als I'm on fire maar die merkwaardig genoeg nooit eerder op cd was verschenen.

,,Eens even kijken of de andere kant het ook nog doet,'' zei de 49-jarige Springsteen gekscherend nadat hij zijn heupen met een krachtige beweging naar links had gedraaid. Glunderend en in een strak colbert keerde hij terug naar het vuur van de beginjaren, met een repertoire dat voor een belangrijk deel werd geput uit de jaren '70. De cruciale elpee Born To Run die in 1975 Springsteens reputatie als `rock & roll future' bezegelde, werd praktisch helemaal gespeeld, met ouderwets robuuste versies van Tenth Avenue freeze-out, She's the one, Backstreets en Thunder road.

De E Street Band bleek nog niets aan indrukwekkende dramatiek te hebben ingeboet, met Max Weinbergs verpletterende boem-klapritme en Clarence Clemons' saxofoon als een alles overstemmende scheepstoeter. Ook de volwassen, meer ingetogen, Bruce Springsteen van de voorlaatse cd The ghost of Tom Joad liet van zich horen, in de gespierde folkballade Youngstown en het als innig countryduet met Patti Scialfa gezongen Mansion on the hill waarbij Lofgren een mooie partij steelgitaar speelde. Ook het door een lange sax- en mondharmonicasolo ingeleide The river klonk met een wiegende folk-cadans drastisch anders dan het origineel.

Een groot verschil met de monumentale shows die dit gezelschap in de jaren '80 gaf, is dat er minder uitbundig wordt rondgerend en lol gemaakt. Op een sober ingericht podium schudde `Big Man' Clarence Clemons met een tamboerijntje en speelde Gary Tallent een beheerste partij contrabas bij The ballad of Tom Joad. Afgezien van het kermislied Bobby Jean ontbraken de megasuccessen van het album Born in The USA (1984) zelfs helemaal op de speellijst, inclusief het titelnummer dat jarenlang als sfeerbepalend openingsnummer voor de galmende stadionshows fungeerde.

Terwijl oude publieksfavorieten als Dancing in the dark en Glory days achterwege bleven, was er ruimte voor rustige momenten als het volwassen liefdeslied Tougher than the rest en een roerend Streets of Philadelphia. Springsteen beschouwt zichzelf nog altijd in de eerste plaats als een rocker. Met ,,We zijn niet gekomen om vakantie te vieren in jullie mooie stad,'' leidde hij de drie-accoordenrocksong The light of day in. ,,We zijn hier met een missie, om jullie opnieuw in te wijden in de eredienst van de rock & roll.''

Bruce Springsteen & the E Street Band sloten een bewonderenswaardig compromis tussen de uit duizenden herkenbare stijl die ze als bombastische rock & rollband ontwikkelden, en de compassierijke folkrichting die de oudere en wijzere Springsteen de laatste jaren is ingeslagen. Nils Lofgren, Miami Steve, Patti Scialfa en Clarence Clemons kregen elk een welgemeende ovatie, toen ze in een van de vele toegiften elk een couplet van If I should fall behind mochten zingen.

Springsteen rent zichzelf niet langer voorbij; hij wacht nu op de achterblijvers. Het hoogtepunt van de avond diende zich niettemin aan tijdens het tussenstuk van het theatrale Born to run waarbij het Catalaanse publiek als één man met de handen boven de hoofden schudde, een fenomeen dat in Spanje alleen bij massademonstraties tegen ETA-terreur werd vertoond.

Een punt van kritiek op de avondvullende show was dat de oerdegelijke rock & rollmachine nog niet voldoende losgespeeld was om zich aan een werkelijk verrassende songkeuze te wagen. Een houterig Spirit in the night en het onopvallende nieuwe nummer Land of hope and dreams konden niet verhullen dat het avondvullende optreden weinig recht deed aan de muzikale archeologie van de Tracks-box, die `vergeten' meesterwerkjes uit de jaren 70 als Roulette en Thundercrack aan het licht heeft gebracht.

De herboren Bruce Springsteen hoeft niet bang te zijn om voor een anachronisme versleten te worden, zelfs nu hij vergeleken bij nieuwere stadion-acts als R.E.M. en U2 de vorige generatie vertegenwoordigt. In Barcelona trok hij een overwegend jong publiek, dat zijn rijke en veelzijdige muziek met een enorme gretigheid omarmde.