Herfkens praat in Taiwanzaal

Op de eerste dag van het staatsbezoek van koningin Beatrix aan China heeft minister Herfkens (ontwikkelingssamenwerking) met vice-minister van Buitenlandse Zaken Wang Yingfan een ,,open en constructieve dialoog` gevoerd over de mensenrechten. Meer dan de helft van het gesprek van een uur werd daaraan besteed, aldus de woordvoerder van Herfkens, en het verliep zonder wanklank. Zo stoorde Herfkens zich niet aan het feit dat het gesprek plaatsvond in de Taiwanzaal van de Grote Hal van het Volk. Voor diplomatieke ontmoetingen staan in principe dertig zalen ter beschikking, omdat elk daarvan naar een provincie is vernoemd en China dertig van die provincies kent. Taiwan is voor de Chinezen een `gewone' provincie, voor het Westen niet. Het eiland is regelmatig onderwerp van diplomatieke conflicten, ook tussen Nederland en China, zoals over de levering van duikboten aan Taiwan begin jaren tachtig.

Herfkens heeft haar gesprekspartner eraan herinnerd dat de Chinezen allerlei internationale verdragen hebben ondertekend op het gebied van de mensenrechten. Dat schept verplichtingen, zou ze volgens haar woordvoerder tegen Wang hebben gezegd. Maar Nederland wil graag helpen die verplichtingen na te komen door de samenwerking uit te breiden van economie en milieu naar ,,juridische expertise'', in de vorm van uitwisselingen en gezamenlijk onderzoek. Herfkens beloofde binnen haar begroting daar geld voor te zullen zoeken.

Wang heeft daar positief op gereageerd, aldus Herfkens' woordvoerder, en niet herinnerd aan recente voorgenomen kortingen op het ontwikkelingsbudget voor China. Wel zei hij dat China een ,,eigen beleid'' wil blijven voeren op het gebied van de mensenrechten, maar op dit punt wel van andere landen wil leren.

De mensenrechtenkwestie, noch een ander politiek onderwerp is aan de orde geweest in het twintig minuten durende gesprek dat koningin Beatrix vandaag had met president Jiang Zemin. Het was iets korter dan gepland en werd nog onderbroken door een tolk. Beatrix was gekleed in het groen, naar Chinese smaak een `politiek neutrale' kleur. Volgens de woordvoerder van de koningin hebben de twee staatshoofden elkaar kort gesproken over de infrastructuur van Nederland en China.

Als oud-burgemeester van de grote havenplaats Shanghai heeft Jiang grote belangstelling voor infrastructuur. Overigens versprak Jiang Zemin zich aan het begin van het gesprek dat de pers kon bijwonen, toen hij het had over Amsterdam als zusterstad van Shanghai. Dat moet Rotterdam zijn.

De eerste dag verliep enigszins anders dan bij staatsbezoeken gebruikelijk is. Voor het staatsbanket was in het programma maar vijf kwartier uitgetrokken en er was geen ruimte voor toespraken van gast en gastheer.

Volgens ambassadeur A. Oostra is dat onder meer het gevolg van de zakelijker behandeling van buitenlandse gasten die met name onder de vorig jaar aangtreden premier Zhu Rongji gestalte heeft gekregen. Hij hecht belang aan de bezoeken van de vele buitenlandse staatshoofden die China aandoen, gemiddeld één per week. Juist door dat grote aantal zien de Chinezen af van hun oude gewoonte om van staatsbanket een `eredienst' te maken zoals ambassadeur Oostra het noemde. Vanavond is het wel mogelijk voor gast en gastheer om een uitgebreide toost op elkaar uit te brengen, die zich kan ontwikkelen tot een halve toespraak.

Een ander gevolg van de vele staatsbezoeken is, aldus Oostra, dat niet altijd de hele politieke leiding van China aanwezig kan zijn om een buitenlands staatshoofd te ontvangen. Dat geldt ook voor koningin Beatrix. Zo verblijft Li Peng, voorzitter van het Volkscongres en daarmee de nummer twee van China, in het buitenland en is premier Zhu Rongji, (de nummer drie) op dit moment voor een negendaags bezoek in de Verenigde Staten, dat in de Chinese media veel aandacht trekt. Bovendien werd gisteren een ontmoeting van vice-premier Wen Jiabao met de Nederlandse delegatie afgeblazen omdat Van Aartsen niet is meegekomen. Wen en en Van Aartsen kennen elkaar, omdat beiden in hun vorige politieke leven minister van Landbouw waren.

Minister Jorritsma (Economische Zaken), die in het kielzog van koningin Beatrix een handelsmissie aanvoert, heeft vandaag een wetenschaps- en technologieverdrag getekend met de Chinese vice-minister van Buitenlandse Handel en Economische Samenwerking Zhang Xiang. Daarnaast heeft Jorritsma 2,8 miljoen gulden beschikbaar gesteld voor het converteren van zeer milieu-onvriendelijke stadsbussen van diesel naar LPG.

Ook is vandaag bekend gemaakt dat China aan Philips toestemming heeft gegeven haar holding onder te brengen in een joint venture, hetgeen veel administratieve en belastingtechnische voordelen heeft.