Europees voetbal in gevaar voor labbekakkerig Ajax

Toen de ontgoocheling over de nederlaag tegen Cambuur (4-1) enigszins was verdwenen, restte voor Jan Wouters slechts een sprankje hoop. De eredivisie is momenteel als drijfzand voor Ajax. Langzaam zakt de ploeg, die vorig jaar nog de dubbel won, erin weg. De ambities moeten steeds vaker worden bijgesteld. Nadat de titel al vroeg was verkeken, de Champions League onhaalbaar bleek, loopt nu zelfs voor het eerst in 34 jaar deelname aan Europees voetbal gevaar. Het schorsingsjaar van het staafincident even niet meegerekend.

Daarom sprak Wouters in Leeuwarden de hoop uit dat zijn spelers woensdag beseffen wat er op het spel staat in het bekerduel tegen Feyenoord. Een eenmalige uitschieter in de Arena biedt in ieder geval perspectief op deelname aan het UEFA-Cuptoernooi. ,,Bekerwedstrijden hebben een apart karakter. Daar ga ik dan maar vanuit'', zei Wouters.

Maar in Leeuwarden moet hem gisteravond het laatste restje vertrouwen zijn ontnomen. Ajax ging met de billen bloot tegen de provincieclub Cambuur. Defensief was Ajax een aanfluiting, aanvallend machteloos. De gemakzucht na de snelle voorsprong was onthutsend. Vooral het gebrek aan mentaliteit dat sommige spelers in deze cruciale fase van de competitie tonen stoort de voormalige karaktervoetballer Wouters. Hij constateerde dat in de tweede helft de 21-jarige Richard Knopper een van de weinige spelers was in zijn team die strijdlust toonden. ,,Bij hem zag ik beleving die ik bij anderen miste. Hij is een van de jongsten. Dan vraag ik me af waar de ouderen in het elftal mee bezig zijn.''

Voorzitter Michael van Praag sprak in een interview over een ,,labbekakkerige mentaliteit'' bij de spelers. Het schijnt dit seizoen epidemisch te zijn bij de club die onlangs werd bijgezet in The Hall of Fame. Maar dat is slechts historie, net als de gepensioneerde vedetten van het feestje van Cruijff afgelopen dinsdag. Het Ajax van nu mist kwaliteit om zich aan de top te handhaven. Wouters weet inmiddels wat hem te doen staat voor volgend seizoen. Na Vierklau en Van Halst wil hij nog vier à vijf nieuwe krachten aantrekken. Ongeveer vijftien spelers van de A- en B-selectie zullen vertrekken. Dat zijn spelers die weg willen, weg moeten of weg gaan.

Doelman Van der Sar is misschien wel een van de Ajacieden die weg willen. Ledezma, Kinkladze en Sibon moeten weg, terwijl Blind (stopt) en Litmanen zeker zullen verdwijnen. Wouters: ,,Ik weet van al mijn spelers wat ze plan zijn. Degenen die moeten verdwijnen zijn daarvan op de hoogte gebracht. Als de vier à vijf spelers die ik op het oog heb inderdaad komen kan Ajax weer aan de top meedraaien. De club doet er alles aan om deze voetballers binnen te halen. Maar je bent van allerlei factoren afhankelijk. Van Bommel en Oude Kamphuis durfden het bijvoorbeeld niet aan bij ons te komen voetballen. Dan houdt alles op.''

Jonge spelers als linksback Tim de Cler en aanvallende middenvelder Knopper geeft Wouters voorlopig het voordeel van de twijfel. ,,Liever kijk ik of zij zich verder ontwikkelen dan dat ik acht miljoen dollar uitgeef voor een linksback.'' Wouters kan zich niet voorstellen dat spelers die hij inmiddels op de transferlijst heeft geplaatst, er nu de kantjes van aflopen. ,,Je voetbalt altijd nog voor je eigen eer.''

Dat is de mentaliteit die hij zelf vroeger toonde. En ook nog afgelopen week ten toon spreidde op de benefiet van Cruijff. Het is evenwel de vraag of alle verwende vedetten van vandaag zo redeneren. Dat geldt waarschijnlijk niet voor Litmanen. Maar wat was er gisteravond aan de hand met de Fin, die zelfs over vijf meter een bal te hard aanspeelde? De aankondiging van zijn vertrek is hem kennelijk niet in de koude kleren gaan zitten.

In het centrum van de defensie maakten Vierklau en met name Oliseh er een chaos van. De afspraak was dat Oliseh schaduwspits Durmusoglu zou opvangen, Vierklau moest zich ontfermen over de rijzige spits Dijkhuizen. Tenzij er een lange bal op het hoofd werd gericht van de aanvaller die volgend seizoen voor FC Utrecht uitkomt. Dan moest Oliseh ervoor springen. Maar de Nigeriaan, die volgens de geruchten Ajax ook zou willen verlaten, gaf Durmusoglu, afgedankt door AZ, twee keer een vrije doorgang. Bij de derde treffer van Cambuur stond Dijkhuizen weer helemaal vrij om de bal terug te leggen op Levtsjenko.

Wouters bespeurde een gebrek aan scherpte bij zijn verdedigers. Maar van Oliseh is bekend dat hij zijn opdracht wel vaker vergeet. Dan staat hij op de verkeerde momenten op de verkeerde plek. ,,Hij is ook aangetrokken als middenvelder'', verduidelijkte Wouters. ,,Vanuit de dekking moet Sunday heel sober spelen. Dan is hij op z'n best.''

Inmiddels heeft Wouters er tien competitiewedstrijden opzitten en achttien verliespunten geleden. Slechts één minder dan zijn voorganger Morten Olsen in zeventien duels. Het is lang geleden dat Ajax zo laag stond op de ranglijst. Maar van een diepterecord is geen sprake. In het seizoen '64-'65 eindigden de Amsterdammers als vierde van onderen. Toen zag Ajax zelfs even het degradatiespook. Maar er waren dat voetbaljaar ook lichtpuntjes. Rinus Michels haalde Ajax uit het slop en er diende zich ene Johan Cruijff aan. Hiermee vergeleken ziet de toekomst er nu een stuk somberder uit.