Verdwaald in de jungle

Een alleenstaande zestiger uit Papendrecht voelt zich verdwaald in de jungle van de financiële wereld, omdat hij geen greep op zijn situatie kan krijgen. Hij is sinds kort met vervroegd pensioen en ontvangt tot zijn 65ste jaar 70 procent van zijn laatst verdiende salaris. Om zijn pensioentekort aan te vullen sloot hij tien jaar geleden een koopsompolis om op zijn 65ste een lijfrente (periodieke uitkering) te kopen. Bovendien gaf zijn laatste baas hem een dergelijke verzekering mee.

Verder spelen er de verbetering van zijn eigen huis en een aflopende, lage hypotheek. Er leeft de wens een krediethypotheek (krediet met huis als onderpand) te sluiten `om wat geld achter de hand te hebben'. Hoe beheer je je geld? In een mixfonds of een obligatiedividendfonds? Of liever wat geld in een teakplantage? Die vragen draaien rond in zijn kop. Vooral het inschatten van risico's geeft moeilijkheden.

Om de zaken nog ingewikkelder te maken raadde een adviseur hem aan zijn huis `op te eten' door de hypotheek te verhogen en met het geleende geld een direct ingaande lijfrente van 20 jaar te kopen, die tot 80 jaar voldoende uitkeert om de lasten van de hypotheek te betalen. Dat lijkt hem niet zo'n goede raad. Het goede nieuws tot slot: hij ontvangt binnenkort, onverwachts, netto 40 duizend gulden uit de verkoop van een familiebezitting door zijn broer. Hoe zet je de zaken op een rij?

Het begin van een financiële zelfanalyse is (in grote lijnen) eenvoudig: bepaal allereerst de onheilen die je lijf en leden, inkomen(s), eigendommen, relaties, eigen huis en vermogen bedreigen. Schat daarna de financiële gevolgen van die risico's in, en beslis vervolgens of je die zelf wel of niet wilt, kunt of moet dragen.

Voor lijf en leden, eigendommen en het eigen huis bestaan risicoverzekeringen, die je altijd moet sluiten. De alleenstaande in dit voorbeeld kent geen financieel afhankelijke relaties als nabestaanden, dus blijven inkomen en vermogen over als zorgenbron.

Het vermogensrisico, met name zijn woonhuis, bestaat vooral uit waardedaling. Een risico dat je niet helemaal in de hand hebt, hoewel regelmatig onderhoud en modernisering altijd helpen. Zijn inkomen, circa 40 duizend gulden, loopt twee risico's: de beperkte duur van zijn vervroegde pensioen, en een mogelijk pensioentekort vanaf 65 jaar. Van arbeidsongeschiktheid en werkeloosheid heeft hij geen last meer.

Bestaat er wel een pensioentekort? Dat kan hij berekenen door zijn toekomstige lasten (exclusief nog levende wensen) af te zetten tegen inkomsten als AOW, pensioen, levenslange (alléén op zijn leven) lijfrenten uit de twee koopsompolissen, en opbrengsten van spaargelden en die 40 duizend gulden.

Bijkomend voordeel is dat personen van 65 jaar en ouder geen AOW-premie meer betalen en daarom over de eerste 48.175 gulden van hun inkomen (AOW plus eventuele pensioenen en lijfrenten) circa 18 procent belasting en premie betalen, in plaats van circa 36 procent. Niemand weet nu hoe die percentages over vijf jaar luiden.

Na de risico-analyse volgt het bestuderen van doelen en wensen. Die kosten geld en verminderen daardoor het besteedbare inkomen en straks het pensioeninkomen. Wat wil meneer? Doelen: voldoende pensioen, zijn huis opknappen en een liquide reserve voor noodgevallen. Wensen: de komende vijf jaar leuke dingen doen, bijvoorbeeld reizen.

Het pensioen lijkt het belangrijkste doel. Die 40 duizend gulden levert tegen 6 procent netto, met interen, tot zijn 85ste, in een wereldwijd aandelenbeleggingsfonds (dus geen mixfonds, geen obligatiedividendfonds, geen teakhout) circa 3.100 gulden per jaar op. Naar believen op te nemen, want het is zijn eigen geld. Dat bedrag kan mede dienen als noodreserve, zodat geen krediethypotheek nodig is.

De verbetering van het huis (vermindert de kans op waardedaling) kan gefinancierd worden door de hypotheek te verhogen en aflossingsvrij te maken; de Europese Centrale Bank heeft juist donderdag de rente verlaagd. Bij een belastingtarief van 18 of 36 procent bedraagt het zelf betaalde rentedeel 82 of 64 procent. Bovendien kan die rente in de toekomst oplopen. Wellicht valt bijvoorbeeld dubbele beglazing onder een subsidieregeling. Informatie: het plaatselijke energiebedrijf.

Pas na het vaststellen van de noodzakelijke doelen komen de wensen aan de orde. Er staat 30 duizend gulden op een spaarrekening tegen 4 procent. Die kan hij in vijf jaar helemaal opmaken aan leuke dingen door ieder jaar 6.700 gulden extra uit te geven.

Door eerst zelf zo te analyseren, maar meer in detail, en dat duidelijk op te schrijven, kom je in een geprek met een financiële adviseur tot een beter plan dan iemand die niet precies weet wat hij wil en daar over gaat praten.