Judits wraak

De man naar wie we het nieuwsgierigst waren, Alexander Morozevitsj, kwam niet opdagen. Hij reisde nog wel naar het Spaanse plaatsje Dos Hermanas, maar na aankomst meldde hij zich ziek en zag hij van deelname aan het toernooi af.

Begin 1998 had Morozevitsj ongeveer honderdste op de wereldranglijst gestaan. Hij leek een van die veelbelovende jonge sterren die even hadden geflonkerd en daarna waren teruggevallen in de rijen van de onopvallende goede krachten. Maar in 1998 won Morozevitsj alles wat hij speelde. In juli was hij naar de vijftigste plaats opgerukt en nog zes maanden later stond hij vijfde op de wereldranglijst. Hij was de man van het jaar.

Verdiende hij zijn hoge plaats? Tegen de allersterksten had hij bijna nog nooit gespeeld. Hij kreeg een uitnodiging voor Linares, de zwaarste test, maar nam die niet aan. Nu zou hij zich in Dos Hermanas voor het eerst met de wereldtop meten, maar hij werd ziek. Er werd geopperd dat de moed hem tijdens de reis in de schoenen was gezonken, maar dat lijkt voor een 21-jarige jongeman die met woest en spectaculair aanvalsspel vijfde van de wereld is geworden niet waarschijnlijk. Boris Gelfand kwam hem vervangen. Geen lichte taak om onvoorbereid tegen mensen als Anand, Kramnik, Karpov, Topalov en Svidler aan te treden, maar er is een bijgeloof dat zegt dat juist de invaller een goede kans heeft om het toernooi te winnen, omdat hij onbezorgd kan spelen.

Voor het eerst in lange tijd speelt Karpov weer in een toptoernooi mee. Wie daar uit afleidt dat Kasparov er niet is, heeft gelijk. Twee wereldkampioenen zijn te duur voor een toernooi en ook te lastig. Kasparov eist dat hij meer startgeld krijgt dan Karpov, Karpov wil ten minste evenveel als Kasparov.

Het is slecht gesteld met de reputatie van Karpov, hij wordt nauwelijks meer als een kanshebber voor de toernooioverwinning beschouwd. Ernstige onderschatting. Hij begon met twee remises met zwart tegen Kramnik en Topalov. Tegen Kramnik moest hij met een moeilijke verdediging voeren en hij was natuurlijk weer in erge tijdnood, maar keurig kwamen de juiste zetten. Karpov zelf zal het heel gewoon vinden als hij dit toernooi wint.

Er zullen geen monsterscores voor nodig zijn. Kasparov is er niet en Anand begon met een pijnlijke nederlaag tegen Judit Polgar. Wonderlijk hoe jong die mensen nog zijn van wie je het gevoel hebt dat ze al sinds mensenheugenis meelopen. Vladimir Kramnik is 23, Judit Polgar 22.

Ze heeft een heel slechte score tegen Anand, maar ze is met een inhaalactie bezig. In Wijk aan Zee 1998 won ze een keurige positionele partij en nu in Dos Hermanas werd Anand met harde klappen van het bord geslagen. Echt iets voor Judit Polgar, een openingsvariant waarin ze twee stukken offerde voor de aanval. Toen ze wist dat ze gewonnen stond, ging ze Anand indringend en langdurig toestaren. Eigenlijk is dat niet netjes, maar ze zei na afloop dat ze er veel genoegen aan had beleefd. Hoe vaak had die verschrikkelijke overwinnaarsblik van de macho's niet op haar gerust?

Wit Judit Polgar-zwart Anand

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e6 7. g2-g4 e6-e5 8. Pd4-f5 g7-g6 9. g4-g5 g6xf5 10. e4xf5 d6-d5 Deze stelling had Anand een maand geleden met zwart tegen Shirov in het rapidtoernooi in Monaco. Daar volgde 11. gxf6 d4 12. Lc4 Dc7 13. Dd3 dxe3 en wit kreeg niet genoeg voor het stuk. Anand won. 11. Dd1-f3 d5-d4 12. 0-0-0 Pb8-d7 13. Le3-d2 d4xc3 14. Ld2xc3 Polgar doet het nog iets hardhandiger dan Shirov, ze offert twee stukken. Een ervan zal zwart snel moeten teruggeven. 14...Lf8-g7 De eerste nieuwe zet. In Tsjiboerdanidze-Cserna, Pristina 1983, deed zwart 14...Dc7 en hij slaagde er in om tot de lange rochade te komen. Die partij werd remise. 15. Th1-g1 0-0 De consequentie van zijn vorige zet. Volgens Polgar was het zwarte plan met de korte rochade niet goed. 16. g5xf6 Dd8xf6 17. Df3-e3 Kg8-h8 18. f2-f4 Df6-b6 19. De3-g3 Db6-h6 20. Td1-d6 f7-f6 21. Lc3-d2 e5-e4 Hier stelde Anands secondant Ubilava 21...Pc5 voor, met de bedoeling 22. fxe5 Pe4. 22. Lf1-c4 b7-b5 De experts ter plekke dachten even dat 22...Pb8 nog ging, tot ze het aardige 23. Lc3 Lxf5 24. Lxf6 zagen. 23. Lc4-e6 Ta8-a7 24. Td6-c6 a6-a5 25. Ld2-e3 Ta7-b7 26. Le6-d5 Tb7-b8 27. Tc6-c7 b5-b4 28. b2-b3 Gespeeld met de rust van iemand die beseft dat de tegenstander bijna geen vin kan verroeren.

28...Tb8-b5 Er zijn geen nuttige zetten meer voor zwart. Hij geeft zijn stuk terug om weer wat te kunnen spelen, maar houdt een hopeloze stelling over. 29. Ld5-c6 Tb5xf5 30. Tc7xc8 Tf8xc8 31. Lc6xd7 Tc8-c5 32. Ld7xf5 Tc5xf5 33. Tg1-d1 Kh8-g8 34. Dg3-g2 Kg8-f8 En zwart gaf meteen op.

Een mooie overwinning, maar toen, in de volgende ronde, kwam Viktor de Verschrikkelijke. 68 Jaar oud, net terug van de match tegen Spassky in St. Petersburg, maar altijd nog graag bereid de jeugd een positioneel lesje te geven.

Wit Kortchnoi-zwart Judit Polgar

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. c4xd5 Pf6xd5 5. Lc1-d2 Lf8-g7 6. e2-e4 Pd5-b6 7. Ld2-e3 0-0 8. Lf1-e2 Pb8-c6 9. Pg1-f3 Lc8-g4 10. d4-d5 Lg4xf3 11. g2xf3 Pc6-a5 12. Le3-d4 c7-c5 Waarschijnlijk is 12...e5 beter. 13. Ld4xg7 Kg8xg7 14. Dd1-c2 e7-e5 15. Pc3-d1 Pb6-d7 16. Dc2-c3 In Sokolov-Atalik, New York Open 1997, werd 16. Pe3 gespeeld. 16...a7-a6 17. f3-f4 f7-f6 Achteraf vond Judit Polgar dat ze had moeten ingaan op de complicaties die konden ontstaan na 17...Pf6, wat een stukoffer inhoudt: 18. fxe5 Pxe4 19. De3 f5 20. Tg1 Dxd5 21. f3 Tae8. In de partij komt ze heel passief te staan. 18. f4-f5 g6-g5 19. h2-h4 h7-h6 20. Pd1-e3 Dd8-b6 21. a2-a3 c5-c4 22. Ta1-d1 Pd7-c5 23. Dc3-b4 Db6-b5 24. f2-f3 Ta8-c8 25. Ke1-f2 b7-b6 26. Kf2-g2

Zwart staat slecht op beide vleugels en Pc5 kan niet spelen: 26...Pcb3 27. hxg5 hxg5 28. De7+ Tf7 29. Th7+ 26...g5-g4 Dan maar een wanhopig pionoffer. 27. Pe3xg4 Pc5-b3 28. Th1-g1 Db5xb4 29. a3xb4 Pa5-b7 30. Kg2-f2 Kg7-h7 31. Pg4-e3 Pb7-d6 32. Tg1-g6 h6-h5 33. Pe3-f1 Pb3-d4 34. Pf1-g3 c4-c3 35. b2xc3 Tc8xc3 36. Le2-d3 a6-a5 37. b4xa5 b6xa5 38. Pg3xh5 Pd6-e8 39. d5-d6 Tf8-f7 40. d6-d7 Tf7xd7 41. Ld3-b5 Tc3-c2+ 42. Kf2-f1 Td7-f7 43. Lb5xe8 Zwart gaf op.