een belastingadvies

Als het goed is hebben de meeste Nederlanders hem inmiddels ontvangen en indien uitstel gekregen opgestuurd: de blauwe envelop met het aangiftebiljet voor de inkomstenbelasting. Populair is hij niet, maar het heeft weinig zin de papierbundel terzijde te schuiven: vroeg of laat hangt er een belastingambtenaar aan de lijn. Wie weinig genot beleeft aan het spel om de duiten, doet er goed aan hulp te zoeken bij een expert die de mazen der wet goed kent. Dat kan een professionele adviseur zijn, maar ook een `diehard' bij de vakbond, of een jonge, idealistische student. Bij wie kunt u, in welke situatie het beste terecht?

Allereerst de verschillende soorten belastinghulp. Eigenlijk zijn er maar twee categorieën: goedkope hulp en dure hulp. Bij goedkope hulp kunt u denken aan een listig familielid, maar ook aan bijvoorbeeld de vakbond – als u daar tenminste lid van bent. In het vakbondsblad valt te lezen waar, wanneer en hoe u er terechtkunt. Bij de FNV is de belastinghulp geheel gratis, het CNV vraagt 6 gulden per aangiftebiljet. Heeft u een inkomen onder het sociaal minimum, dan kunt u zich het beste richten tot een sociaal raadsman of -vrouw (zie 'sociaal raadslieden' in het telefoonboek), een door de gemeente betaalde kracht die niet alleen aangiftebiljetten invult, maar ook bezwaar aantekent en verzoeken om kwijtschelding indient. Verder zijn er ook nog de gratis belastingwinkels – door studenten in het belastingrecht bemande rechtswinkels, bedoeld voor uitkeringsgerechtigden of mensen met een brutoloon onder de ziekenfondsgrens. Let wel: belastingwinkels zijn slechts op beperkte tijden geopend en afspraken moeten ver van tevoren worden gemaakt.

Uit onderzoek van de Consumentenbond, enkele jaren geleden, blijkt dat gratis adviseurs het alleszins redelijk doen, maar lang niet altijd het onderste uit de kan halen. Met name de vakbond heeft veel aandacht voor aftrekposten, maar tips voor belastingplichtigen blijven meestal achterwege. Ook zal een gratis adviseur niet zo snel overgaan tot het uitrekenen van de te betalen of terug te ontvangen belasting. Dit gaat overigens ook op voor de adviezen van de belastingdienst zelf. Naast het geven van allerlei informatie via de bekende belastingtelefoon (0800 05 43), bieden ambtenaren van deze dienst ook gratis hulp bij het invullen van de aangifte in belastingkantoren, rechtswinkels of bejaardentehuizen. Uit het rapport van de Consumentenbond: `De hulp van de belastingdienst viel bepaald niet tegen, al zat het er natuurlijk dik in dat men geen pogingen deed om kwestieuze aftrekposten op te voeren; een hoogst enkele keer was er een medewerker die zijn nek niettemin wat verder durfde uit te steken.'

Maar hoe zit het met de betaalde, professionele adviseurs? Probleem is dat iedereen zich belastingadviseur mag noemen, ook mensen zonder fiscale opleiding. De wet schrijft geen tarieven voor belastingadvies voor, al werken grote beroepsorganisaties zoals de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs en de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs wel met richtlijnen. Maar lang niet iedere belastingadviseur is lid van een beroepsorganisatie; er zijn talloze adviseurs die hun diensten aan de deur of via kranten (`vijf tientjes per aangiftebiljet') aanbieden. Wie een professionele belastingadviseur in de arm neemt, doet er goed aan eerst wat navraag te doen: heeft de adviseur een goede reputatie? Is hij aangesloten bij een beroepsorganisatie? Vult de adviseur alleen aangiftebiljetten in, of tekent hij ook bezwaar of beroep aan? Heeft de adviseur ervaring met beleggingen, schenkingen, obligaties, successierechten en buitenlandse inkomsten? Vooral mensen met een hoog inkomen of een ingewikkelde aangifte kunnen niet om dergelijke vragen heen.

Bedrijven als Coopers & Lybrand en Moret Ernst & Young beschikken over specialisten in bijvoorbeeld het Antilliaanse belastingrecht. Een vermogende pensionado in Willemstad die inkomen over de hele wereld geniet, schrikt niet terug voor een uurtarief van duizend gulden. Maar de tarieven voor meer algemene adviezen van professionele belastingadviseurs liggen aanzienlijk lager: tussen de 150 en 350 gulden per uur. Boekhouders rekenen niet meer dan 100 gulden per aangifte, al hebben zij meestal geen degelijke fiscale opleiding achter de rug. De Consumentenbond concludeert in haar onderzoek dat de kosten van professionele adviseurs niet altijd opwegen tegen de meerwaarde die ze in vergelijking met gratis adviseurs bieden. De resultaten hangen volgens de Bond sterk af van de adviseur in kwestie; sommige adviseurs gaan uit van het principe `nee heb je, ja kun je krijgen', andere zijn terughoudend bij het zoeken naar aftrekmogelijkheden. Haar advies: veel shoppen, goed voorbereiden en vooral niet schromen vragen te stellen.