Publiciteit

Van de schrijvers die ik bewonder zijn er drie die stelselmatig publiciteit, gericht op hun persoon, mijden. Het zijn J.D. Salinger, Frida Vogels en Marie Kessels. Het is zeer ongewoon gedrag in dit mediatijdperk, waarin de commercie grote druk op schrijvers uitoefent om zoveel mogelijk op de voorgrond te treden.

Hoe vergaat het deze schrijvers? Heeft hun houding hun de gewenste (gemoeds)rust gebracht? Over Marie Kessels is ook in dit opzicht niets bekend, maar over Salinger en Vogels weten we inmiddels meer. Zo bevat het maartnummer van Bzzlletin een verrassend artikel van Vogels, waarin ze reageert op een interview in hetzelfde blad met Voskuil over zijn vrienden.

,,Anders dan Voskuil ben ik na het verschijnen van mijn boek alle publiciteit uit de weg gegaan'', schrijft Vogels. ,,Ik wilde gewoon doorleven, dat wil zeggen: anders dan eerst omdat mijn boek nu af was, maar zonder activiteiten en beslommmeringen waar ik geen zin in had. Ik wilde vooral geen `literaire figuur' worden.''

Ze beschrijft hoe de pers de jacht op haar persoon staakte. Eind goed al goed, zou je bijna gaan denken, totdat ze stilstaat bij het beeld dat nu van haar is ontstaan. ,,Contactgestoord, depressief, schrijven als therapie, waren de woorden die nu vielen en – ook blijkens het gesprek met Voskuil – blijven vallen. Dat vind ik ook niet prettig. Het is weer een niet lijkend portret, maar nu een veel waarschijnlijker en ongetwijfeld hardnekkiger dan het eerste. Daar kan ik weinig tegen doen.''

In deze alinea lijkt een leerzame les vervat voor bekende burgers. Wie de publiciteit schuwt, ontneemt zichzelf de mogelijkheid om de beeldvorming rond zijn persoon – die tòch ontstaat – te beïnvloeden. En ook dat leidt weer tot frustraties.

De geschiedenis van Salinger is daarvan een nog veel schrijnender voorbeeld. Salinger regeert over zijn leven als over een belegerde veste. Hij schopt de media stelselmatig van zijn erf.

In 1972 begint hij als 53-jarige een relatie met de 18-jarige Joyce Maynard. Ze trekt lang genoeg bij hem in om 26 jaar later in haar boek At Home in the World een intiem verslag – inclusief de seksuele details – te kunnen publiceren.

Arme Salinger. Het boek moet een ramp voor hem zijn. Tijdens hun laatste ontmoeting verwijt hij haar dat ze hun vroegere relatie exploiteert, zij antwoordt dat hij háár heeft geëxploiteerd. Salinger roept dan:

,,I didn't exploit you! I don't even know you.''

Het is de woede van iemand die beseft dat hij de strijd verloren heeft.