EC-kandidatuur Bolkestein valt slecht

De VVD schuift oud-leider Bolkestein naar voren als lid van de nieuwe Europese Commissie. Andere partijen twijfelen aan zijn Europese gezindheid.

PvdA, CDA, D66 en GroenLinks reageren sceptisch op de kandidatuur van oud-partijleider Frits Bolkestein van de VVD voor de Nederlandse plaats in de nieuwe Europese Commissie.

Bolkestein (66) werd gisteren ,,de eerste'' van ,,een reeks goede VVD-kandidaten'' genoemd door vice-voorzitter Cornielje van de VVD-fractie in de Kamer. Over zo'n kandidatuur werd al gespeculeerd sinds Bolkestein vorig najaar afscheid nam als fractieleider.

VVD-minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) wilde niet reageren op Cornieljes mededelingen. Soms is het beter te zwijgen, zei hij gisteravond in Luxemburg.

Cornielje bevestigde dat Kamerlid Patijn, onder het vorige kabinet staatssecretaris van Europese Zaken, ook een VVD-kandidaat is. Cornielje heeft premier Kok en PvdA-fractieleider Melkert ingelicht over de kandidatuur van Bolkestein. Die is volgens hem ,,zeer gemotiveerd'' om in Brussel te gaan werken onder de nieuwe Italiaanse commissievoorzitter, oud-premier Prodi.

Bolkestein, die na een carrière bij Shell in 1978 in de Tweede Kamer kwam en van '82 tot '86 staatssecretaris voor Buitenlandse Handel en van '88 tot '89 minister van Defensie was, heeft een voorkeur voor een zwaar commissariaat. Het liefst dat voor mededingingsbeleid of voor internationale economische betrekkingen.

Cornielje bestreed dat Bolkesteins kandidatuur ongeloofwaardig zou zijn wegens zijn leeftijd of zijn langjarige reputatie als `Euroscepticus'. Hij wees erop dat de oud-partijleider grote internationale ervaring heeft in politiek en bedrijfsleven, ,,nog zeer vitaal is'' en in de verkiezingscampagne van 1998 gold als kandidaat-premier van de VVD voor een nieuw kabinet. ,,Hij heeft steeds het debat over Europa geëntameerd en gezorgd dat er kritisch nagedacht werd. Daar vaart Europa alleen maar wel bij'', aldus Cornielje.

De fracties van PvdA en D66 denken daar anders over. Daar werd gisteren zelfs spottend van ,,Bolkesteins late Europese bekering'' gesproken, zoals D66-leider De Graaf zei. De Graaf zou Bolkestein liever ,,een rustige oude dag'' toewensen. Melkert (PvdA) vindt dat de VVD bovendien ,,te vroeg'' met kandidaten naar buiten is getreden. Hij is ertegen Prodi voor ,,voldongen feiten'' te plaatsen.

Zijn collega De Hoop Scheffer (CDA) vindt het jammer dat de VVD het nu onmogelijk heeft gemaakt om in Brussel ,,met een gezamenlijke kandidaat te komen''. Fractieleider Rosenmöller (GroenLinks), die de voorkeur geeft aan een PvdA-commissaris (de naam van staatssecretaris Vermeend van Financiën doet de ronde), ziet in Bolkestein iemand die ,,zelfs nog als rem zou fungeren in de Brusselse slakkenvaart''.

De lijsttrekker van het CDA bij de komende Euroverkiezingen, Maij-Weggen, betwijfelt niet Bolkesteins kwaliteit maar zijn Europese gezindheid. PvdA-Europarlementariër Dankert wijst erop dat het claimen van een bepaald commissariaat anno 1999 niet meer mogelijk is nu Prodi het ,,heel moeilijk'' heeft genoemd een evenwicht te vinden tussen de wensen van de lidstaten, politieke kleuren en portefeuilles. Dankerts collega Metten wijst erop dat Prodi vorige week heeft gezegd voor de Europese Commissie te zoeken naar teamspelers. Aan dat vereiste voldoet Bolkestein volgens Metten niet.

Bolkestein heeft zich tot het allerlaatste moment verzet tegen Italië als lid van de eerste groep EU-landen die de euro invoerden, terwijl Prodi zich als premier juist heeft ingespannen om Italië aan de euro-eisen te laten voldoen. Maart vorig jaar nog zei Bolkestein daarover in een interview: ,,Only over my dead body.''

Intussen lijkt er in zoverre een versnelling in de procedure naar een nieuwe Europese Commissie gekomen, dat de Raad van Europese regeringsleiders volgende week woensdag niet alleen zal spreken over Prodi's werkplan maar ook, al dan niet officieus, over kandidaten voor de Europese Commissie. Aangenomen werd daarom vanmorgen dat het kabinet vandaag over de Nederlandse kandidatuur zal praten.

Overigens wordt erop gewezen dat de VVD-fractie uiteenlopende motieven kan hebben gehad om nu openlijk met kandidaten, en dan Bolkestein als eerste, te komen. ,,Ze worden bij de VVD zenuwachtig'', klinkt het in de PvdA-fractie. Er zijn ook veronderstellingen dat de VVD gisteren als het ware ,,een rituele actie'' heeft ondernomen. En wel omdat zij haar gewezen partijleider, ongeacht zijn kansen, wel als kandidaat móet noemen zolang hij daarvan zelf geen afstand heeft genomen. Mede daarom was het gisteren niet fractieleider Dijkstal maar Cornielje die het nieuws bracht, heet het.