De eenmansguerrilla van Mient-Jan Faber

Met de oorlog in Kosovo staat Mient-Jan Faber, secretaris van het Interkerkelijk Vredesberaad, weer volop in de belangstelling. Een dagje lobbyen voor de vrede. `Wat doet ú aan Kosovo?'

Petre Mitev lucht zijn hart. ,,Het is niet wáár dat we de vluchtelingen dwongen ons land te verlaten'', zegt de ambassadeur van Macedonië. ,,Allemaal sensatiezoekerij van CNN en de BBC!'' Mient-Jan Faber, secretaris van het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV), luistert, knikt, humt instemmend. Dan toch weer een puntje van kritiek: ,,Waarom zeggen de vluchtelingen die ik spreek dat Albanezen meer doen dan Macedoniërs?''

Gisteravond, even voor zevenen. Faber, vredeslobbyist van beroep, is nog lang niet klaar. Straks nog opnames voor de ontbijttelevisie van morgen, dan naar de NCRV-radio, daarna zijn vrienden op de Balkan bellen. Vroeg begonnen, even na enen 's nachts zit het erop – het normale schema. Topdrukte in de oorlog tegen Kosovo.

Twintig medewerkers heeft het IKV-hoofdkantoor in Den Haag. Van daaruit worden radio- en televisieprogramma's van informatie over Kosovo voorzien. Die komt via contacten in het Europese platform van mensenrechten- en vredesbewegingen Helsinki Citizens' Assembly, waarvan Faber eveneens secretaris is. En zo komen de uitnodigingen voor mediaoptredens vanzelf. Faber, permanent onderweg per fiets en trein, krijgt instructies per mobiele telefoon. De ambassadeur kan je om vijf uur ontvangen. Vergeet het ANP niet te bellen. En de burgemeester van Tuzla wil minister Herfkens spreken, regel je dat even? (Faber, in een fietsenstalling: ,,Even Eveline bellen.'') ,,Nog altijd'' zijn er zo'n honderdvijftig lokale IKV-afdelingen in het land, zegt Faber. Maar zij zijn dezer dagen vrijwel onhoorbaar. Mient-Jan Faber komt in persoon.

Een eenmansguerrilla voor vrede is overal te voeren. Donderdagmiddag, even voor enen op de stoep voor de Tweede Kamer, bijvoorbeeld. Korte ontmoeting met Kamerlid Gerrit Valk, PvdA-woordvoerder Defensie. Faber: ,,Gerrit? Je bent er zaterdag, neem ik aan?'' Valk, betrapt-geïrriteerd: ,,Nee ik ben er niet. Ik heb namelijk ook andere afspraken.'' Faber, dwingend: ,,En wie komt er in jouw plaats?'' Valk mompelt een groet en schiet het gebouw in. Zaterdag discussiëren de Jonge Socialisten over Kosovo, vertelt Faber. ,,Maar Valk moet zeker bridgen.'' Dan springt hij weer op de fiets. Op naar de Amsterdamse televisiezender AT5.

Alles is anders sinds de antikernwapenacties van de jaren '80, bromt hij in de trein. Tweedeklas kaartje, zakje boterhammen uit zijn aktentas, Mient-Jan Faber verschijnt overal om niet en declareert ook geen reiskosten. ,,Toen trok ik ook van 's ochtends tot 's avonds het land door, maar dan om in gehuchten met IKV-groepen te discussiëren.'' Hij kreeg er honderdduizenden de straat mee op. Nu hij vrijwel alleen nog met de media praat, zucht hij, lukt het niet meer de samenleving te engageren. ,,Van Sittard tot Stadskanaal moeten mensen hun lokale bestuurders aan hun jasje trekken: Wat doet ú aan vrede in Kosovo?'' Maar dat gebeurt niet meer.

Neem de PvdA, zegt hij. Twee uur eerder was hij bij Kamerlid Bert Koenders, woordvoerder buitenlandse zaken van de PvdA. ,,Bert'', zegt Faber, ,,we hebben altijd onze bezorgdheid geuit over een onstabiel Macedonië. Nu wordt het land overspoeld met vluchtelingen en blijft onze grens zo goed als dicht! Dat is toch minnetjes? Neem tienduizend Kosovaren op!'' Koenders belooft een taskforce'je ,,om de kwestie vanmiddag opnieuw te bespreken''. Maar Faber is na afloop niet hoopvol: ,,De PvdA durft geen discussie meer te voeren. Die is overgenomen door GroenLinks.''

GroenLinks, in verwarring over de eigen steun aan de NAVO-bombardementen, liet zich vorige week al door hem voorlichten. Faber: ,,Kamerleden heb ik al het hele jaar bewerkt, en ik dacht dat we op één lijn hadden ingezet over Kosovo. Maar op het moment dat het fout gaat, dan is het moeilijk praten met ze. Bij politici líjk je het eens, maar uiteindelijk beslissen ze anders.'' Wie luistert nog naar Mient-Jan Faber? ,,Ik kan nu beter overweg met militairen. Die staan tenminste voor wat ze zeggen.''

Vorige week nog dreef hij het VVD-Kamerlid Dirk Jan Blaauw voor televisiecamera's van Den Haag Vandaag tot woede door hardnekkig de inzet van grondtroepen te blijven eisen. Of moesten alle Kosovaren soms eerst worden vermoord? Demagogie, gromde Blaauw. Deze week heeft Faber een nieuwe zienswijze: ,,Grondtroepen zijn zinloos, alle Europese landen moeten vluchtelingen opnemen.'' Maakt hij zich zo niet wat ongeloofwaardig? Faber: ,,Helemaal niet. Grondtroepen waren nodig toen er nog Albaniërs in Kosovo waren. Om ze te beschermen. Nu ze zijn weggezuiverd kan een grondoorlog alleen maar leiden tot het innemen van Belgrado. Dan krijg je een tweede Vietnam.'' Om de Balkan nog enigszins stabiel te houden, vindt hij nu, moeten de vluchtelingen over Europa worden verspreid. ,,Etnisch gezuiverd ís Kosovo al.''

De Macedonische ambassadeur Mitev vertelt over de ,,ruim 135.000'' Albanese vluchtelingen in zijn land. ,,Onze minister heeft de ene na de andere brief om hulp gestuurd. Maar de VN gaven pas na twaalf dagen antwoord.'' Macedonië wil zo snel mogelijk lid van de EU en de NAVO worden. ,,De Serven zijn woedend op ons'', zegt de ambassadeur. Hij hoopt nog steeds op Rambouillet. Faber: ,,Rambouillet is finished.''

Dan wordt gemeld dat een cameraploeg is gearriveerd. Ambassadeur Mitev trekt zijn stropdas recht. Mient-Jan Faber, voorzichtig: ,,I'm afraid they came for me.'' Dat klopt.

Hi, had de cameraman van AT5 's middags gezegd. ,,Jij bent zeker Mient-Jan? Nina zocht je al.'' Op weg naar de Dam legde presentatrice Nina Jurda uit wat de bedoeling was. ,,U gaat gewoon effe daar staan, en dan vragen wij de mensen of ze vluchtelingen willen hebben.'' Dat duurt een uurtje. Als Faber het vraagt zegt men ja. Laat maar komen hoor, die Albanezen. ,,En schrijft u dat ook even in een brief aan de minister?'', vraagt Faber steeds. Het is zijn toon. Uiteindelijk knikt iedereen. Ja, hoor. Mij best.

,,Goh'' had Nina Jurda gezegd. En Faber doceerde: ,,Ja Nina, het draagvlak in de samenleving is toch breder dan je denkt. En dan de politiek je wijs wil maken.''