Canal+ voert koude oorlog met voetbalbestuurders

Canal+ is uitermate ontevreden over het ,,onduidelijke'' beeld dat het wedstrijdprogramma betaald voetbal dit seizoen wederom vertoont. De abonnee-zender én de NOS verzoeken dringend in een brief aan de Eredivisie NV ,,om enige orde te scheppen in de chaos''.

,,Hé kale, voor jou zit ik nu hier en niet aan de boerenkool'', kreeg Kees Jansma onlangs van een supporter naar zijn hoofd geslingerd toen hij voor Canal+ verslag uitbracht van Feyenoord-Heerenveen. Het competitieduel was een van de vele wedstrijden die dit seizoen zijn verschoven naar een andere datum én tijdstip (18.00 uur).

De abonnee-zender Canal+, die in vijf jaar 145 miljoen betaalt voor de rechten van live-uitzendingen en daarmee feitelijk de grootste sponsor is van de voetbalbond (KNVB), voelt zich door de publieke opinie nog weleens verantwoordelijk gesteld voor de onoverzichtelijke situatie in het wedstrijdprogramma. ,,We krijgen op onze sodemieter terwijl wij hieraan geen schuld hebben en juist de nadelige gevolgen ondervinden van de verschuivingen. Dat kan nooit de bedoeling zijn van het contract'', stelt chef-sport Kees Jansma.

Tegen het einde van het seizoen 1998-'99 maakt Canal+ een teleurstellende balans op van het aantal live-wedstrijden dat het tv-kanaal heeft kunnen uitzenden. Van de zes traditionals, de onderlinge duels van Ajax, Feyenoord en PSV, konden er slechts twee op zondagavond op de buis worden gebracht en één (PSV-Feyenoord) werd uitgezonden op de dinsdagavond. PSV-Ajax was afgelopen zondag het derde topduel.

Canal+ heeft contractueel recht op 34 live-duels op de vrijdag- en 34 op de zondagavond. Vandaar dat de zender in nauw overleg met de NOS een brief heeft gestuurd aan voorzitter Vonhoff van de Eredivisie NV (ENV), de uitbater van de live-beelden, met het dringende verzoek ,,enige orde te scheppen in de chaos''.

Volgens Canal+ zijn het niet altijd de burgemeesters, dreigende rellen, afgelastingen of zaken als een opera die de wijzigingen in de hand werken. ,,Soms ontdekken we dat de clubs, de lokale driehoek en de KNVB afspraken niet goed op elkaar afstemmen'', zegt Jansma. ,,We hebben met faxen en brieven het bewijsmateriaal in huis. Er is een totaal gebrek aan communicatie tussen de KNVB, de Eredivisie NV en de clubs. Het is toch lichtelijk ridicuul dat we dit seizoen pas twee traditionals live op het afgesproken tijdstip hebben kunnen uitzenden.''

Een andere topwedstrijd die ergernis wekte was Ajax-Vitesse. Het aanvangstijdstip van het zondagduel werd op last van de Amsterdamse burgemeester Patijn onlangs verschoven van 18.00 uur naar 14.30 uur. Op dat tijdstip mogen geen rechtstreekse beelden worden uitgezonden. Canal+ kreeg de wijziging pas negen dagen van tevoren te horen, terwijl de verordening al in het najaar bekend was. Ook in het overleg dat de zender tijdens de winterstop had met competitieleider Will van Rhee werd niets gezegd over het nieuwe aanvangstijd. Canal+ moest te elfder ure uitwijken naar Willem-Feyenoord (4-1) en kwam daarmee achteraf niet slecht weg.

Jansma: ,,Dat deed niets af aan het feit dat onze 280.000 abonnees vooraf geen duidelijkheid kregen. Ajax heeft ons de faxen laten zien waarin het de KNVB vorig jaar op de hoogte stelde van het nieuwe aanvangsuur. In Zeist kregen we te horen dat de bond hoopte dat de wedstrijd alsnog om 18.00 uur gespeeld kon worden. Met Ajax ging het al mis bij het eerste thuisduel tegen Willem II. Alle wedstrijden in de Arena moesten van Patijn 's middags worden gespeeld, terwijl ons was meegedeeld dat het alleen om de risico-duels ging.''

Volgens competitieleider Van Rhee van de KNVB liggen de zaken wat genuanceerder. ,,Het ironische is dat de clubs zelf bij de lokale overheid toestemming moeten vragen om de middagwedstrijden die wij plannen 's avonds te mogen spelen. Jansma weet wat de werkelijke oorzaken zijn. Het overleg van sommige clubs met de lokale overheid voor het programma van Canal+ is wat laat geweest. Daarnaast bleek dat voor een aantal wedstrijd toch toestemming werd verkregen. Vervolgens speelde het slechte weer een rol. In de kwestie van Ajax-Vitesse heb ik misschien de fout gemaakt door tot twee keer toe Ajax te verzoeken om de lokale autoriteiten toestemming te vragen die wedstrijd toch op 18.00 uur te laten spelen, omdat ook ik er vanuit ging dat Patijn alleen risicowedstrijden om die tijd verbood.''

De verschuivingen hebben het betaald voetbal miljoenen gulden gekost. Voor een live-verslag van een traditional betaalt Canal+ één miljoen gulden. Gaat de uitzending niet door dan moet de zender 250.000 gulden overmaken. Het niet uitzenden van drie klassiekers kostte het betaald voetbal dus al 2,25 miljoen gulden. Voor andere wedstrijden betaalt Canal+ aan de thuisclub 60.000 gulden en de bezoekende club 40.000 gulden.

In een nieuwe poging de competitie overzichtelijker te maken heeft de ENV, die voor volgend seizoen het wedstrijdschema maakt voor Canal+, de topclubs gevraagd wanneer ze tegen elkaar willen spelen. Er is dus niet zoals gebruikelijk eerst geïnformeerd naar de knelpunten. De ENV heeft daardoor het programma voor het seizoen '99-'2000 reeds klaarliggen. Al zal nog moeten blijken of het kan worden uitgevoerd. Van Rhee: ,,Natuurlijk mag de ENV voorstellen doen in deze richting. En als het even kan zullen we er aan voldoen. Ik zou er geen voorstander meer van zijn om clubs zonder veldverwarming een wedstrijd voor Canal+ te geven. Door minder afgelastingen krijg je minder verschuivingen.''

Zaken die aan de grote bazen van Canal+ in Frankrijk moeilijk zijn uit te leggen. ,,Je kunt wel zeggen dat er problemen zijn met supporters, maar in Spanje wordt Real Madrid-Barcelona daarvoor echt niet verschoven'', weet Jansma. ,,En ook in Italië kunnen de wedstrijden voor de abonneezender steevast op maandagavond worden gespeeld. Er worden hier te veel ad hoc-beslissingen genomen. Binnen het concern van Canal+ zijn stemmen opgegaan om het contract met de KNVB maar eens anders in te vullen.''

Behalve verschuivingen zit ook de verplichte aanvangstijd van 18.00 uur op zondagmiddag de Franse abonneezender dwars. Het amateurvoetbal houdt live-uitzendingen op een vroeger tijdstip op de middag tegen aangezien dat ten koste zou kunnen gaan van kantine-inkomsten en recettes. Een onafhankelijk onderzoek van Canal+ en de KNVB moet uitwijzen of dat inderdaad klopt. Jansma: ,,Voor dat tijdstip krijgen wij steeds de zwarte piet ofschoon wij het liefst om 14.30 uur uitzenden. Het gaat om uitzendingen achter de decoder. Zouden die nu echt zo schadelijk zijn?''

Wat Jansma betreft mag het aanvangstijdstip op zondag van 18.00 uur naar 17.00 worden beschoven. ,,Dan heeft de politie ook nog een uur langer licht. Er komt een UEFA-regel dat de voetbalbonden slechts drie uur op zondag een live-verbod mogen instellen. Ajax-Feyenoord mag op 2 mei ook niet om 18.00 uur. SBS 6 zond onlangs op zondagmiddag Manchester-Fulham gewoon uit. Ik ben geneigd Ajax-Feyenoord ook om 14.30 uur live uit te zenden en de wedstrijd om 18.00 uur nog eens te herhalen voor de mensen die naar het amateurvoetbal zijn geweest.''