Oorlogsroes

Een baret zou D66-fractieleider Thom de Graaf goed staan maar een helm is zonde van die mooie krullen. Als hij persoonlijk in een oorlog mee gaat vechten, zou een bijzonder gaaf exemplaar van de mensheid verloren kunnen gaan. Hij heeft van die gevoelens die door hem zinderen, echte gevoelens. En daar moet hij wat mee doen. Oorlog laat hem beslist niet onberoerd, zeker die in Kosovo niet. Al die vluchtelingen die wanhopig zijn huiskamer in keken. Hij zou alle vrouwen in vervoering brengen door de gitaar te pakken en er een lied over te zingen.

De beelden staan nog op het netvlies, zegt een politicus die tv heeft gekeken. Maar bij De Graaf ,,houden de woorden op'' en dan blijft hij nog een hele poos praten. ,,Een gevoel van machteloosheid is de doorslaggevende emotie'', zegt hij met zijn lieve glimlach in het programma BVD. Wel moet hij een klein glaasje bier bij de tv hebben gedronken maar dat is privé. De boog kan niet altijd gespannen zijn. Iedereen verwerkt rouw op zijn eigen manier.

Echt onder de oorlog lijden, nee, dat doet hij ook weer niet, kan ook niet, want iemand moet zijn verantwoordelijkheid nemen en het hoofd koel houden. Hij praat er met zijn fractie over en dat doet hij best wel rustig en koelbloedig als echte voorzitter. Als baken van rust bij nood en paniek. Goede tijden, slechte tijden, iedereen kan op De Graaf rekenen, want hij is leider. Hij wil alles op alles zetten voor Kosovo en dat kan want wij zijn de Goudkust hier. ,,De schatkist, daar zit niet veel in, maar wat dat betreft mag hij tot onder de bodem worden uitgeput'', zei hij. ,,Bodem'' en ,,put'', ik stelde me de debatten voor.

Vorige week al sondeerde hij zijn fractie over het voorbereiden van het sturen van grondtroepen. Toen was D66 al Onderweg naar morgen. Als staatsman loopt hij op de publieke opinie vooruit. Spoedig zullen president Clinton en de rest van de NAVO volgen. Na rijp beraad bracht hij gisteren in de Tweede Kamer grondtroepen ter sprake. Hoe dat moet, daar heeft hij geen verstand van. Komt hij eerlijk voor uit. Dat bepalen de generaals ,,in of buiten dienst''. Maar laat er geen twijfel over bestaan, hij is medeverantwoordelijk ,,ook al ben je nog zo'n klein radertje''. ,,Dat kun je niet van je afzetten'', zei hij gisteren, terwijl hij zijn half uitgedronken glas met schuimresten stevig in de hand hield. Soms kan hij er 's nachts niet van slapen, bekent hij glimlachend. Dat is een hele geruststelling voor de Kosovaren die in de bergen onder het struikgewas schuilen voor Servische granaten. In de Westenwind.

Er wordt goed gemeten of iedereen de juiste emoties toont bij het aanschouwen van dit drama op de televisie. ,,Hoe zit dat met uw gevoel?'' vroeg Henk van Dorp aan De Graaf. Daar wordt de politiek op afgerekend. De juiste pruilstand van de mond van president Clinton. Na alles wat we voor de televisie hebben doorgemaakt, is NAVO-verdelging de enige logische uitweg.

De Amerikaanse CNN-generaal die zegt dat er bij de inzet van grondtroepen slachtoffers zullen vallen maar dat er hopelijk ,,bij de vijand veel meer zullen sneuvelen dan bij ons'' treft toch de verkeerde toon. Die weet toch net te veel waar hij het over heeft en dat getuigt van slechte smaak. Iedereen wil dat wij winnen maar je moet vurig wensen dat daar geen doden bij vallen, ook al vallen ze. Als ze maar buiten beeld blijven. Een klein MiGje schilderen op een F16 bij de eerste hit is toch op de grens.

Ook de minister van Defensie, Frank de Grave, heeft in zijn huiskamer manmoedig positie gekozen. ,,Het is niet zo dat de minister van Defensie zich afsluit voor beelden die daar plaatsvinden in Kosovo'', zei hij gisteren in de Tweede Kamer. Hij wil troepen sturen, niet te veel, een paar maar hoor. Hij zei het alsof hij een paar extra bussen zou inzetten voor het Amsterdamse GVB. Nee, zegt buitenlandcollega Van Aartsen, geen sprake van, was niet de bedoeling. Zo steggelde het VVD-duo Dweedledum en Tweedledee voort. Op de achtergrond zag ik PvdA-fractieleider Ad Melkert zwaar zuchten en zijn koude blik trof mij aangenaam.