Bananenconflict verzuurt relatie EU-VS

De Wereldhandelsorganisatie (WTO) wees gisteren de EU terecht in het slepende bananenconflict met de VS. De EU lijkt niet van een nederlaag te willen weten. En er liggen nog meer potentiële conflicten.

Europees Commissaris Sir Leon Brittan (Buitenlandse Handel) verbleef gisteren in India. Toch liet hij onmiddellijk een persverklaring uitgaan, na de uitspraak van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in de bananenoorlog met de VS. Brittan moest de uitslag nog ,,nauwkeurig bestuderen'', maar hij behoudt zich nu vast het recht op beroep voor.

Noch de EU noch de VS produceren bananen. Toch protesteren de VS dat de EU hogere invoerrechten heft op banenen uit Latijns Amerika dan op bananen uit voormalige koloniën in Afrika en de Caraïben. Onder meer het Amerikaanse Chiquita heeft grote belangen bij de zaak. De WTO heeft de Amerikanen gelijk gegeven.

Maar zo ziet een medewerker van Eurocommissaris Brittan de uitspraak niet. De WTO is het wel eens met het principe van het voortrekken van bananen uit voormalig Europese koloniën, zei hij, alleen niet met de door de Europese Unie gevolgde methode. Verder moet hij het ruim honderd pagina's tellende rapport nog bestuderen.

Brittans woordvoerder liet niet na op te merken dat het Equador was en niet de VS dat had gevraagd om het WTO-arbitragepanel en dat Washington nu ten onrechte victorie kraait. Immers, de VS hadden voor 520 miljoen dollar tegenmaatregelen willen nemen en de WTO laat nu ,,slechts'' jaarlijks voor 191 miljoen strafheffingen toe op luxe-artikelen uit de EU.

De lezing van de VS luidt sowieso geheel anders. Brussel moet volgens Washington zonder verder beroep onmiddellijk voldoen aan de uitspraak, omdat de WTO het Europese bananenregime al eerder veroordeelde, waarna de EU het regime onvoldoende aanpaste.

Bij de WTO speelt ook nog het Europese importverbod op met hormonen behandeld vlees uit de VS. De WTO heeft een deadline gesteld op 13 mei, waaraan de EU zegt niet te kunnen voldoen. Brussel meent in beide gevallen dat de beroepsmogelijkheden nog niet zijn uitgeput. Maar in de woorden van de Amerikaanse onderstaatssecretaris voor Internationale Handel, David Aaron, vindt Europa alleen maar telkens nieuwe methodes uit om onder de WTO-regels uit te komen. In Washington wordt nu geredeneerd: wìj hebben in het verleden vier WTO-zaken verloren en er ook naar gehandeld.

Zo verpesten bananen en hormonenvlees al enige tijd de grootste handelsrelatie ter wereld. Hoe is het mogelijk dat relatief triviale zaken kunnen leiden tot zulke hooglopende conflicten? Volgens Aaron zijn ,,de er mee gemoeide principes uiterst belangrijk''. Maar vooraanstaande Amerikaanse economen als de onlangs in Brussel aanwezige Fred Bergsten, directeur van het gezaghebbende Institute for International Economics, menen dat de regering-Clinton met de WTO-zaken het Congres wil tonen hoezeer ze voorstander is van vrijhandel.

De VS hebben een negatieve handelsbalans, wat de protectionistische houding in het Congres aanwakkert. Het Congres moet ervan worden overtuigd dat de regering de Amerikaanse belangen wel degelijk verdedigt. Het risico van deze houding is volgens Bergsten dat er een verzuurde relatie ontstaat tussen de VS en de EU, die een voedingsbodem kan zijn voor grotere conflicten.

De EU willen het Amerikaanse hormonenvlees niet importeren, omdat het gevaren voor de volksgezondheid met zich zou meebrengen. Dergelijke geschillen over behandeld voedsel zullen naar verwachting ook in de toekomst de handelsrelatie verpesten. Dan zou het vooral kunnen gaan over Amerikaanse genetisch gemanipuleerde producten.

Eén lichtpuntje wordt wel gezien in Amerikaanse regeringskringen: de snelle benoeming van een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Indien na de val de commissie drie weken geleden te lang een machtsvacuüm zou hebben bestaan, zouden de handelsgeschillen nog langer slepen. Toch dreigt ook nu vertraging. Op de vraag of de demissionaire commissie het bananenconflict kan afhandelen, antwoordde Brittans woordvoerder gisteren ontwijkend. Een nieuwe commissie is er niet eerder dan in juli.