`Nederland loopt in kwestie-Kosovo achter bij feiten'

In de Tweede Kamer groeit de kritiek op het afwachtende beleid dat de Nederlandse regering en haar partners in de NAVO en de Europese Unie hebben laten zien bij de hulp aan vluchtelingen uit Kosovo. Minister De Grave (Defensie) zei dit weekeinde dat ,,achteraf'' moet worden vastgesteld dat de NAVO bij het begin van haar luchtacties tegen Joegoslavië ,,onvoldoende'' rekening heeft gehouden met de vergroting van het Kosovaarse vluchtelingenprobleem.

De NAVO heeft zich niet gerealiseerd dat president Miloševic op nog grotere schaal zou doorgaan met de verdrijving van de Albanese bevolking uit Kosovo, zei De Grave gisteren voor de NOS-radio. Hij gaf toe ,,dat we met zijn allen misschien naïef'' zijn geweest. Schattingen dat Miloševic mogelijk nog maar tien dagen nodig heeft voor een complete ,,etnische zuivering'' van Kosovo noemde hij ,,een dramatisch perspectief''.

De Tweede-Kamerfracties van CDA, D66 en GroenLinks vinden dat de regering, met name ook minister Herfkens (Ontwikkelingssamenwerking), laks heeft gereageerd op het vluchtelingendrama. Herkens' opmerking, vorige week, dat de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR de hulpverlening wel aankon, heeft kwaad bloed gezet in die fracties. De minister zelf vertrok vanmorgen voor een bezoek aan de vluchtelingen in het grensgebied tussen Kosovo en Macedonië.

De Nederlandse regering houdt een voorkeur voor de opvang van Kosovaarse vluchtelingen ,,in de regio'', zo verklaarden de ministers Korthals (Justitie), Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) en De Grave afgelopen weekeinde na beraad in het kabinet. Wel is Nederland bereid vluchtelingen op te nemen als aanvullende en tijdelijke maatregel. Het kabinet wil hierover in Europees verband afspraken maken.

Vanmiddag zouden de ministers in de Tweede Kamer uitleg geven over de plannen voor opvang van vluchtelingen. Vorige week bleek een grote meerderheid van de Kamer ook nog een voorkeur voor opvang in de regio te hebben. Inmiddels vinden de meeste fracties dat Nederland ruimhartig vluchtelingen uit Kosovo moet toelaten. VVD, CDA en D66 willen daarbij nog geen aantallen noemen, maar deze laten afhangen van overleg in Europees verband. De PvdA denkt dat Nederland bereid moet zijn de grenzen open te stellen voor vijf- à zesduizend vluchtelingen, evenveel als Oostenrijk, Griekenland en Noorwegen al zullen toelaten. Wat GroenLinks betreft moet Nederland niet wachten op afspraken binnen de EU maar nu reeds de grenzen openstellen. ,,Het hele weekeinde is Nederland achter de ontwikkelingen aangehobbeld. Het is tijd voor duidelijke initiatieven'', aldus GroenLinks-woordvoerder Vos.

De UNHCR zou de opvang van vluchtelingen vandaag bespreken in Genève. De EU-ministers van Binnenlandse Zaken en van Justitie willen morgen in Luxemburg beslissen over verdere maatregelen. Van Aartsen zei zaterdag voor de NOS-televisie dat de NAVO nu is begonnen met wat Nederland vorige week had bepleit. Namelijk de in Macedonië aanwezige 13.000 NAVO-militairen inzetten om het humanitaire leed te verzachten door veldhospitalen en tenten op te zetten, waterputten te slaan en helikopters voor transport in te schakelen. Ook Nederlandse genisten en een helikoptereenheid doen hier sinds zondag aan mee.

De inzet van NAVO-grondtroepen in Kosovo zelf is ,,een ander verhaal'', aldus Van Aartsen. In de NAVO-hoofdsteden is men daar tegen, zei hij. Het zou ook ,,weken duren'' voordat de NAVO daar werkelijk grondtroepen kan inzetten. Dat moet pas gebeuren bij wijze van vredesmacht, als er een akkoord over de toekomst van Kosovo is. Zonder garantie van buitenlandse troepen zal er geen vluchteling teruggaan naar Kosovo, zei Van Aartsen.