Deelnemers NK dammen eten en slapen ook samen

Gérard Jansen speelt bij het 82ste NK dammen een thuiswedstrijd. Hij woont in de straat achter de speelzaal in Huissen. Toch trekt niet Jansen, maar een paar nieuwe namen de meeste aandacht.

Ron Heusdens is een van drie koplopers bij het Nederlands kampioenschap dammen in Huissen. Toch beweert hij dat hij niet echt kan dammen. ,,Soms zie ik een open vakje en denk: daar kan ook een schijf heen'', vertelt de 36-jarige Schiedammer. ,,En dat doe ik dan maar.''

Nu Sijbrands en Wiersma weer eens ontbreken bij de nationale titelstrijd trekt vooral Heusdens de aandacht. Dat is verrassend. Hij deed vier keer eerder mee aan het NK, voor het laatst in '92, en kwam nooit hoger dan de gedeelde zesde plaats. Maar Heusdens, al acht jaar kampioen van de Nederlandse denktriatlon (bridge, dammen en schaken), heeft zich voorgenomen dit jaar niet meer ,,als een jojo'' door het toernooi te trekken. Hij verdeelt zijn tijd beter en wint knap zijn eerste drie partijen. Kees Thijssen roept hem daarna abrupt een halt toe, maar Heusdens blijft bovenaan staan.

In de achtste ronde denkt Heusdens zelfs weer helemaal alleen aan kop te komen. Zijn partij tegen veteraan Auke Scholma lijkt voorspoedig te verlopen. Maar uiteindelijk zit er niet meer dan een remise in. Heusdens kan er na afloop niet over uit. ,,Tsjonge, tsjonge, dat ik dit niet win'', stamelt hij, starend naar de overgebleven stenen op het bord. ,,Ik heb hem helemaal zoek gespeeld! En dan komt hij ineens met deze zet aanwaaien.'' Hij staat op en gooit zijn pen neer. ,,Weg kampioenschap!''

Heusdens en Scholma zijn de laatste twee dammers in de speelzaal. Ze maken er een lange partij van. Na een paar uur komt Heusdens tussen het publiek zijn zwager al waarschuwen dat hij nog wel even geduld moet hebben. Pas om zes uur zit de strijd erop. Medekoploper Marino Barkel staat daarentegen al om half vier met zijn eerste pijpje bier aan de bar. De 24-jarige debutant uit Vriezeveen speelt bij het NK snel en onbevangen en heeft daar opvallend veel succes mee. Regelmatig komen tegenstanders tegen hem in tijdnood. Zoals ook Thijssen, de derde man aan de leiding. Die moet het dan ook met een teleurstellende remise doen. Barkel, die met zijn uiterlijk zo voor een zanger van een Nederlandse rockband kan doorgaan, wordt van alle kanten gefeliciteerd met zijn punt. ,,Ik ben geen moment verschrikkelijk bang geweest'', zegt de Drent na afloop stoer. ,,Ik trek mijn poot niet terug, hoor.''

Door het latertje van Heusdens moet Barkel lang rondhangen in Het Koelhuis voordat hij met de andere spelers met de bus kan vertrekken. Dan zit Gérard Jansen al lang op de bank thuis, want hij woont in Huissen in de straat achter de zaal. Na zijn partij tegen Hendrik van der Zee neemt hij in de gang met een plaatsgenoot de uitslagen van de lokale voetbalclubs door. Het eerste elftal van zijn eigen vereniging RKHVV – Jansen speelt zelf in het zevende – blijkt in de eerste klasse met 4-0 van de koploper te hebben gewonnen. De dammer is er blij mee, blijer dan met zijn eigen spel.

Jansen werd al vier keer tweede bij het NK en hoopt nu in `eigen huis' eindelijk eens kampioen te worden. Voor de start was hij een van de favorieten, maar hij is niet echt in vorm. Voorlopig moet Jansen genoegen nemen met een gedeelde zesde plaats, zelfs nog achter de andere Huissenaar, Mark Kemperman. Het Gelderse Huissen is een echt damstadje. In de speelzaal hangt de prachtige, rijkelijk gevulde eikenhouten prijzenkast van de plaatselijke club.

De andere twaalf deelnemers logeren in De Vereniging in Elst. Want in Huissen zelf is er geen hotel. Tegenstanders of niet, de dammers kunnen het goed met elkaar vinden. Ze eten 's avonds met elkaar en nemen daarna nog urenlang de gespeelde partijen door. Ze kunnen er nooit genoeg van krijgen. ,,Ik ben vrijdagavond een kennis gaan opzoeken'', vertelt oud-kampioen Rob Clerc. ,,Toen ik om acht uur uit het hotel wegging, zat iedereen gebogen over een partij van Thijssen. Ik was om half twaalf terug, de deur was op slot en ik moest via een raam naar binnen. En daar zaten die jongens nog steeds met dezelfde situatie voor hun neus.''

Als de achtste ronde al een eind op weg is, voorspelt analyticus Johan Krajenbrink – straks wel actief bij het WK in Riga, maar geen deelnemer aan het NK – het deskundige publiek in de demonstratiezaal een dag met alleen maar gelijke spelen. ,,Het dreigt een remiserige ronde te worden.'' Het loopt iets anders. Hans Jansen, de kampioen van 1979, '94 en '97, verslaat de lang geleden vanwege het dammen naar Nederland verhuisde Fransman Gil Salomé en brengt het notitiebiljet van de partij naar zijn moeder in de zaal. Even later wint Arjan van Leeuwen ook nog van Hein Meijer.

De verhouding tussen winstpartijen en remises valt best mee bij het NK. Dat is zeker niet bij elk wedstrijd het geval. Daarom wordt in het dammen gezocht naar mogelijkheden om het spel interessanter te maken. Zo heeft oud-wereldkampioen Harm Wiersma, die zijn nationale titel in Huissen niet wenste te verdedigen, voor volgende maand een toernooi met de beste dammers van de wereld georganiseerd, het WK Rapid genaamd, waar de bedenktijd slechts 45 minuten in plaats van twee uur per speler bedraagt. Niet iedereen is er van overtuigd dat die ingreep inderdaad voor meer actie zal zorgen, maar het is volgens de experts het proberen waard.

Eerst moet het NK nog worden beslist. Het is spannend, want achter de drie koplopers volgen ook nog eens drie spelers op maar één punt. Achtervolger Clerc, al zes keer eerder Nederlands kampioen, verwacht dat de strijd om de eerste plaats uiteindelijk tussen Thijssen en hemzelf zal gaan. ,,Ik speel in de tweede week altijd beter. Ik dam niet zo veel meer en moet er even inkomen.''

Clerc zegt eerlijk dat hij hoopt dat smaakmaker Heusdens de titel niet wint. ,,Ik zeg niet hij een prutser is, maar hij is geen echte topper. Ik gun hem alles, hoor, maar hij doet gewoon maar wat. Hij is heel handig, zeker. Maar ik acht zijn kansen nul-komma-nul.'' Heusdens is zelf na zijn teleurstellende remise tegen Scholma ook niet erg optimistisch. ,,Als ik hier kampioen wil worden, moet ik natuurlijk wel een speler als Scholma verslaan.''

Koploper Ron Heusdens kan niet echt dammen, maar is wel smaakmaker van NK