Klein vuil

1DE `FEMME FATALE' van de week heet Melissa. Ze verleidt per dag tienduizenden brave kantoormensen. Een dag of acht geleden dook ze op en richtte meteen zo'n ravage aan dat grote bedrijven sindsdien wanhopig proberen hun email-deuren dicht te drukken om het kreng buiten te sluiten. Een bewonderenswaardige, bovenmenselijke prestatie. Melissa is dan ook geen mens, maar een slimme combinatie van een kettingbrief, een Word-macrovirus en een beetje huis-tuin-en-keuken-psychologie.

Het werkt zo: u krijgt een bericht van iemand met wie u regelmatig e-mailcontact heeft, met de (verdachte!) mededeling dat er een `important message' aan het mailtje is aangehecht. Het aangehechte epistel is een Word-document met de naam `list.doc'. Er staat alleen wat onzin in. Maar het bevat ook een macro, die automatisch start zodra u nietsvermoedend het document opent. Die macro zoekt het adresboek van Microsoft Outlook op, waarin de mensen staan met wie u regelmatig mailt, en stuurt net zo'n bericht als u net ontving, inclusief het aangehechte Word-bestand, naar de eerste vijftig adressen daarin. Met u als afzender. Uw relaties ontvangen dan een bericht van hun gewaardeerde collega, dat zij dus nietsvermoedend openen, waarop het hele spul opnieuw begint.

De makers hebben, gezien het feit dat er blijkbaar al hele bedrijfsnetwerken gestikt zijn in de stortvloed van mailtjes die zo in een mum van tijd ontstaat, goed gezien dat mensen domweg alles openmaken wat je ze toestuurt. Want om Melissa haar werk te laten doen, is het openklikken van het aangehechte bestand absoluut noodzakelijk. Binnengekomen mailtjes lezen kan nooit kwaad. De schurken hebben ook een makkelijk doelwit gekozen, want Outlook wordt vooral gebruikt door mensen met weinig sjoege van computers: kantoorpersoneel dat alleen maar computert omdat de baas dat wil, en mensen die Outlook nu eenmaal standaard bij hun PC geleverd kregen, en nooit bedachten dat er ook andere zelfs mooiere mailprogramma's bestaan, zoals het onovertroffen Eudora. Kennelijk vinden die mensen het ook allemaal heel gewoon dat goede bekenden ze ongevraagd mailtjes sturen met rare mededelingen als `important message, read immediately!'

Melissa is dus meer pesterij dan wat anders. Ze vernielt niets, maar verstopt netwerken met enorme hoeveelheden post. Dat kan natuurlijk veranderen. Een of andere gek kan het in zijn hoofd halen om een veel gevaarlijker versie te maken, die dan wel Pandora zal gaan heten. Aan de andere kant bestaan virussen, ook Word-macrovirussen, al jaren, en zijn echt gevaarlijke gekken kennelijk dun gezaaid.

Maar goed, hoe stopt u nu Melissa af, terwijl u toch uw onbedwingbare nieuwsgierigheid naar wat er in dat Word-documentje staat kunt bevredigen? Gek genoeg gaf geen van de kranten de juiste oplossing (als ze er al een gaven), terwijl die toch heel simpel is. Het gaat als volgt.

Krijgt u zomaar ongevraagd een Word-document, zelfs van een bekende, dan klikt u niet dat document open, maar gewoon Word zelf. Zorg dat er een nieuw, leeg document op het scherm staat. Dan kiest u in het menu `Invoegen' de optie `Bestand' (heeft u een Engelstalige Word-versie, kies dan Insert-File). In het lijstvenstertje dat nu opengaat klikt u het verdachte document aan. De tekst daaruit wordt nu in het lege bestand geladen, zodat u de inhoud kunt lezen, maar eventuele macro's worden niet meegenomen. Blijkt het een raar ding te zijn, dan gooit u het document gewoon weg. Is het wel iets reguliers, waarvan u wilt dat de macro's ook werken, dan maakt u het oorspronkelijke document alsnog op de gewone manier open. Dat is alles, zo krijgt u gegarandeerd geen last.

2 De boef van de week is Etienne Urka, de man die op basis van afgeluisterde telefoongesprekken werd veroordeeld voor hasjhandel, maar deze week in hoger beroep werd vrijgesproken. De man had zich weliswaar gedragen alsof hij wat te verbergen had, maar dat vond het hof niet voldoende om hem te veroordelen. Uiteraard. Maar ook: God zij dank. Want de koers die justitie bij het onderzoek naar Urka's mogelijke wandaden voer, vormt bij de huidige stand van de techniek een rechtstreekse bedreiging voor iedere Nederlander, of die nu wel of niet iets op zijn kerfstok heeft. Nadat de fantasievolle methodes van eerder onderzoek naar Urka tot de IRT-affaire geleid hadden, besloot justitie nu binnen de wet te blijven. Helaas leidde dat niet tot klassiek speurwerk, maar ging men op de moderne digitale toer. Gewoon alles en iedereen afluisteren, en kijken wat er uitkwam. Dat leverde niks concreets tegen Urka op, maar greep wel diep in in de privacy van honderden onschuldige telefoneerders. Het tekent ook een basisinstelling die niet deugt. Eentje waarbij iedereen die toevallig in de buurt is in eerste instantie verdacht is en wordt begluurd, of er nu een reële verdenking bestaat of niet. Achteraf wordt dan wel bekeken welke gegevens echt zinnig zijn. Dat kan, nu steeds meer camera's en databestanden ons doen en laten registreren, heel vervelende dingen opleveren. Zeker als justitie, zoals bij Urka gebeurde, zelf aan het interpreteren slaat.

Gelukkig is dit grootschalig elektronisch fouilleren bij de eerste poging al misgegaan. Maar het valt te vrezen dat justitie er niet uit zal leren dat echt politiewerk iets anders is dan voor gecomputeriseerde paparazzo spelen. In plaats daarvan zullen ze wel weer via de Tweede Kamer om extra bevoegdheden gaan roepen, zodat nog meer onschuldige mensen routinematig betast kunnen worden.

3 Over de Tweede Kamer gesproken, vier weken terug ging het hier over de misselijke manier waarop Veronica zich via de inbelprogramma's Nachtsuite en Vegas Nights elke avond ten koste van simpele zielen met vele tienduizenden guldens verrijkt: een financiële valkuil in de vorm van een gokspel dat niet legaal kán wezen. Bij wijze van cyber-democratisch experiment mailde ik het stukje door aan de Kamerleden Van de Camp (CDA), Cherribi (VVD) en Bakker (D66). Van PvdA's internetspecialist Marjet van Zuylen was geen e-mailadres te vinden. Van de Camp stelde inmiddels Kamervragen, dus wie weet wordt het nog interessant.