Inkomstenderving op de snelweg

Het valt op dat in de fileberichten vaker dan voorheen melding wordt gemaakt van een `gekantelde vrachtwagen' als oorzaak. Ligt het voertuig niet zelf dwars over de weg, dan is het wel zijn vracht die zorgt voor de versperring. Al naar gelang de aard van de lading duren het opruimen en dus ook de file langer of korter. Suikerbieten zijn relatief snel weg te vegen. Olie daarentegen laat zich slechts tijdrovend verwijderen. Die toename van de vrachtauto als risicofactor bij het ontstaan van files kan natuurlijk gelegen zijn in het feit dat er nu eenmaal meer van op de weg zijn dan vroeger. Dat wordt dan gezien als een teken van levendige handel en dus van een gezonde economie. En dat zal het ook wel zijn.

Toch is het ten dele ook bedrieglijke schijn. Een aanzienlijk deel van het vrachtwagenpark heeft namelijk de functie overgenomen van pakhuizen, magazijnen en andersoortige opslagplaatsen. Het is tegenwoordig onrendabel en zelfs duur om goederen in voorraad te hebben. Er moet ruimte voor worden gekocht of gehuurd en de goederen zelf hebben geld gekost en liggen daar derhalve maar renteloos te liggen. Een slechte investering. Afnemers willen de producten dus pas van de leveranciers ontvangen op het moment dat zij ze kunnen gebruiken, verkopen of verwerken. Voor de leverancier geldt ten aanzien van de producent ongeveer hetzelfde. Wat weer tot gevolg heeft dat de laatste vaak pas gaat produceren na bestelling. De consument aan het eind van de handelsketen merkt dat bijvoorbeeld als hij op zijn nieuwe bank twee en op de nieuwe auto drie maanden moet wachten. Binnen de tussenliggende schakels wordt vaak geleverd wat per dag of per enkele dagen nodig is. Iedere keer een deel. Dat leidt dus tot heel wat heen en weer gerij. Het heeft ook een heel nieuw specialisme binnen het distributiewezen opgeleverd: de logistiek van wat waar op welk moment moet worden afgeleverd. Zo efficiënt en dus kostenbesparend mogelijk. Kortom de Nederlandse voorraden bevinden zich grotendeels in vrachtauto's op de weg. En die kantelen soms.

Aan een bevriende vrachtwagenchauffeur heb ik gevraagd hoe dat kantelen komt en of het vergeleken met vroeger inderdaad vaker gebeurt. Wat het laatste betreft denkt hij van wel, maar het verbaast hem niet. Voor de goede orde: hij is nog jong en hem kan niet de opvatting worden toegedacht dat vroeger alles beter was. Hoewel jong is hij zeer ervaren, want hij is al in zijn jeugd begonnen. Eerst voor een baas, nu met een eigen vrachtauto voor zijn eenmansbedrijf. Wat hij vertelde, laat zich zonder veel fantasie in verband brengen met het vrachtverkeer als voorraadschuur en de tijdsdruk die dat binnen de distributie heeft veroorzaakt. Er moet op het uur, zo niet de minuut worden geleverd. Anders valt het werk bij de afnemer stil. Met alle inkomensderving en schadeclaims die dat te weeg kan brengen. Er is altijd haast. Dus wordt vaak de hand gelicht met de beladingsvoorschriften, die moeten zorgen dat de vracht evenwichtig ligt verdeeld en voldoende is verankerd.

Ik begrijp er uit dat niet de veiligheid maar de logistiek vaak het laatste woord heeft. Wat bijvoorbeeld het dichtstbij en het eerst moet worden afgeleverd komt dan vooraan te liggen, ook al betekent het dat de hele zaak uit balans is. Als onderweg nieuwe vracht wordt ingeladen, is er vaak geen tijd voor een herindeling. Ook het voldoende vastzetten schiet er onder de tijdsdruk nogal eens bij in. Anderzijds zijn volgens mijn zegsman bepaalde voorschriften niet juist voor nieuwe typen auto's, lichter van materiaal en anders van verhouding. Dit alles maakt dat een lading kan gaan schuiven en de auto uit balans raakt en schaart en/of kantelt. ,,Maar'', zegt hij, ,,in Nederland word ik ook nooit aangehouden omdat men wil controleren of mijn lading wel in orde is. Ik ben de grens naar Duitsland nog niet over of daar gebeurt dat wel.''

Nu ben ik in het algemeen dankbaar dat ik leef in een land waar veel wordt gedoogd dat niet volgens de voorschriften is. Zolang niemand echt last heeft van andermans overtredingen geeft dat een prettig soort relativerende luchtigheid in een leven dat uit zichzelf al serieus genoeg is. Maar bij de uitzonderingen die ik op deze gevoelsregel zou willen maken hoort toch ook het naleven van de voorschriften betreffende vrachtautoladingen. Of moet dat wachten tot een vrachtauto kantelt op een of meer passerende personenauto's? Sinds het gesprek met mijn informant hoort het inhalen van een vrachtauto voor mij namelijk tot de risico's op de weg. Met er maar zo snel mogelijk voorbijschieten als beste remedie.