Forrest Gump

,,Hello. My name is Forrest. Forrest Gump.''

Met deze, stroperig uitgesproken woorden stelt zich een jonge man voor, aan de vrouw die naast hem op het bankje zit te wachten op de bus, en aan ieder die hem kennen wil. Dat bleek, in 1994, half Amerika zijn. Forrest Gump, gespeeld door Tom Hanks, veroverde de VS onverwachts en stormenderhand. Met zijn IQ van 75 en zijn levensgeschiedenis van de babyboomgeneratie maakte Forrest Gump iets los in het Amerikaanse onderbewustzijn dat daarvoor misschien het laatst door Elvis Presley was beroerd. Een gevoel van herkenning.

Op dat busbankje haalt Forrest Gump zijn leven op, van de jongensjaren in landelijk (maar niet onschuldig) Alabama, via Vietnam en het hippiedom, de ernstige jaren erna, de dollarexplosie in de jaren tachtig, tot het gevoelsleven in het aidstijdperk. En alle rages en historische figuren die daar bij hoorden. Letterlijk, want Forrest staat onbewust aan de wieg van tal van rages: het heupwiegen van Elvis of joggen in de jaren zeventig. Met historische figuren komt hij oog in oog, in knap en hilarisch gemanipuleerd archiefmateriaal. Zo laat hij president Johnson zien waar hij in Vietnam gewond raakte: in zijn billen.

De liefde van Forrest voor de lieve, maar wilde Jenny rijgt de scènes aaneen. Zijn jeugdliefde is veel minder onschuldig dan Forrest. Als hij het `goede' Amerika representeert – laten we zeggen de jaren vijftig – dan is Jenny de schaduwzijde ervan – meer de jaren zeventig. Terwijl hij trouw blijft aan die ene vrouw (en aan zijn moeder en hun landhuis), zwerft zij – nooi gelukkig – van stad naar stad en van minnaar naar minnaar.

Die interpretatie van `goed' en `slecht' moet je dan maar projecteren in regisseur Robert Zemeckis. Zijn film werd opgevat als allegorie voor de Amerikaanse naoorlogse geschiedenis. En vooral conservatieve Amerikanen waren blij. De `onschuldige Forrest is duidelijk de `winnaar' en zijn triomf werd gelijkgesteld aan het `gelijk van rechts'.

Zemeckis is er in geslaagd een tragische komedie te maken. Zijn grootste steun is hier Tom Hanks, die Forrest Gump met een ijzeren consequentie gestalte geeft. Die dom, roerend en aanstekelijk vrolijk kan zijn. En die zich zo in de armen van half Amerika stortte.

Forrest Gump (Robert Zemeckis, VS, 1994), Zondag, BBC1, 22.05-0.20