PvdA wint slag om colleges Gedeputeerde Staten

GroenLinks won de Statenverkiezingen op 3 maart, maar de PvdA lijkt de winnaar van de slag om de zetels in de colleges van Gedeputeerde Staten, het dagelijks bestuur in de provincies.

Een week na de Provinciale-Statenverkiezingen was Mirjam de Rijk, de nieuwe partijvoorzitter van GroenLinks, nog vol vertrouwen. Weliswaar stond haar partij al buitenspel in Gelderland, Friesland en Limburg, maar er was geen reden tot paniek. De Rijk: ,,In Zuid-Holland doen we immers al mee.''

Inmiddels is duidelijk dat het bij die ene provincie zal blijven. Hoewel in sommige provinciehuizen nog wordt onderhandeld over de `poppetjes' bestaat al wel overeenstemming over de politieke samenstelling van de colleges van Gedeputeerde Staten. Met uitzondering van Zuid-Holland krijgen alle provincies de komende vier jaar een college van CDA, PvdA en VVD.

Deze week verstreek de wettelijke termijn van 27 dagen waarin de college-onderhandelingen moeten zijn afgerond. Op korte termijn komen de Provinciale Staten voor het eerst bijeen in hun nieuwe samenstelling. Na de beëdiging kiezen de Statenleden vervolgens uit hun midden de gedeputeerden die samen met de commissaris van de koningin het dagelijks bestuur van de provincie vormen.

Als grote winnaar van de Statenverkiezingen heeft GroenLinks, ondanks de groei van 37 naar 77 zetels, alleen een plaats bemachtigd in het dagelijks bestuur van Zuid-Holland. Tot stomme verbazing van de VVD, die zich ondanks het verlies van vier zetels als grote winnaar beschouwde, lieten CDA en PvdA in Zuid-Holland de VVD vallen. Het resultaat was een oranje-groen-rode coalitie met GroenLinks en SGP/GPV/RPF.

Het verlies van D66 bij de Statenverkiezingen, van 67 naar 39 zetels, kost de partij haar laatste twee gedeputeerden in Gelderland en Drenthe. In Gelderland wordt de portefeuille zorg, welzijn en cultuur van D66 overgenomen door het CDA, dat in de nieuwe periode net als PvdA en VVD twee gedeputeerden levert. Elke gedeputeerde in het Gelderse college krijgt ook een project toegewezen, dat verschillende beleidsterreinen beslaat.

Het nieuwe college van GS in Drenthe bestaat uit vier fulltimers en twee parttimers. Eén van de vijf portefeuilles is in tweeën geknipt, een unicum in de geschiedenis van de Drentse Staten. De zittende PvdA-gedeputeerden Henk Weggemans en Alie Edelenbosch mogen parttimer Margriet Brink begroeten. VVD-gedeputeerde Sipke Swierstra krijgt er ook een parttimer uit zijn partij bij, Johan Dijks.

In Groningen en Friesland blijven CDA, PvdA en VVD aan de macht. Het CDA in Friesland verliest een deeltijd-gedeputeerde die de partij er vier jaar geleden bij had gekregen. Omdat de ervaringen met zo'n deeltijdfunctie tegenvielen, bestaat het college de komende vier jaar uit vijf bestuurders.

Ook in Limburg, Noord-Brabant, Zeeland, Noord-Holland, Utrecht, Flevoland en Overijssel zetten CDA, PvdA en VVD hun coalitie voort.

In sommige provincies, zoals Noord-Holland en Utrecht, zijn bij de coalitiebesprekingen nog pogingen gedaan GroenLinks in het college op te nemen. In Noord-Holland liep dat op niets uit door het verschil van mening over de toekomst van Schiphol. CDA, VVD en PvdA zijn voorstander van een nieuwe luchthaven in de Noordzee. GroenLinks is tegen.

Ook in Utrecht wilde GroenLinks graag meebesturen. Het werd gesteund door de PvdA, maar VVD en CDA voelden daar niets voor. Zij wilden de al 21 jaar bestaande coalitie met de PvdA voortzetten.

Evenals in Groningen, Flevoland en Noord-Holland blijft de zetelverhouding in het college van GS van Zeeland ongewijzigd. Uit het conceptprogramma van het nieuwe provinciebestuur blijkt dat Zeeland volgend jaar 30 miljoen gulden meer te besteden heeft. De jaren daarna gaat het om nog eens 20 miljoen extra.

Deze extra uitgaven worden onder meer gefinancierd uit hogere inkomsten aan motorrijtuigenbelasting. Het geld zal besteed worden aan werkgelegenheid en aan natuur en milieu. Ook willen GS extra geld uittrekken om de betrokkenheid van de Zeeuwen bij het bestuur te vergroten.

De uitslag van de Provinciale-Statenverkiezingen is ook van belang voor de landelijke politiek. De nieuwe Staten kiezen op 25 mei de leden van de Eerste Kamer. Op basis van de uitslag van de verkiezingen van 3 maart behoudt de paarse coalitie waarschijnlijk een krappe meerderheid in de Eerste Kamer.