Moeder

Vorige week is mijn moeder overleden. Het was een aangrijpende gebeurtenis die al het overige onbelangrijk maakte. Het ging heel anders dan bij mijn

vader die, zo begrijp ik nu, veel geluk heeft gehad. Mijn vader stierf op de ideale manier. Hij gleed als het ware vanzelf in het niet-zijn. Hij voelde zich niet helemaal goed, zei dat hij niet ge-

opereerd wilde worden, sloot de ogen en was een week later dood. Er kwam geen arts aan te pas. Zijn leeftijd, 86, maakte het sterven tot een natuurlijke aangelegenheid.

Maar mijn moeder wilde niet. Tot het laatst heeft ze als een bezetene gevochten tegen de dood. Als vaderskind heb ik altijd gedacht dat mijn vader in ons gezin de onrust en het drama vertegenwoordigde, maar ik heb me vergist.

De manier waarop ze langzaam werd gesloopt, houdt me wakker. Het begon twee jaar geleden, toen ze een berucht middel kreeg dat de huid poreus maakt. Elke keer als ze zich stootte, verscheen er een bloeduitstorting onder het gerimpelde vel. Geregeld kwamen er nieuwe medicijnen bij. Het een moest de bijwerking van het andere onschadelijk maken. Haar leven werd meer en meer beheerst door de batterij van pillen die ze dagelijks te verstouwen kreeg.

Op een nacht kwam ze in ademnood. Een ambulance bracht haar naar het ziekenhuis. Vanaf die tijd sprak ze moeizamer. Ze ging ook slechter zien, wat ze aanvankelijk verborgen hield. Op een keer viel ze door de mand. Normaal gingen we op het bezoekuur altijd naar de vierde verdieping van het ziekenhuis om daar een sigaretje te roken. Daar keken we uit het raam en vertelde ze over de huizen aan de overkant. Tot we op een keer een sigaretje rookten op de derde verdieping. Weer beschreef ze de huizen, maar die waren vanaf de derde verdieping helemaal niet te zien.

Haar grote trots was om zelfstandig te blijven. Niets mocht over haar hoofd worden beslist. Maar langzaam vielen de functies in haar lichaam uit. Op een dag werd er een gezwel in haar buik geconstateerd. En toen nog een. Een operatie werd zeer gevaarlijk geacht gezien de geringe weerstand van haar longen. Ze was razend dat ze niet onmiddellijk geopereerd werd.

Om te laten zien dat ze wel degelijk nog alles alleen kon, klom ze 's nachts uit haar bed om naar de wc te gaan. Daarbij plofte ze op de grond. Een grote, zwarte plek kleurde haar voorhoofd. Over haar hele lichaam stroomde het bloed uit wonden. Vanaf die tijd ging het nog slechter. Als een gekooide zat ze in haar bed kwaadaardig voor zich uit te mompelen. 's Nachts werd ze vastgebonden. Ze dacht dat ze werd afgeluisterd. Af en toe begon ze tegen verpleegsters te schelden. Ze beweerde dat een van de verpleegsters op een paard door het ziekenhuis was gereden en daarbij alle gangen had bevuild. Ik moest haar waarschuwen als het ging stormen, want dan wilde ze naar het strand van Bloemendaal.

Ze werd incontinent, mijn eigen moeder plaste in haar bed. Ze kreeg een slangetje in haar vagina. Wat woog ze nog? Misschien veertig kilo. Maar één ding wist ze zeker. Ze wilde geen morfine, want morfine betekende de dood. Ze wilde geopereerd worden. Op een nacht raakte ze in een delirium. Haar lichaam begon te trekken en te schudden. Het was angstaanjagend hoeveel energie er nog in haar zat. Ze begon te gillen en te krijsen. De lakens gooide ze van zich af. Ze verscheurde haar pyjama en wilde naakt zijn. Haar ogen braken tot iets dat geen ogen meer waren. Mij die ze tot het laatst herkend had, herkende ze niet meer. Mij die ze tot het laatst gehoord had, hoorde ze niet meer. Toen niets van de buitenwereld haar meer raakte en haar lichaam alleen nog bestond uit contractie hebben mijn zuster en ik toestemming gegeven de behandeling te beëindigen. Ze stierf toen ze even alleen was gelaten.

De afgelopen weken ben ik van één ding overtuigd geraakt. Zo is het een leugen om het lijden te zien als een geniale uitvinding van een hogere instantie. Nog onlangs heeft hulpbisschop De Jong verklaard ,,dat lijden niet zinloos is, maar kans biedt op geestelijke groei''. Iemand die zoiets zegt, beschouw ik als een misdadiger die aan twee planken vastgespijkerd moet worden.