Museumstaf tegen verkoop

Directeur Chris Dercon van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam wil een doek van de Amerikaanse, abstracte schilder Mark Rothko (1903-1970) verkopen om surrealistische werken van onder anderen Salvador Dalí en Man Ray te kunnen aanschaffen. De staf heeft vorige week met een brief aan de directie tegen de voorgenomen verkoop geprotesteerd. Mark Rothko is maar met twee doeken in Nederlandse, openbare collecties vertegenwoordigd.

Het gaat om Grey, Orange on Maroon 60/8, een schilderij van 228 bij 258,5 centimeter uit 1960. Het werd in 1972 voor 287.500 gulden aangekocht door Renilde Hammacher-Van den Brande, destijds hoofdconservator van Boijmans. Een Amerikaanse verzamelaar wil er acht miljoen gulden voor betalen, hetgeen Dercon vanmorgen wilde bevestigen noch ontkennen.

,,Dit schilderij is een zwerfkei, een eenling binnen de collectie'', aldus Dercon, ,,Ik heb Rudi Fuchs een ruil voorgesteld, maar die zei `ik heb al een Rothko'. We voeren nu een interne discussie over eventuele verkoop. Jammer, dat interne notities op de fiets naar de redactie van het Rotterdams Dagblad worden gebracht. Ook de museumstaf heeft verbolgen op dit lekken gereageerd.''

De staf vindt, aldus een schriftelijke verklaring vanmorgen, ,,dat musea zich verre moeten houden van het te gelde maken van een met zorg opgebouwde collectie.'' Eerder in een brief spraken de conservatoren hun ,,verontrusting uit over een dergelijke rigoureuze beleidsverandering.'' Men meent dat werken die nu niet gewaardeerd worden, voor volgende generaties juist aantrekkelijk kunnen zijn en als een gemis worden ervaren. Verkoop heeft, aldus de verklaring, ook ,,een uiterst negatieve invloed op de bereidheid van derden tot schenken of legateren; deze tendens is momenteel zelfs merkbaar als een gevolg van het door andere musea gevoerde afstotingsbeleid.''

Dercon onderstreept dat het om een eenmalige verkoop gaat om ,,hiaten in de collecties te dichten, die bij de huidige herinrichtingsplannen aan het licht komen.'' Jaarlijks beschikt het gemeentelijke museum Boijmans over 850.000 gulden voor aankopen. Een bedrag dat door fondsen als de Mondriaan Stichting en de Vereniging Rembrandt incidenteel wordt aangevuld. ,,Zoals elke aankoop pijn doet, zo zal dat ook het geval met elke verkoop zijn - gelukkig maar'', aldus Dercon. ,,Maar het is ook een signaal naar de politiek dat het met zo'n laag budget niet verder kan. Voor een zo'n universeel museum als Boijmans is dat bedrag absoluut treurig. Ik ben bang dat er steeds meer gaten in de collectie ontstaan.'' In het museum, dat deze zomer zijn 150-jarig bestaan viert, is tot eind van het jaar 2000 nog steeds een aankoopstop van kracht. Na het vertrek van Wim Crouwel moest 2.8 miljoen gulden aan overschrijdingen worden gecompenseerd, aldus Dercon. Hoewel het museum nog steeds ruim vijf miljoen gulden tekort komt voor de geplande nieuwbouw, onderstreept Dercon dat de opbrengst van de Rothko daarvoor niet zal worden aangewend. ,,De gemeente heeft ons groen licht gegeven om tot het eind van het jaar 2000 gewoon met de nieuwbouw door te gaan.''

In 1989 wilde Rudi Fuchs, toen directeur van het Haags Gemeentemuseum, onder meer een doek van Monet en Picasso uit de collectie verkopen. Daarbij stuitte hij in de kunstwereld op grote weerstand. Het Instituut Collectie Nederland (ICN) werkt in opdracht van het ministerie van OC&W aan een protocol over de museale selectie-problematiek, zoals het afslanken van collecties, het afstoten van museumstukken en onderling ruil- en bruikleenverkeer. Eind november wordt dit protocol op een internationaal symposium getoetst, waarna ,,het zo snel mogelijk van kracht moet worden'', aldus ICN-woordvoerder Max Meijer. Het ICN verwacht dat ook niet-rijksmusea zich daaraan zullen conformeren.

B & W van Rotterdam zullen deze maand over de verkoop van de Rothko een beslissing nemen. ,,Chris Dercon werkt nu aan zijn argumentatie'', aldus gemeente-woordvoerder Cees Weeda; ,,Het is gezien de langdurige aankoopstop niet zo gek dat hij deze kwestie aan de orde stelt.'' De gemeenteraad heeft de besluitvorming hierover gedelegeerd naar het college. ,,Maar we zullen ons ook verstaan met het ICN om te horen of deze actie binnen dat protocol past'', aldus Meijer.