Lokale pioniers

Hart van Nederland van SBS6 heeft de pech dat het middenin de Servische Oorlog haar duizendste uitzending heeft. Het hart van de natie bevindt zich nu even niet bij de brand in de loods van een buizenfabriek in Schiedam, maar bij vuurzeeën in Belgrado en honderdduizenden vluchtelingen uit Kosovo. Oorlog heeft hoge kijkcijfers.

Het Hart verdient wel een feestje, want het heeft een nieuw soort televisiejournalistiek in Nederland geïntroduceerd. Lokaal nieuws kreeg voor het eerst een nationaal podium. Het was zo'n succes dat de NOS ook met een dergelijk programma kwam, NL-net, vroeg in de morgen en 's middags. Dat verzamelt het beste uit lokale zenders. Nu wordt zelfs overwogen om een vierde publieke zender te openen voor dergelijk nationaal, lokaal nieuws.

Het Hart van Nederland volgde de trend van de regionalisering. Hilversum heeft de nationale gevoelens versterkt. Nu gaan lokale zenders bijdragen aan de regionalisering. Zo worden plaatselijke uitspraak en dialect bepaald door lokale radio en tv. SBS6-baas Fons van Westerloo had eerder het Amsterdamse lokale televisiestation AT5 opgericht.

Nationale nieuwsbrengers, zeker de radio maar ook het Journaal en Nederlandse kranten, oriënteren zich traditioneel op de Randstad en Den Haag. Het wordt bij wijze van spreken met het oog op Kamervragen gemaakt. Journalisten hebben de neiging om in Den Haag te gaan vragen hoe zij het in het land ontdekte nieuws moet zien. Elk Kamerlid mag zijn zotte ideetje meteen spuien voor de natie. De zoveelste onderwijshervorming, een nieuw soort strafmaatregel, er is altijd wel een camera te vinden. Ook gemeenten en provincies worden vaak overgeslagen. Want wat zegt het parkeerprobleem in de gemeente Zutphen de inwoner van Apeldoorn?

Maar het meeste wat de mensen meemaken, heeft geen verband met Den Haag. Laat staan dat een departement er een oplossing of wet voor kan uitdokteren. De parkeervergunning zorgt voor meer opwinding dan de belastingvereenvoudiging. En een brandje of auto-ongeluk trekt altijd kijkers, zeker als ze in de file hebben gestaan. En masse schakelden ze over op Hart van Nederland.

In het begin waren er wel erg veel spuitgasten te zien. Bijna elke avond zag ik het Hart openen met waterstralen. Branden lijken op elkaar en dat gaat vervelen. Maar na wat kinderziektes werd het evenwichtiger. Gisteren had het Hart onder meer een auto-ongeluk bij Rotterdam, de begrafenis van de in de bus verongelukte schoolkinderen in Geleen, een demonstratie van Albanezen in Den Haag, het plan om pleegouders te betalen voor hun werk, een strafrechtzaak en het joodse Paasfeest. Traditioneel wordt het afgesloten met shownieuws, bijvoorbeeld de verhuizing van goochelaar Hans Kazan naar Marbella. Soms te oppervlakkig maar slecht is het zelden.

Toch vraag ik me af of er een vierde publiek net moet worden geopend voor lokaal nieuws en herhalingen van Journaal en Netwerk.Ik weet het, de omroepzuilen vluchten graag vooruit in meer zendtijd zodat ze elkaar zo min mogelijk in de weg lopen. De kijker wordt daar geen dienst mee bewezen, het aanbod wordt dan nog dunner. Gisteren weer zo'n uur RVU (Radio Volksuniversiteit op tv) achter de rug en het viel niet mee. Van die lange, luie, uitgerekte documentaires waar vooral veel aan tafels wordt gepraat en herhaald door de betrokken personen en weinig wordt uitgezocht of samengevat.

Kaap de Goede Hoop wil alles wat een hoopvolle boodschap in de weg staat, weglaten. Met Volksuniversiteit heeft het niets te maken, want het is wetenschappelijk noch journalistiek. Gisteren nummertjes eenzijdige propaganda voor seks tussen ouderen en voor een contactbureau voor geestelijk gehandicapten. Meer iets voor een restzender als Radio 5, want de beelden zijn oninteressant. Dergelijke programma's zijn overbodig. Sommige omroepers dragen ten onrechte de lage kijkcijfers als geuzenpenning. Vaak staan die gewoon voor slechte kwaliteit.