Kok somber over kansen op vrede in Kosovo

Premier Kok is alleen voor opschorting of beëindiging van de NAVO-bombardementen op Joegoslavië als president Miloševic bereid is over een vredesregeling à la Rambouillet te praten en daarvoor ,,spijkerharde garanties'' geeft. Maar de premier is daar somber over, zei hij gisteren in de Tweede Kamer.

Kok verweet het regime in Belgrado een ,,mensonterend optreden'' in Kosovo, dat Miloševic al langer moet hebben voorbereid. De premier ontkende dat er een samenhang zou kunnen zijn tussen de NAVO-acties en dat optreden. De internationale gemeenschap moet zich ,,niet meer in de luren laten leggen door vage en halve toezeggingen van Miloševic'', een man die zijn partners en de Kosovaren ,,schoffeert'' en met wie de ,,beschaafde wereld'' nauwelijks nog een akkoord kan sluiten, zei de premier geëmotioneerd.

Vorige week woensdag, vlak voor de acties begonnen, belde de Russische premier, Primakov, bondskanselier Schröder tijdens de EU-top in Berlijn en vroeg de acties uit te stellen. Maar Primakov kon geen bruikbare toezeggingen van Miloševic ,,leveren'', zei Kok. Daarom bestond en bestaat er volgens hem nog steeds geen alternatief voor de acties, waarbij Nederlandse F-16's gisteren voor de eerste keer gronddoelen in Servië hebben aangevallen. Tot nu toe deden zij alleen luchtverdedigingswerk.

Een overgrote meerderheid van de Kamer was het, net als vorige week, met de regering eens dat er geen alternatief is voor de bombardementen. Net als Kok en de ministers Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) en De Grave (Defensie) bleek geen enkele Kamerfractie voor het inzetten van grondtroepen tegen de Joegoslavië.

Alleen de SP was opnieuw tegen de bombardementen, terwijl de fractie van GroenLinks, die de regering vorige week in haar geheel steunde, daarover nu verdeeld geraakt is. Haar voorzitter, Rosenmöller, kwam gisteren melden dat de fractieleden Van Gent en Karimi hun steun hebben opgezegd.

Fractievoorzitter Rosenmöller van GroenLinks voegde daaraan toe dat zijn fractie overigens met meer nadruk dan vorige week voorwaarden stelt aan voortgezette steun voor de bombardementen, mochten die Miloševic niet terugbrengen aan de onderhandelingstafel. ,,Het ligt in onze fractie niet zwart-wit, dat is niet abnormaal'', zei hij.

Hij reageerde daarmee op een opmerking van fractieleider De Hoop Scheffer van het CDA. De Hoop Scheffer had verklaard dat verandering van opvatting altijd mogelijk is, ook ,,binnen een week', maar dat de regering het dan wel erg moeilijk krijgt in haar buitenlandse beleid.

GroenLinks vroeg de regering om ,,vervolgstappen'' te onderzoeken voor dat geval, bijvoorbeeld het inzetten van de NAVO-eenheden in Macedonië (veertienduizend man) voor de bescherming van vluchtelingen in Kosovo dan wel het inschakelen van helikopters van deze eenheden om vluchtelingen te evacueren.

Hoewel minister De Grave daarover gisteren in het Kamerdebat niet meer wilde zeggen dan dat de NAVO serieus nadenkt over mogelijkheden om met militair ingrijpen de humanitaire nood in Kosovo te verlichten, ging de fractie van GroenLinks ten slotte toch akkoord met het regeringsbeleid, zij het zonder de twee uitvallers in de partij, de fractieleden Van Gent en Karimi.