GroenLinks verdeeld over oorlog

Twee fractieleden van GroenLinks willen dat de luchtoorlog tegen Servië onmiddellijk wordt beëindigd. De discussie zwelt aan binnen de partij.

GroenLinks worstelt met de strijd in Kosovo. De worsteling gaat dieper dan bij de andere fracties in de Tweede Kamer die zich achter de NAVO-luchtacties hebben geschaard. GroenLinks had gehoopt – en ook wel verwacht – dat het Servische bewind met een korte militaire actie tot rede kon worden gebracht.

Een week later is het beeld geheel anders. Het geweld tegen de Kosovaren is in een stroomversnelling gekomen. De kansen op een vredesregeling, op basis van de onderhandelingen in Rambouillet en Parijs, lijken eerder verslechterd dan verbeterd.

Heeft GroenLinks een taxatiefout gemaakt door vorige week in te stemmen met de NAVO-actie? ,,Nee'', zegt Marijke Vos, de woordvoerder van de fractie in de Kosovo-crisis. ,,Militair ingrijpen was noodzakelijk geworden, nadat het weekeinde tevoren al die berichten waren gekomen over verhevigd geweld tegen de burgerbevolking.'' Maar, zo erkent Vos, GroenLinks heeft zich wel verkeken op de hevigheid waarmee het Servische geweld in Kosovo is voortgezet. ,,Wat we nu meemaken, is allemaal veel zwarter dan ik een week geleden had verwacht.''

De weerstand binnen GroenLinks tegen de steun aan de oorlog groeit. Of, anders gezegd, in de woorden van Marijke Vos: ,,Wij hebben een intensieve discussie met elkaar. Ik ben blij dat ik lid ben van een partij waarin de leden open en integer praten over dit vreselijke geweld en de moeilijke afwegingen die je daarbij moet maken.''

Afgelopen zaterdag hebben de fractieleden van GroenLinks extra crisisberaad gehouden, thuis bij Marijke Vos in Amsterdam. Maandag lieten zij zich voorlichten door IKV-voorman Mient Jan Faber en door deskundigen van het instituut Clingendael. Het wekelijkse fractieberaad, gisteren, was voor alle fractieleden een emotionele samenkomst. Hoe verder, nu het militaire ingrijpen averechtse effecten blijkt te hebben?

Minister Van Aartsen maakte gisteren in het Kamergebouw persoonlijk zijn opwachting bij de fractietop van GroenLinks om de eenheid binnen de fractie te helpen bewaren. Het heeft niet mogen baten.

In het Kamerdebat, later op de dag, meldde GroenLinks-leider Paul Rosenmöller dat de fractieleden Ineke van Gent en Farah Karimi niet langer instemmen met de wijze waarop de strijd op de Balkan wordt gevoerd. ,,Ik ben niet van mening veranderd'', zegt Karimi in een toelichting. ,,Ik was en ik ben voor militair ingrijpen, maar alleen om genocide te voorkomen. Deze NAVO-actie wordt uiterst ondoordacht uitgevoerd. Er is niets geregeld om zoveel mogelijk mensen uit Kosovo te halen. Er is in de buurlanden nog vrijwel niets geregeld om die tienduizenden vluchtelingen te helpen opvangen. Het bombarderen moet worden gestaakt nu. Grondtroepen moeten worden ingezet om mensen te beschermen. Dat is het militaire optreden waarvan ik voorstander ben.''

In zijn bijdrage aan het Kamerdebat ging Rosenmöller niet zo ver dat hij beëindiging van de luchtoorlog vroeg. Wel hamerde hij, sterker dan andere fracties, op de noodzaak van militaire vervolgactie, zoals het instellen van luchtbruggen of het inrichten van veilige gebieden om de Kosovaren bescherming te bieden. Kamerleden van met name de PvdA en de VVD reageerden afwijzend: het zou logistiek onmogelijk zijn en bovendien zou het kunnen leiden tot een grondoorlog met mogelijk onbeheersbare gevolgen. Minister De Grave (Defensie) zegde GroenLinks niettemin toe dat hij nader zou laten kijken naar de mogelijkheid van meer militaire steun aan de bedreigde burgerbevolking.

Op het partijbureau van GroenLinks in Utrecht hebben zich de afgelopen dagen circa dertig leden gemeld die hun lidmaatschap hebben opgezegd. Komend weekeinde organiseert de partij een bijeenkomst om de discussie met de leden aan te gaan.