Wijn op tafel? Dan komt de Iraanse president niet

,,Om protocollaire redenen'' is het bezoek van de Iraanse president aan Frankrijk voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Het met veel belangstelling tegemoetgeziene bezoek van de Iraanse president, Mohammad Khatami, aan Frankrijk, dat half april zou plaatshebben, gaat voorlopig niet door. Reden: de Fransen staan erop dat wijn wordt geschonken tijdens het officiële diner in het Elysée. En dat is voor de Iraniërs weer onoverkomelijk. Een botsing van culturen.

,,De islamitische criteria zijn duidelijk en worden gewoonlijk geëerbiedigd tijdens de bezoeken van president Khatami in zijn hoedanigheid als Iraans staatshoofd en als fungerend voorzitter van de Organisatie van de Islamitische Conferentie (de beweging van islamitische landen)'', aldus een bekendmaking van het Iraanse presidentschap. ,,Dat is de Franse autoriteiten duidelijk gemaakt, en de reis kan dus niet op de afgesproken datum plaatshebben bij gebrek aan overeenstemming over dit onderwerp tussen de twee partijen.''

Een paar jaar geleden dwong de toenmalige Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Velayati tijdens een bezoek aan Bonn zijn Duitse gastheren alle alcoholica van tafel te halen. Hij dreigde van tafel weg te lopen als hij zijn zin niet kreeg, en de gastheren zwichtten. De Italianen maakten er geen probleem van, begin deze maand bij Khatami's bezoek aan Rome: er stonden geen alcoholische dranken op tafel. Maar in Frankrijk ligt de wijn principieel. Volgens de Franse krant Libération wordt het diner in het Elysée beschouwd als de etalage van Frankrijk. ,,Uitsluiting van de consumptie van wijn is hetzelfde als een heel vlak van de Franse cultuur met apartheid te slaan'', zo schreef de krant vanmorgen.

De Fransen wijzen erop dat de Saoedische kroonprins Abdullah, nota bene uit het geboorteland van de islam, er vorig jaar geen moeite mee had dat zijn gastheren aan tafel een glas wijn dronken. Zelf dronk prins Abdullah natuurlijk sinaasappelsap. In Parijs vindt men dit normaal. ,,Als zij geen wijn willen drinken, dwingen we ze natuurlijk niet dat wel te doen, maar als wij willen drinken, doen we dat'', aldus functionarissen.

Voor president Khatami en Iran is een bezoek aan Frankrijk van heel groot belang. De Iraanse economie is er zeer slecht aan toe, onder andere als gevolg van de lage olieprijzen, en een bezoek aan Parijs zou het Franse bedrijfsleven een extra impuls geven in de Islamitische Republiek te investeren. Misschien nog belangrijker is het politieke signaal dat ervan uit zou gaan. Meer nog dan Khatami's reis naar Italië zou de ontvangst van de Iraanse president op het Elysée aangeven dat Iran zijn internationale status als schurkenstaat kwijtraakt.

Maar dat wil niet zeggen dat Khatami daarvoor ook wijn op tafel kan accepteren. De president is voorzichtig bezig de Islamitische Republiek te liberaliseren – reden waarom hij van harte welkom is in Rome en Parijs – maar hij heeft machtige tegenstanders die letterlijk alles aangrijpen om hem onderuit te halen. Khatami heeft het volk achter zich, zoals de recente gemeenteraadsverkiezingen opnieuw aangaven. Zijn aanhangers wonnen bij voorbeeld in Teheran 13 van de 15 zetels. Rechterlijke macht, parlement en, het allerbelangrijkst, Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei heeft hij tegen zich. Een voorbeeld van wat zij kunnen doen: Khatami's medestander Abdollah Nouri werd met verreweg de meeste stemmen in de gemeenteraad van Teheran gekozen. Maar een parlementscommissie annuleerde zijn verkiezing op technische gronden.

Toen het wijnprobleem zich aandiende, heeft Parijs nog geprobeerd een vergelijk te vinden – want niet alleen is Franse politieke en economische steun belangrijk voor Iran, het grote olieland Iran is dat ook voor het Franse bedrijfsleven. Een idee was de status van het bezoek te verlagen, en wel een gezamenlijke persconferentie van de twee presidenten te organiseren en mischien een theepartij, maar geen banket. Een andere suggestie was wel wijn te schenken, maar in ondoorzichtige glazen. Teheran heeft alle voorstellen tot dusverre afgewezen.

Het ziet er voorlopig naar uit dat de Fransen zullen moeten toegeven wil Khatami alsnog komen. Een teken aan de wand: het afgesproken bezoek aan Parijs van Khatami's voorganger, Ali Akbar Hashemi Rafsanjani, is nooit doorgegaan.