Test voor spitsenduo Nederland

Het Nederlands voetbalelftal heeft al drie duels niet gewonnen. In de aanloop naar het oefenduel tegen Argentinië experimenteerde bondscoach Frank Rijkaard met zijn centrale spitsen.

Na drie keer een gelijkspel is het Nederlands elftal weer eens toe aan een overwinning in de voorbereiding op het Europees kampioenschap voetbal in 2000. Niet alleen de spelers, maar zeker ook bondscoach Frank Rijkaard kunnen een dergelijke stimulans best gebruiken op de lange weg naar het grote einddoel dat volgend jaar in eigen land en België ligt. De jonge trainer, die vorig jaar in september Guus Hiddink opvolgde, heeft in zijn eerste vier interlands alleen een zege geboekt op het weinig aansprekende Peru. In een confrontatie met Argentinië, dat door Oranje naar huis werd gestuurd op het WK van afgelopen zomer, moet het Nederlands elftal morgen in de Arena zelfvertrouwen opdoen.

Aanvoerder Frank de Boer probeerde de afgelopen dagen het belang van het oefenduel kunstmatig op te schroeven: ,,Argentinië heeft momenteel een van de beste voetbalteams van de wereld. Als we tegen deze ploeg niet voor een goed resultaat kunnen zorgen, gaat dat aan ons knagen.''

Hoewel bij vlagen goed spel onder zijn bewind nog niet resulteerde in klinkende uitslagen, bleef Rijkaard sinds zijn debuut immer minzaam glimlachen en positieve geluiden ventileren. De 36-jarige bondscoach heeft zijn tactisch plan voor de komende anderhalf jaar tot in de details op papier gezet. Dit blijkt onder meer uit een vraaggesprek deze maand in het vakblad De Voetbaltrainer. Daarin stelt hij, niet geheel verwonderlijk gezien de magere scores, dat de komende wedstrijden zijn speciale belangstelling uitgaat naar de centrale spitsen. Een spits moet volgens Rijkaard ,,steeds de gemeenheid uitstralen dat hij de tegenstander de genadeklap wil uitdelen''.

Het tandem Kluivert-Bergkamp is van wereldfaam maar maakte nog geen enkele treffer onder het bewind van Rijkaard. De bondscoach vindt dat de samenwerking tussen de twee aanvallers niet naar behoren verloopt. Rijkaard is onder de indruk geraakt van de rol die Luis Enrique had bij FC Barcelona in het recente competitieduel met Real Madrid. De topscorer van vorig seizoen startte ver in het kielzog van de eenzame Kluivert steeds vanaf het middenveld en verraste zo de defensie van Real.

In onderlinge partijtjes op de trainingen van de afgelopen dagen koppelde Rijkaard eredivisie-topscorer Van Nistelrooy aan Kluivert en liet hij Bergkamp samenspelen met Mols. We hoefden er geen conclusies aan te verbinden, zei hij. Maar Rijkaard is er niet de man naar om een oefening te bedenken zonder achterliggende gedachten. Wilde hij zijn paradepaardjes prikkelen of een andere constellatie uittesten? Van Nistelrooy handhaafde zich overigens prima naast Kluivert. De spits van PSV is in een jaar tijd enorm gegroeid en zit nog lang niet aan het plafond van zijn mogelijkheden.

Volgens Rijkaard moeten buitenspelers dieper spelen. Wellicht valt daardoor de terugkeer van Zenden in de selectie te verklaren. ,,Wat gebeurt er als de diepste spits (Kluivert?, red.) zich laat zakken en hoe profiteren we dan van het gat dat ontstaat als de verdediger van de tegenstander met hem meegaat'', vraagt de coach zich hardop af in `De Voetbaltrainer'. Na elke wedstrijd heeft hij in een schrift de spelers beoordeeld op de uitvoering van hun basistaken. De eerste conclusies zijn getrokken en daarover gaat hij nu individueel met een aantal spelers praten.

In zijn loopbaan als speler werd Rijkaard geconfronteerd met veel grote trainers. Zoals Cruijff, Michels, Van Gaal en Sacchi. Van de voormalige coach van Milan en het Italiaans elftal nam hij het speelsysteem over als uitgangspunt voor Oranje. Daarin brengt hij op weg naar Euro 2000 enige nuances aan. Arrigo Sacchi, die door Van Basten nog weleens met wat cynisme werd beoordeeld, leerde zijn spelers positiespel door ze op de training van vlaggetje naar vlaggetje te laten rennen.

Rijkaard wil in de vertegenwoordigende elftallen een zogenoemde `Oranje draad' terugzien. Alle teams van de KNVB moeten volgens hetzelfde systeem voetballen. Nu was er weinig afstemming. Het Olympisch Elftal van Han Berger voetbalde in een 3-4-3-formatie, het vlaggenschip bleef onder Rijkaard 4-4-2 spelen. ,,Maar inmiddels zijn we naar elkaar toegegroeid'', stelt Rijkaard.

Tegen Argentinië wordt waarschijnlijk weer niet duidelijk aan wie Rijkaard nu eigenlijk de voorkeur geeft als centrale middenvelder. Ronald de Boer klaagde gisteren over een onwillige spier in zijn kuit. Het is de vraag of hij kan spelen. In de oefensessie met Portugal mocht Seedorf pas in de tweede helft op de door hem zo vurig begeerde stek opereren. Hij verving toen De Boer die in het eerste bedrijf moeite had om de spitsen te bereiken. Seedorf verging dat aanzienlijk beter, zoals hij ook in de eerste helft tegen Duitsland een dikke voldoende had gescoord. Maar als Rijkaard Seedorf als aangever van de spitsen handhaaft zal het moeilijk worden nog een plek voor Ronald de Boer in het elftal te vinden. Op de (rechter)vleugel ziet Rijkaard immers liever een diepgaande, aanvallende middenvelder als Boussatta, Zenden of Talan.

Over de defensieve kwaliteiten kon de bondscoach tot nog toe tevreden zijn. Er werden in vier keer negentig minuten weinig kansen weggegeven. Door een misverstand in de dekking scoorde alleen Duitsland in een van de oefenduels. Dat is met de betrokken verdedigers Stam en Frank de Boer uitgesproken en zal zich door een duidelijkere taakverdeling volgens Rijkaard niet zo snel meer herhalen.

Rijkaard, die graag ziet dat specialisten in de laatste linie vaker in de nationale selecties worden opgeleid, breekt een lans voor nuttige stoppers als Stam (Manchester United) en Wijker (AZ). Verdedigers wil hij nadrukkelijk verantwoordelijk stellen voor hun eigen zone. En voor het belang van een goede defensie verwijst hij naar het gouden Ajax van de jaren zeventig dat in drie Europa-Cupfinales geen enkele treffer tegen kreeg. Daar waren onverzettelijke spelers als Krol, Hulshoff, Vasovic en Suurbier debet aan. De over-mijn-lijkmentaliteit van rechtsback Suurbier mist Rijkaard tegenwoordig bij veel verdedigers.