Frankrijk Vooruit in een Ander Europa

De Gaulle is zijn grote voorbeeld. Zoals hij Europa zag, zo ziet Philipe de Villiers Europa ook. Door dikke Franse brillenglazen.

,,Kosovo en Koeweit hebben recht op een eigen natie. Daar zetten wij Franse levens voor op het spel. Maar Frankrijk heeft geen recht op een eigen natie? Omdat wij te klein zijn geworden? Kom nou, Frankrijk is niet te klein voor Europa, Europa is te klein voor Frankrijk!'' Gejuich.

Philippe burggraaf Le Joli de Saintignon de Villiers spuwt zijn welgekozen woorden als druivenpitten uit. De blik is permanent op de zaal gericht. Anderhalf uur lang, zonder een geschreven tekst, creëert hij een beeld van Europees wanbeheer – de val van de Commissie is een geschenk uit de hemel. Hij draagt zijn campagne op aan `de slachtoffers van Europa' en pleit voor een ruimhartig Groot-Europa, van de Atlantische Oceaan tot de Oeral. Zonder een spoor van federalisme.

Een van de scherpste en geestigste politieke sprekers van de Republiek is in actie. Charles de Gaulle is zijn lichtend voorbeeld. Zelfs de double breasted pakken om zijn lange lichaam citeren de generaal. Zijn aanhangers in het Parijse Palais des Congrès lachen en klappen uitbundig. Tientallen jongeren in gele Villiers-T-shirts steken volgens plan hun borden met `L'Europe Autrement' omhoog. De `Mouvement pour la France' zingt uit volle borst de Marseillaise.

De Europese verkiezingen woeden al maanden in Frankrijk. De uit Duitsland geïmporteerde Groene lijsttrekker Daniel Cohn-Bendit was de eerste die de aanval op de gevestigde orde opende. Villiers is de volgende. Zijn deel van de kiezersmarkt is enige tientallen procenten groot, maar druk bevolkt met Maastricht-haters en Frankrijk Vooruit-fanaten. `Soevereinisten' noemen zij zichzelf.

Villiers (50) opereert op rechts, ingeklemd tussen twee soorten extreem-rechts (Le Pen en Mégret) en de aanhangers van Charles Pasqua (tweemaal minister van Binnenlandse Zaken en dissident lid van Chiracs neogaullistische RPR). Op links zit evenveel anti-Europa sentiment: de communisten van Robert Hue, de extreem-linksen van Alain Krivine en Arlette Laguiller, maar ook de nationalistisch socialisten van Jean-Pierre Chevènement. Die laatste groep (Mouvement des Citoyens) heeft zijn Europese lijst gebundeld met de Jospin-socialisten. Dat geeft intern rumoer, dus kansen voor andere kapers op de anti-Europese kust.

Als ik Philippe de Villiers na afloop van zijn spraakmarathon vraag wat hem ook al weer onderscheidt van Bruno Mégret, de netste van de twee soorten Front National, kijkt de burggraaf uit de Vendée alsof hij wordt getroffen door vogelpoep. Ten slotte verwaardigt hij zich: ,,Ik ben geen xenofoob.'' Maar u denkt toch hetzelfde over Europa? ,,Dan kunt u me net zo goed vragen wat me onderscheidt van de communisten.'' Een goede vraag. ,,Ik heb geen 85 miljoen doden op mijn geweten.''

Voor de traditionalistisch-katholieke vader van zeven kinderen Philippe de Villiers is de nieuwe Europese campagne een opdracht. Bij de presidentsverkiezingen van '95 nam hij het ter rechter zijde op tegen Le Pen en de neogaullistische zwaargewichten Balladur en Chirac. Hij haalde 4,7 procent van de stemmen in de eerste ronde. Geen gek resultaat, maar financieel gesproken een ramp. Wie minimaal vijf procent haalt krijgt de kosten terug van de staat. Villiers heeft zijn uitgaven (8 miljoen gulden) in vijf jaar terug moeten sprokkelen. De vijf procent zijn nu een heilige plicht, anders wordt de situatie ,,dramatique'', zoals hij zelf toegeeft.

In zijn omgeving wordt aangenomen dat Villiers half april zal aankondigen dat hij samen met Charles Pasqua ten strijde trekt. Al was het maar om de subsidie zeker te stellen. Daar kleven twee bezwaren aan: Pasqua duldt niemand boven en naast zich, en hij is, naar verluidt, betrokken bij regionale financieel-politieke affaires, die Chiracs RPR op het laatste moment uit de kast kan halen om deze oppositie in eigen kring de pas af te snijden.

De opiniepeilingen beloven Philippe de Villiers voorlopig vijf procent. Voor zijn vele honderden fans verzwijgt hij electorale of financiële zorgen. Alleen het welzijn van Frankrijk en Europa gaan hem ter harte. Zijn fractie in Straatsburg (`Europe des Nations') heeft in januari de motie van wantrouwen tegen de Europese Commissie ingediend die uiteindelijk heeft geleid tot het rapport van de wijzen. De restauratie kan beginnen. Hij is niet anti-Europees, maar Eurorealistisch, betoogt Villiers.

Zo voelen zijn fans het ook. Florence, een studente van 22: ,,Zijn liefde voor Frankrijk en zijn recht-door-zeetaal spreken mij aan. Van andere politici hoor je altijd hetzelfde.'' Jean-Pierre Marchand is voorzitter van de MPF-afdeling Cantal, het boerenberggebied in de Auvergne. Hij is weggelopen bij Chiracs RPR. ,,Villiers heeft me in het hart geraakt. Hij kent ons leven en spreekt je aan als mens.'' Jean-Claude Rapon, jongleur en masseur, komt uit de Antillen: ,,Zo'n verhaal geeft hoop aan Frankrijk. Dit is een staatsman, geen politicus. Bij hem gaat het om hogere waarden.''

Het verlangen naar een De Gaulle blijft sterk in Frankrijk. Bij de vorige Europese verkiezingen stond diens kleinzoon op de lijst van Villiers, die geen geheim maakt van zijn bewondering voor de generaal: ,,De Gaulle heeft Europa voor honderd procent juist gezien.'' Op de vraag wat er mis is met Chirac, zelfbenoemd beheerder van het erfgoed van De Gaulle, snuift Philippe de Villiers misprijzend. ,,Hij heeft De Gaulle verraden en het gaullisme afgeschaft. Zelfs het referendum durft hij niet toe te passen.''