Anna en Freek

Voor 25 gulden kon je gisteravond in De Rode Hoed in Amsterdam Anna Enquist en Freek de Jonge over normen en waarden horen discussiëren. Gezien de royale opkomst hadden de mensen – een overwegend ouder publiek – het er graag voor over. En terecht, want het was een boeiende avond. Ik zal een impressie proberen te geven op basis van de verschillen en overeenkomsten van mening.

Waarover waren Freek en Anna het niet eens? In de eerste plaats: over religie. Voor Anna was godsdienst `iets van een kinderfantasie: iemand houdt mij altijd in de gaten'. Zij had er geen behoefte aan: ,,We staan er alleen voor.'' Voor Freek betekende God `niet iets concreets', maar hij vond wel dat hij vanwege zijn talent dankbaar moest zijn `aan God, de kosmos'. Hij zag het ook als een oefening in nederigheid: ,,Je blaast je anders door je succes te veel op.''

Freek en Anna bleken ook verschillend te denken over de noodzaak van `hechting'. Freek: ,,Is het niet onze grootste tragedie dat we alles wat we verwerven voor onszelf willen houden?'' Hij herinnerde aan de dood van zijn zoontje. ,,Moet je daar als ouder woedend over blijven? Is het niet verstandiger om te zeggen: je moet niet hechten?'' Anna: ,,Dan ben je geen mens meer. Juist als je ouder wordt, hecht je meer aan je kinderen, je ouders, je vrienden. Als je dat niet hebt, kun je beter meteen ophouden.'' Freek: ,,Ik voel dat niet zo, je moet loslaten.''

,,De wereld moet ergens naartoe'', stelde Freek. ,,Zo zie jij dat'', reageerde Anna, ,,ik kijk alleen nog naar kleine dingen. Zorg dat mensen van hun kinderen genieten.'' Freek noemde het `gênant' dat Anna bij de laatste verkiezingen niet gestemd had. ,,Intellectuelen hebben nu de neiging hun idealen te ontvluchten en zich terug te trekken. Je moet blijven discussiëren over hoe we met elkaar moeten omgaan. Dat debat wordt ook gesmoord door de media. Kijk hoe ze Bolkestein en Dupuis hebben neergesabeld. Onze samenleving verloedert op dat terrein enorm.'' ,,Je moet je invloed niet overschatten'', reageerde Anna. Freek: ,,Dat vind ik een te geringe inzet.''

Nu de overeenkomsten. `De seksuele bevrijding' was te ver doorgeslagen. Anna: ,,Vroeger mochten jongeren niet met elkaar naar bed, nu moet het.'' De rol van het geweten. Anna: ,,Als een kind een goede relatie met zijn ouders heeft, leert het zich in de ander te verplaatsen. Geweten is niet aangeboren, maar aangeleerd.''

Naarmate zo'n avond vordert, ga je je als toehoorder meer met de een of de ander identificeren. Ik kwam dichter bij Anna dan bij Freek uit, maar voor het op scherp zetten van het publieke debat zou ik Freek niet graag missen.