`Zucht van opluchting' na redding piloot

Het nieuws dat bij de luchtacties tegen Joegoslavië een Stealth-bommenwerper verloren was gegaan, dreigde zaterdag even te leiden tot een omslag van de stemming in de VS over de NAVO-acties. Tot de piloot bleek te zijn gered.

De schrik zat er zaterdagmiddag in Washington goed in. De Servische televisie vertoonde beelden van een neergestort Amerikaans oorlogsvliegtuig, een F-117A. Over het lot van de piloot was toen nog niets bekend. Hoe zou de Amerikaanse publieke opinie reageren op dit eerste verlies van de NAVO-bondgenoten tijdens hun luchtaanvallen tegen Servische doelen?

Urenlang weigerde de Amerikaanse regering te bevestigen dat ze een toestel had verloren. Maar de Servische televisiebeelden, die door Amerikaanse stations werden overgenomen, lieten weinig ruimte voor twijfel. Op de zwarte wrakstukken waren onder meer de letters HO, voor Holloman Air Force Base in New Mexico, de thuisbasis van de F-117s, duidelijk zichtbaar. Behalve het militaire verlies van een van haar meest geavanceerde militaire vliegtuigen, moest de Amerikaanse regering zich ook voorbereiden op een gevoelige publicitaire nederlaag. De autoriteiten in Belgrado meldden dat het toestel, dat beschikt over eigenschappen die het moeilijk zichtbaar maken voor radar, door hun luchtafweergeschut was neergehaald. De Iraakse leider Saddam Hussein is dat, ondanks intensieve pogingen, nog nooit gelukt.

In Washington zwegen het Pentagon, het Witte Huis en het ministerie van Buitenlandse Zaken in alle talen. Aan het begin van de avond verscheen de conservatieve Republikein Pat Buchanan al bij CNN op het scherm, om tegen de achtergrond van het nog onbevestigde bericht alvast het gelijk van zijn bezwaren tegen de hele operatie op te eisen.

Opiniepeilingen geven aan dat de Amerikaanse bevolking niet erg warm loopt voor de aanvallen op Joegoslavië. Volgens een onderzoek van CNN en Time zou slechts 17 procent bereid zijn Amerikaanse levens voor de Balkan te offeren. Was de piloot van de F117 het eerste Amerikaanse slachtoffer in de operatie?

Maar later op de avond klonk er in het Pentagon ,,een enorme zucht van verlichting'', meldde woordvoerder Ken Bacon omstreeks half elf. Zes uur nadat het toestel was neergestort was het een Amerikaans search and rescue team gelukt om de piloot in vijandelijk gebied op te sporen en in veiligheid, dat wil zeggen naar een NAVO-basis, te brengen. President Clinton gaf een verklaring uit dat hij ,,ongelooflijk trots'' is op de moed van de piloot en de reddingsploeg. De vernedering van een geboeide Amerikaanse piloot op de Joegoslavische televisie, was Washington voorlopig gespaard gebleven.

Waardoor het toestel is neergestort, wil Washington nog niet zeggen. Op televisiebeelden zijn kogelgaten in de wrakstukken zichtbaar. Maar de Amerikanen willen zo min mogelijk over de toedracht openbaar maken, om hun tegenstanders niet in de kaart te spelen.

Gisteren bereidden de Amerikaanse autoriteiten het publiek voor op een intensivering van de strijd. Naar aanleiding van berichten over een grootscheepse campagne van etnische zuivering die Servische troepen in Kosovo zouden uitvoeren, wordt in Washington met nieuwe urgentie de vraag gesteld wat de NAVO moet doen als president Miloševic niet voor de luchtaanvallen door de knieën gaat. Toen een journalist president Clinton vroeg of de bombardementen de nieuwe wreedheden in Kosovo in de hand hebben gewerkt, antwoordde de president:,,Absoluut niet''.

De Amerikaanse regering houdt vol dat er geen plannen bestaan om grondtroepen in te zetten, als er geen vredesakkoord voor Kosovo is. Clintons Nationale Veiligheidsadviseur Sandy Berger zei:,,Dat zijn we niet van plan.'' Minister van Buitenlandse Zaken Albright zei onomwonden dat Clinton ,,geen grondtroepen zal uitzenden''. Maar volgens sommige critici van de regering in het Congres, zijn de luchtaanvallen ontoereikend. Sommige pleitten voor bewapening van de Kosovaren, anderen voor het uit de weg ruimen van Miloševic. Senator John McCain, die campagne voert voor de Republikeinse nominatie voor de presidentsverkiezingen, was aanvankelijk tegen de luchtaanvallen. Maar nu moet de NAVO volgens hem ,,alle opties gebruiken'' om te winnen.

Generaal Hugh Shelton, de voorzitter van de chefs van staven, meldde dat de twee MiGs die de NAVO vrijdag boven Bosnië neerhaalde niet op het punt stonden om daar gelegerde grondtroepen van de NAVO aan te vallen, zoals aanvankelijk was bericht.