`Mate' mogelijk in grondwet Australië

,,Cheers mate'', zegt een Australiër die je benzine verkoopt, feliciteert met een overwinning op de golfbaan of bedankt voor een bewezen dienst. Mate is het symbool van de egalitaire maatschappij: een verworvenheid waarop de Australiërs trots zijn, ook al omdat die zo afsteekt tegen de klassenmaatschappij van de voormalige Britse heersers. Zó trots zelfs dat premier John Howard nu voorstelt een verwijzing naar mateship, maatschappelijk gedrag, op te nemen in de preambule van de grondwet. In november gaan de Australiërs zich in een referendum uitspreken over de vraag of hun land een republiek moet worden. Bij die gelegenheid zal ook worden gestemd over een vernieuwde preambule van de grondwet. Het 150 woorden tellende ontwerp, geregisseerd door Howard maar geschreven door dichter Les Murray, stelt dat de Australiërs ,,waarde hechten aan uitmuntendheid, maar ook aan eerlijkheid, onafhankelijkheid en mateship''.

Maar sommige Australische vrouwen proeven daarin een seksistische ondertoon, omdat het woord mate in de eerste plaats op mannen slaat. ,,Ik had verwacht dat ze vrouwen zouden negeren, maar ze zijn nu doorgeslagen naar het andere uiterste met het gebruik van mateship. Ik ben geschokt'', zo tekende de Sydney Morning Herald op uit de mond van hoogleraar geschiedenis Marilyn Lake. Premier Howard toonde zich echter niet onder de indruk. Volgens hem heeft mateship ,,een vereerde klank die voor alle Australiërs herkenbaar is''.

Een ander punt van kritiek is de verwijzing naar de Australische traditie van immigratieland. De tekst erkent de zeer oude en voortdurende culturen van de Aboriginals en de bewoners van de eilanden in de Straat van Torres, maar niet hun rol als hoeders van grondgebied. Daarom verwerpt zowel Labor-oppositieleider Kim Beazley als de leider van de Aboriginal and Torres Strait Islander Commission, Gatjil Djerrkura, het ontwerp. ,,We hopen dat Howard zich zal bedenken voor hij de tekst aan de bevolking voorlegt'', zei Djerrkura.