Geen hárt meer

De bestuurder van lijn 12 hangt overdwars uit zijn cabine. ,,Zo moppie, geen geld genoeg voor een héle rok?'' Het meisje in minirok vloekt, haar middelvinger zet haar irritatie kracht bij. Met een ruk start de bestuurder de tram. ,,Geintje, moet kunnen.'' Vroeger, zegt hij, konden passagiers zo'n gebbetje nog waarderen. ,,Typisch Amsterdams. Grote bek, klein hartje.''

Die grote mond hebben de Amsterdammers nog steeds, vinden de werknemers van het Gemeentevervoerbedrijf (GVB). Alleen, ze hebben geen hárt meer. De agressie in het openbaar vervoer is schrikbarend, zegt Hans Donker, voorzitter van de Algemene Bond van Gemeentepersoneel (ABGP). Uit een vertrouwelijke GVB-rapport `Overzicht Agressie-situaties' blijkt dat in de eerste tien weken van dit jaar alleen al het trampersoneel veertig keer werd aangevallen. Voor bus en metro bestaan vergelijkbare overzichten.

Een selectie: op 5 januari raken de bestuurders van lijn 13 en 14 in gevecht met een groep jongens. De jongens molesteerden een medepassagier, de bestuurders grepen in. Op 18 februari wordt een bestuurder met een mes bedreigd, op 24 februari een ander met een pistool. Een conductrice wordt op 5 maart door twee passagiers in elkaar geslagen, dezelfde dag wordt een tram in de fik gestoken.

Wethouder Guusje ter Horst heeft beloofd dat op elke tram, bus en metro controleurs én camera`s komen. Het team Ondersteundende Taken krijgt er waarschijnlijk 75 veiligheidsmensen bij. En, net als in de Parijse metro, gaan er politie-agenten meerijden. De leden van vakbond ABGP vinden dat niet genoeg. Zij doen een beroep op de burgers. Niet uit het raampje kijken, als de bestuurder wordt gemolesteerd, maar ingrijpen. Afgelopen vrijdag delen de vakbondsleden folders uit op het Centraal Station. ,,Bent u het ermee eens dat het personeel wordt geslagen, uitgescholden en bespuwd? Neen? Dan bent u de burger die wij graag in Amsterdam zien.''

De actievoerende GVB'ers staan al om zeven uur bij de ingang van het Centraal Station. Voor de zekerheid nemen de meeste junks een andere deur. Eentje krijgt een folder in zijn handen gedrukt. ,,En mag ik ook even uw vervoersbewijs zien?'' In paniek grist de junk de folder mee en zet het op een rennen. De actievoerders grinneken. ,,Geintje, moet kunnen.''

Het zit de GVB'ers niet mee. Staan zij boven bij de metro-uitgang folders uit te delen, staat de metro beneden op het perron stil. Aan die stilstaande metro hebben de GVB'ers geen schuld, de metro is defect. Voor het eerst in hun bestaan houden ze juist een `publieksvriendelijke' actie. Dat weten de passagiers niet. Alleen al de aanblik van de bordeauxrode GVB-uniformen met hun roze folders maakt hen agressief. ,,Moeten jullie weer zonodig staken, eikels.''